Woensdag hield Commissievoorzitter von der Leyen haar jaarlijkse State of the European Union-toespraak. Voor bedrijven in heel Europa is de vraag niet óf concurrentiekracht in de toespraak aan bod zal komen. De vraag is of ze daar in de praktijk ook iets van zullen merken.
Nog begin dit jaar waren we hoopvol gestemd over het rapport-Draghi, dat de agenda voor de toekomst van de Europese concurrentiekracht mee bepaalde. EU-leiders erkenden op topbijeenkomsten in Antwerpen en in Alden Biesen de last van overmatige regelgeving, de nood aan vereenvoudiging, het belang van betaalbare energie, vaardigheden en investeringen, en de centrale rol van de interne markt. Echter was in juli maar 15,7% van Draghi’s 383 aanbevelingen geïmplementeerd.
Nu we stilaan de helft van de EU-legislatuur 2024-2029 naderen, wordt de kloof tussen Europa’s engagementen voor concurrentiekracht en wat veel bedrijven dagelijks ervaren steeds groter.
Een deel daarvan is het gevolg van factoren waar de EU weinig vat op heeft, niet in het minst de turbulente geopolitieke context. Maar de EU slaagt er onvoldoende in om de factoren waar ze wél controle over heeft aan te pakken. Net die zouden de impact van externe ontwikkelingen op onze ondernemingen kunnen beperken en bedrijven in staat stellen om te concurreren, te innoveren en te groeien.
Voor kmo’s is dat bijzonder voelbaar. Net als grotere bedrijven willen ze digitaliseren, verduurzamen, mensen aanwerven en opleiden, groei financieren en internationaal concurreren, maar met veel kleinere marges en minder middelen. Elke bijkomende rapporteringsverplichting, uiteenlopende nationale vereiste of slecht op elkaar afgestemde regelgeving slorpt tijd en kapitaal op die anders naar innovatie, productiviteit en jobs zouden kunnen gaan.
De kloof is ook zichtbaar op de interne markt en in de internationale handelsomgeving. Europa’s concurrentiekracht hangt af van schaal en open markten, maar toch botsen bedrijven in eigen land nog te vaak op 27 verschillende interpretaties, procedures en handhavingspraktijken. Tegelijk worden de mondiale handelsvoorwaarden steeds ongunstiger en onvoorspelbaarder. Het resultaat is onzekerheid, dubbel werk en terughoudendheid om over de grenzen heen en buiten de EU uit te breiden.
Wanneer ondernemers Europa ervaren als een bron van complexiteit in plaats van kansen, brokkelt het vertrouwen af.
Een bijkomende en groeiende bezorgdheid is de versnipperde en ongecoördineerde manier waarop op zich legitieme beleidsdoelstellingen soms worden nagestreefd. De recent ingevoerde EU-regels rond loontransparantie zijn daar een goed voorbeeld van. Het doel – gelijk loon voor gelijk werk – staat buiten kijf. Maar ondernemingen kunnen deze nieuwe regels niet naleven zonder bijkomende administratieve complexiteit en het risico op inbreuken op de privacy van werknemers. Op grotere schaal maken dure nieuwe vereisten die alle verpakkingen op de EU-markt op een economisch haalbare manier recycleerbaar moeten maken grensoverschrijdende handel voor veel kmo’s onbetaalbaar. Daarmee worden de doelstellingen van de interne markt verder ondergraven.
Wanneer ondernemers Europa ervaren als een bron van complexiteit in plaats van kansen, brokkelt het vertrouwen af.
De State of the Union biedt een kans om deze koers bij te sturen. Concurrentiekracht moet een leidend principe zijn in elk beleidsdossier, geen slogan. De interne markt moet in de praktijk worden beschermd tegen verdere versnippering en niet alleen in op papier worden bejubeld.
Het is aan de EU om haar engagementen tastbaar te maken: via eenvoudigere regels, sterkere handhaving, verdere integratie en beleid dat ondernemingen sterker maakt in plaats van hen af te remmen. Voka en de kamers van koophandel uit heel Europa roepen Commissievoorzitter von der Leyen en de Europese beleidsmakers op om na de mooie woorden over te gaan tot sterke daden. Anders zal de Europese economie terrein blijven verliezen aan haar concurrenten wereldwijd.
Over de auteurs
Vladimír Dlouhý is voorzitter van Eurochambres, de vereniging van Europese kamers van koophandel en industrie.
Frank Beckx is gedelegeerd bestuurder van Voka
