De Europese Unie heeft haar douaneregels grondig hervormd. Het nieuwe Douanewetboek van de EU vervangt het huidige wetboek uit 2013, dat grotendeels sinds 2016 wordt toegepast. De hervorming moet een antwoord bieden op de groei van e-commerce, de versnipperde IT-systemen en de verschillen in controles tussen lidstaten. Ook de rol van de douane is sterk uitgebreid. Naast invoerrechten controleert de douane steeds vaker de naleving van Europese regels rond productveiligheid, duurzaamheid en economische veiligheid. De EU wil evolueren naar een meer centraal, datagedreven en risicogestuurd douanesysteem. Voor ondernemingen brengt dit zowel nieuwe verplichtingen als vereenvoudigingen met zich mee.
Vijf belangrijke veranderingen voor ondernemingen
1. Eén Europese omgeving voor douanegegevens
De EU Customs Data Hub wordt het centrale platform voor de uitwisseling van douanegegevens. Ondernemingen zullen informatie over goederen en toeleveringsketens via één Europese omgeving kunnen aanleveren. De klassieke aanpak, waarbij voor iedere zending afzonderlijk een aangifte wordt ingediend via verschillende nationale systemen, maakt geleidelijk plaats voor een systeem waarin gegevens kunnen worden hergebruikt. Dit moet dubbele rapportering verminderen en douaneprocedures beter voorspelbaar maken.
2. Meer Europese coördinatie van controles
Er komt een Europese Douaneautoriteit, gevestigd in Lille. Deze autoriteit zal de Data Hub beheren, Europese risicoanalyses uitvoeren en gezamenlijke controleprioriteiten bepalen. De nationale douaneadministraties blijven bevoegd voor fysieke controles, de inning van douanerechten en individuele beslissingen. Voor ondernemingen moet dit leiden tot een meer uniforme toepassing van de douaneregels in de verschillende lidstaten.
3. Nieuwe voordelen voor betrouwbare ondernemingen
Het nieuwe statuut van Trust and Check trader bouwt voort op het bestaande AEO-statuut. Ondernemingen die voldoende inzicht geven in hun interne processen en goederenstromen kunnen ruimere vereenvoudigingen krijgen. Zo zullen zij onder voorwaarden goederen sneller kunnen vrijgeven, bepaalde gegevens later mogen aanleveren en douaneschulden periodiek kunnen afrekenen. Tegenover die voordelen staan hogere verwachtingen op het vlak van transparantie, interne controle en datakwaliteit.
4. Meer verantwoordelijkheid voor e-commerceplatformen
Onlineplatformen die goederen van buiten de EU aan Europese consumenten verkopen, worden voor douanedoeleinden vaker als importeur beschouwd. Zij worden daardoor verantwoordelijk voor de correcte douaneformaliteiten, de betaling van rechten en de naleving van Europese productregels. Daarnaast wordt uiterlijk vanaf 1 november 2026 een Europese behandelingskost van 2 euro per artikel aangerekend voor e-commercegoederen die vanuit derde landen rechtstreeks in de EU worden ingevoerd. De EU wil zo de grote toestroom van goedkope e-commercezendingen beter controleren en het speelveld met Europese handelaars gelijker maken.
5. Douane wordt poortwachter van de EU interne markt
Douanecontroles zullen steeds minder uitsluitend over tarieven en oorsprong gaan. De douane moet ook toezien op regels rond productveiligheid, sancties, milieu, intellectuele eigendom en andere Europese verplichtingen. Door gegevens over ondernemingen en waardeketens centraal te analyseren, wil de EU controles sterker richten op risicovolle goederenstromen. Dit gaat gepaard met extra administratie voor importeurs om kennis te hebben over de volledige toeleveringsketen.
Gefaseerde invoering vanaf 21 september 2027 tot 2034
De Europese Unie keurde het nieuwe wetboek definitief goed in september 2026. De meeste bepalingen worden vanaf 21 september 2027 toegepast, waardoor er een 12 maanden overgangsperiode geldt. Voor e-commerce wordt de Data Hub vanaf 1 juli 2028 gebruikt, terwijl andere importeurs en exporteurs vanaf 1 maart 2031 vrijwillig kunnen aansluiten. Vanaf 1 maart 2034 wordt het gebruik in beginsel verplicht en moet de overgang naar het nieuwe Europese datasysteem zijn afgerond. Ondernemingen met gerichte vragen over hun douaneprocessen kunnen contact opnemen met hun Voka – Kamer van Koophandel.
