Met 'Switch naar groei 2035' schuift Voka een nieuwe toekomstvisie voor Vlaanderen naar voren. Geen klassiek memorandum, wel een roadmap die economische groei opnieuw centraal zet. Frank Beckx, gedelegeerd bestuurder van Voka, legt uit waarom die omslag nodig is en waarom ze iedereen aanbelangt.
Voka bracht de voorbije zes maanden honderden ondernemers samen, organiseerde tien rondetafels en zette een groot toekomstcongres op. Het resultaat is een toekomstvisie die vertrekt vanuit de praktijk en inzet op een duidelijke ambitie: Vlaanderen opnieuw richting twee procent economische groei brengen tegen 2035. En dat is nodig, zegt Frank Beckx: “Vlaanderen staat op een kantelpunt. We beschikken nog altijd over sterke bedrijven, veel talent en een sterke innovatiebasis. Maar tegelijk zien we dat onze economische groei vertraagt, terwijl de uitdagingen alleen maar groter worden. Daarom hebben we onszelf een fundamentele vraag gesteld: hoe zorgen we ervoor dat Vlaanderen opnieuw duurzaam groeit? Niet enkel voor ondernemers, maar voor de hele samenleving.”
De toekomstvisie is volgens Frank Beckx veel meer dan een klassiek Voka-memorandum of een bundeling van beleidsvoorstellen: “Het is een roadmap voor de komende tien jaar en dankzij de input van die honderden ondernemers is het ook een plan dat breed gedragen is en vertrekt uit de praktijk. De centrale ambitie is helder: Vlaanderen opnieuw richting twee procent economische groei brengen tegen 2035. Met deze visie willen we het sociaal-economische debat in Vlaanderen en België mee richting geven.”
Waarom is die twee procent zo belangrijk?
Frank Beckx: “Groei is de manier waarop je maatschappelijke vooruitgang mogelijk maakt. Vandaag zitten we onder één procent economische groei. Met zo'n groeitempo wordt het bijzonder moeilijk om alle uitdagingen van deze tijd te financieren. Meer groei betekent meer investeringen, meer innovatie, meer jobs en uiteindelijk ook meer middelen voor onderwijs, gezondheidszorg en sociale bescherming. Wij zeggen daarom: maak de taart opnieuw groter. Vandaag dreigt het debat te vaak te gaan over hoe we een beperkte taart verdelen. Dan krijg je vanzelf discussies over besparingen, tekorten en verdelingsconflicten. Economische groei maakt meer mogelijk voor iedereen en is het beste antidotum tegen polarisatie in de samenleving.”
Sommigen zullen zeggen dat groei een achterhaald begrip is. “Ik denk net het tegenovergestelde. Als je kijkt naar alles wat onze samenleving de voorbije decennia vooruit heeft geholpen – betere gezondheidszorg, hogere levensverwachting, meer comfort, meer kansen – dan zie je dat economische groei daar telkens een cruciale rol in heeft gespeeld. Dat betekent uiteraard niet dat we pleiten voor groei zonder voorwaarden of zonder aandacht voor duurzaamheid. Integendeel. Maar wie denkt dat we klimaatuitdagingen, energietransitie, defensie-uitgaven én vergrijzing kunnen aanpakken zonder economische groei, maakt zichzelf iets wijs.”
Wat maakt deze toekomstvisie anders dan eerdere Voka-plannen?
“We maken expliciet keuzes. Vlaanderen kan niet overal wereldtop zijn. Daarom hebben we gekeken waar onze belangrijkste technologische sterktes liggen én waar het grootste groeipotentieel zit. Vanuit die analyse hebben we tien ecosystemen geselecteerd die samen ongeveer zestig procent van onze economie vertegenwoordigen.”
“We spreken expliciet over ecosystemen en dus niet over traditionele ‘sectoren’ omdat economie vandaag anders werkt dan twintig jaar geleden. Innovatie ontstaat niet meer binnen één sector. Ze ontstaat op het kruispunt van bedrijven, kennisinstellingen, technologie, kapitaal en overheid. Ecosystemen brengen al die elementen samen en het is de wisselwerking tussen sterke ecosystemen die nieuwe innovaties en groei opleveren.”
Switch naar groei 2035: focus op tien strategische ecosystemen
Verticale ecosystemen
- Agrovoeding
- Energie-intensieve industrie
- Bouw
- Zorg en gezondheid
- Veiligheid en defensie
Transversale ecosystemen, met een hefboom voor de hele economie
- Digitale technologie
- Energie-oplossingen
- Logistiek
- Het financiële ecosysteem
- Zakelijke dienstverlening
Waar moet de toekomstige groei vandaan komen?
“Na de Tweede Wereldoorlog kwam groei er vooral doordat meer mensen gingen werken. Dat model botst vandaag op zijn grenzen. We krijgen te maken met vergrijzing, arbeidskrapte en een afnemende beroepsbevolking. De volgende groeifase zal dus vooral moeten komen uit een hogere productiviteit. Dat wordt het sleutelwoord van de komende tien jaar. Het betekent simpelweg: meer waarde creëren met dezelfde middelen. Niet harder werken, maar slimmer werken. Via innovatie. Via digitalisering. Via artificiële intelligentie. Via automatisering. Via betere processen. Via levenslang leren. Dat is de echte motor van de Switch naar groei 2035.”
