De federale begroting draait telkens uit op een stresstest voor ons land in een wereld die in sneltempo verandert. Op die stresstest buizen we voorlopig grandioos. Elke begrotingsmaatregel die niet bijdraagt aan het verbeteren van de concurrentiekracht en de productiviteit van onze economie, moeten we links laten liggen. Dat is de productiviteitsfilter die Voka voorstelt.
Terwijl geopolitieke spanningen dominant blijven, de energietransitie versnelt en artificiële intelligentie de spelregels in quasi elke sector hertekent, blijft België vasthangen in interne crisissen. De wereld wacht niet op ons. Economieën die hun productiviteit versterken en hun overheidsfinanciën op orde houden, nemen de leiding. Wie dat niet doet, wordt naar de marge verwezen. Vandaag staan we gevaarlijk dicht bij die rand.
We hebben de slechtste begrotingssituatie van de hele EU en de toekomst brengt niet meteen beterschap. Volgens voorzichtige simulaties van de Nationale Bank dreigt ons begrotingstekort bij ongewijzigd beleid op te lopen tot 7,6 procent van het bbp tegen 2035. De overheidsschuld zou tegen dan stijgen naar 133 procent van het bbp, bijna 900 miljard euro. De recente ratingverlagingen brengen België sterker in het vizier van de financiële markten. Dat zijn de contouren van een land dat stilaan de controle verliest over zijn eigen toekomst.
Toch is België geen vogel voor de kat, maar dan zijn de juiste acties nodig. Om te beginnen moet de schaar in de overheidsuitgaven. We kreunen onder de 4e hoogste belastingdruk in Europa, maar we krijgen in ruil voor dat grote overheidsbeslag slechts een middelmatige dienstverlening terug.
Echte beterschap zal komen van ondernemerschap dat zorgt voor groei. Hoe maken we de taart groter? Dat moet de focus zijn. Elke beleidsmaatregel en elk nieuw idee moet dan ook getoetst worden aan hun impact op de concurrentiekracht en productiviteit. De komende weken zal het voorstellen regenen. Om goede maatregelen te scheiden van rommelvoorstellen stelt Voka een productiviteitsfilter voor. Allen maar de voorstellen die niet ingaan tegen de volgende drie domeinen zijn de moeite van het invoeren waard.
Hoe stimuleert dit voorstel innovatie? De innovatiekracht van de Vlaamse economie is wat ons onderscheidt van onze concurrenten. Innovatie moet verder versneld en niet afgeremd worden. Hoe maken we ruimte voor de volgende unicorn en zorgen we ervoor dat die verder uitgroeien tot wereldspelers? De combinatie van AI en biotechnologie kan onze regio opnieuw naar de top van Europa brengen.
Hoe zetten we al ons talent optimaal in? De arbeidsmarkt blijft schreeuwen om nieuwe medewerkers, dat is niet nieuw. Maar ook bestaande medewerkers moeten beter ingezet worden. Omscholing en bijscholing zal het nieuwe normaal worden. Daar zal de overheid het juiste kader voor moeten scheppen, want op het huidige ritme schieten we behoorlijk tekort.
Kan hierdoor onze export weer groeien? De handelsbalans is negatief en vooral de industrie deelt in de klappen. De industrie in heel West-Europa staat voor een potentieel uitdoofscenario. Vlaanderen moet zijn grote troeven beter uitspelen. Als de industrie ergens een toekomst heeft, dan is het hier.
De productiviteitsfilter moet de komende weken het kompas zijn van de federale regering. Onze toekomstige welvaart staat of valt met concurrentiekracht en productiviteitsgroei. Precies daar moet de Arizonaregering het verschil maken. Een hogere productiviteitsgroei zou alle andere uitdagingen draaglijker maken, van de financiering van de pensioenen tot de investeringen in klimaat en defensie. Zonder productiviteit blijft elk debat over extra middelen een rondje wensdenken.
Voka pleit zowel voor begrotingsdiscipline als voor een offensieve groeistrategie. De sterke start van de Arizonaregering, mag niet verwateren in een flauw afkooksel. België kan zich geen nieuw rondje politieke stilstand veroorloven. De keuze is helder: of we zetten nu in op productiviteit en concurrentiekracht, of we worden een land in de marge van de Europese Unie. Ondernemers zijn bereid te investeren en mensen kansen te geven, maar zij hebben recht op een overheid die klare keuzes maakt, haar financiën op orde brengt en een sterk groeiverhaal uittekent.
