De farmasector is al jarenlang één van de krachtigste motoren van onze economie. Sinds 2000 groeide de toegevoegde waarde in de farma met gemiddeld 7,5% per jaar (in volume), bijna vijf keer zo snel als in de rest van de Belgische economie (1,5%). Over de hele periode 2000-2023 komt de farma uit op een totale reële groei van 430%, bijna 200 procentpunt meer dan de tweede sterkst groeiende sector.
Die trekkersrol van de farma speelt nog meer voor onze industrie. Zonder de farma is de industriële activiteit in ons land sinds 2000 met in totaal bijna 10% afgenomen. In 2000 was de belangrijkste tak van onze industrie nog de chemie. Die was toen drie keer groter dan de farma. Vandaag is de farma bijna twee keer zo groot als de chemie. Er valt dus moeilijk te discussiëren over het belang van de farma voor onze industrie en onze hele economie.
Bedreigingen voor de farma
Het succes van de farma in ons land is gebaseerd op een combinatie van factoren: onze grote troef op het vlak van klinisch onderzoek, vooral door de snelle ethische goedkeuring, de duidelijke steun voor onderzoek en ontwikkeling, de nauwe samenwerking tussen bedrijven, onderzoeksinstellingen en zorg, de historische basis en de investeringen van buitenlandse spelers. Maar veel van die troeven staan onder druk. Andere landen hebben ons bijgebeend op het vlak van klinisch onderzoek, door de trage terugbetaling van innovatieve medicijnen duurt het (te) lang om de resultaten van de onderzoeksinspanningen te vertalen naar economische return, Amerikaanse moederbedrijven staan onder druk om meer te investeren in de VS (en dus minder in Europa), de steunmaatregelen voor O&O worden openlijk in vraag gesteld, de concurrentie uit China in onderzoek, productie en export neemt snel toe, datadeling blijft moeizaam wat in een digitale context een alsmaar grotere handicap wordt...
Blijvend succes is niet gegarandeerd
Het blijvende succes van de farma is niet gegarandeerd. De topvrouw van Novartis gaf vorige week in deze krant al aan dat de Europese farma bedreigd wordt door de snelle opmars van de VS en China. Ook de investeringen in de Belgische farma haperen sinds 2023. Het Belgische/Vlaamse beleid heeft de neiging om vooral te focussen op activiteiten die onder acute druk staan. Denk aan de recente maatregelen voor de chemie of de auto-assemblage. Beide waren vroeger absolute sterkhouders van onze industrie. De auto-assemblage is ondertussen grotendeels verdwenen uit onze economie en de activiteit in de chemie is de voorbije tien jaar met een vijfde gekrompen. Strategische activiteiten zoals chemie moeten we zeker proberen hier te houden, maar we hebben vooral een veel coherenter en meer toekomstgericht beleid nodig.
We hebben een veel coherenter en toekomstgericht beleid nodig
In dat kader moeten we nu al maatregelen uitwerken om te vermijden dat de farma in ons land op termijn dezelfde weg op gaat. Dat gaat onder meer over minder strakke regulering, veel snellere terugbetaling van nieuwe medicijnen, een geloofwaardige garantie voor de O&O-steun, vlottere datadeling en volop inzetten op ‘digitaal’ klinisch onderzoek. We kunnen het ons niet veroorloven dat de motor van onze industrie gaat sputteren, en dat risico is helaas pijnlijk reëel.
