Het ontslag van Brits premier Keir Starmer markeert opnieuw een kantelpunt in een land dat al tien jaar politiek op drift is. Het Verenigd Koninkrijk stevent af op zijn zevende premier in evenveel jaren sinds het Brexit-referendum. Wat ooit een model was van stabiliteit, is vandaag een land waar politieke onzekerheid structureel geworden is. Die instabiliteit is onlosmakelijk verbonden met de fundamentele keuze die tien jaar geleden werd gemaakt en die sindsdien doorwerkt op de economie.
De economische balans van Brexit is intussen helder. De stap uit de Europese Unie bracht de Britten een sluipende achteruitgang. De Britse economie is vandaag naar schatting zes tot acht procent kleiner dan zonder Brexit, met lagere investeringen en minder productiviteit als gevolg. Dat zijn geen kleine afwijkingen, maar een permanent verlies aan welvaart en groeikracht.
De Vlaamse rekening
Voor Vlaanderen is dat geen ver-van-ons-bed-show. Het Verenigd Koninkrijk blijft een van onze belangrijkste handelspartners, maar de economische realiteit is veranderd. De handel verloopt moeizamer, groeicijfers blijven achter en bedrijven botsen op extra administratieve lasten en onzekerheid. Zelfs met het bestaande handelsakkoord blijft de afstand tot de vroegere interne markt groot.
De impact is concreet en becijferbaar. Als onze export naar het Verenigd Koninkrijk dezelfde groeitrend had gevolgd als naar de buurlanden, zouden Vlaamse bedrijven vandaag tot 15,5 miljard euro meer uitvoeren. Dat verschil staat voor gemiste omzet, minder schaalvoordelen en uiteindelijk minder groei en jobs. De Brexit heeft de Britse economie en onze exportmotor verzwakt.
Uit die ervaring trekken we drie duidelijke lessen. Ten eerste is economische integratie essentieel. Minder integratie leidt onvermijdelijk tot minder handel, minder investeringen en lagere productiviteit. Ten tweede is politieke stabiliteit een economische factor. Van David Cameron tot Keir Starmer, allen namen ontslag voor het einde van hun termijn, na diepe populariteitsrecords. De constante wissel van leiders ondermijnt vertrouwen bij bedrijven en investeerders. Ten derde volstaat een klassiek handelsakkoord niet om de voordelen van een interne markt te compenseren. Op lange termijn blijft de handel lager dan in een scenario met volledige integratie.
Minder handelsfrictie, meer afstemming en een stabieler beleid zijn cruciaal
Opdracht voor de nieuwe premier
Keir Starmer was verreweg de meest pro-Europese premier sinds David Cameron. Onder zijn bevoegdheid stapten de Britten terug in het Erasmus project en op 22 juli op een volgende EU-UK top zou de handelsrelatie nog meer uitgediept worden. Deze lijn doortrekken moet dan ook de opdracht zijn van de volgende Britse premier. De economische relatie met Europa moet opnieuw verdiepen, pragmatisch en zonder ideologische schroom. Minder handelsfrictie, meer afstemming en een stabieler beleid zijn cruciaal.
Voor Vlaanderen is dat van direct belang. Hoe dichter de economische band met het Verenigd Koninkrijk opnieuw wordt aangehaald, hoe kleiner de rekening die onze bedrijven vandaag betalen voor een beslissing die elders werd genomen. Als dat uiteindelijk wil zeggen dat we onze Britse vrienden terug mogen verwelkomen in de Europese Unie, zijn we daar volop voorstander van.