Economische groei begint altijd bij ambitieuze mensen die beslissen om vooruit te gaan.
Artificiële intelligentie komt voortdurend terug in jouw verhaal.
“Dat is logisch. AI zal een impact hebben op vrijwel alle ecosystemen. In sommige beroepen verandert AI vandaag al fundamenteel de manier van werken. Denk aan consultancy, accountancy, juridische dienstverlening of de financiële wereld. Maar ook industrie, logistiek, bouw en zorg zullen er diepgaand door veranderen.”
“De grootste opportuniteit daarbij ligt bij onze kmo's. Daar zit vandaag nog enorm veel potentieel. Wanneer we niet alleen experimenteren met artificiële intelligentie, maar het ook daadwerkelijk integreren in bedrijfsprocessen, kunnen we een enorme productiviteitssprong realiseren. Dat zal rechtstreeks bijdragen aan economische groei.”
Een ander terugkerend thema is schaal.
“Exact. Vlaanderen heeft geen tekort aan ondernemerschap. Er worden veel bedrijven opgericht. Onze uitdaging ligt elders. Hoe zorgen we ervoor dat bedrijven doorgroeien? De stap van start-up naar scale-up blijft moeilijk. Nog moeilijker is de stap naar internationale marktleiders. Daarom leggen we expliciet de ambitie op tafel om tegen 2035 het aantal unicorns in Vlaanderen te vervijfvoudigen. Dat vraagt toegang tot kapitaal, talent en internationale markten.”
Financiering blijft een knelpunt?
“Dat is een paradox. België behoort tot de grootste spaarders van Europa. Er is dus geen tekort aan kapitaal. De uitdaging is hoe we dat kapitaal kunnen mobiliseren en productiever kunnen inzetten. We denken bijvoorbeeld aan een groeirekening die mensen stimuleert om te investeren in ondernemingen en economische ontwikkeling. Op die manier creëer je niet alleen kansen voor bedrijven, maar ook rendement voor burgers. We moeten af van het idee dat ons kapitaal massaal op spaarboekjes blijft staan terwijl bedrijven op zoek zijn naar financiering.”
Hoe belangrijk is de rol van de overheid?
“Cruciaal. Niet omdat de overheid groei creëert. Dat doen ondernemers. Maar de overheid bepaalt wel de randvoorwaarden waarbinnen ondernemingen kunnen groeien. Wat we willen is een overheid die zichzelf voortdurend één vraag stelt: versterkt deze maatregel de groei of remt ze de groei af? Dat geldt voor fiscaliteit, vergunningen, onderwijs, arbeidsmarkt, innovatiebeleid en regelgeving. In Europa zijn we op vele domeinen doorgeschoten in regulering. Daardoor verliezen we snelheid en concurrentiekracht.”
Onze toekomstvisie is een roadmap voor de komende tien jaar en dankzij de input van honderden ondernemers is het ook een plan dat breed gedragen is en vertrekt uit de praktijk.
Je pleit dus niet voor minder overheid, maar voor een andere overheid?
“Precies. Een overheid die keuzes maakt. Een overheid die prioriteiten stelt. Een overheid die meebouwt aan een competitieve economie en ondernemers laat doen waar ze goed in zijn: ondernemen, innoveren en jobs creëren.”
Je noemt dit geen ondernemersverhaal, maar een maatschappelijk project. Waarom?
“Omdat economische groei uiteindelijk iedereen raakt. De vraag of onze kinderen en kleinkinderen het later beter zullen hebben, hangt rechtstreeks samen met de sterkte van onze economie. Daarom willen we dit verhaal niet alleen brengen naar ondernemers of beleidsmakers. We willen ook jongeren, studenten, scholen en burgers erbij betrekken.”
Wat hoop je dat er over tien jaar gerealiseerd is?
“Dat Vlaanderen opnieuw tot de economische koplopers van Europa behoort. Dat we innovatie beter vermarkten. Dat we meer groeibedrijven hebben. Dat onze productiviteit hoger ligt. Dat we de omslag naar digitalisering en artificiële intelligentie succesvol hebben gemaakt. En vooral dat we opnieuw geloven in vooruitgang.”
Welk advies geef je aan ondernemers die vandaag twijfelen om een volgende stap te zetten?
“Vooral: doe het. Laat je niet afschrikken door onzekerheid of complexiteit. Wie vandaag met een goed idee rondloopt en het niet probeert, laat een kans liggen. Voor zichzelf, maar ook voor Vlaanderen. We hebben ondernemers nodig die durven dromen, durven investeren en durven groeien. Want uiteindelijk begint economische groei altijd bij mensen die beslissen om vooruit te gaan. Laten we met z’n allen de switch naar groei maken.”
