Overslaan en naar de inhoud gaan
  • 18/11/2026

Nu het kouder wordt, schieten ook de gas en elektriciteitsprijzen weer de hoogte in. Voor energie-intensieve bedrijven vormt die stijging een bedreiging voor hun concurrentiekracht. De regeringen moeten daarom op twee fronten tegelijk ingrijpen: de energiefactuur drukken en zorgen voor een betrouwbare energievoorziening tegen competitieve prijzen.

De prijsdruk is opnieuw actueel

De rust op de energiemarkt bleek maar van tijdelijke duur te zijn. De Europese gasprijs bedroeg in oktober gemiddeld 86 euro per MWh en schommelde midden november opnieuw rond 90 euro. Dat is bijna drie keer zoveel als een jaar geleden. De Belgische day-aheadprijs voor elektriciteit steeg van gemiddeld 174 euro per MWh in oktober naar voorlopig ongeveer 259 euro in november.

Een deel van die opstoot is seizoensgebonden. De temperaturen dalen, de vraag naar verwarming stijgt en op windstille, donkere dagen moeten gascentrales vaker bijspringen. Tegelijk houden geopolitieke spanningen rond de Straat van Hormuz de internationale LNG-markt in hun greep en zijn de Europese gasvoorraden minder goed gevuld dan gebruikelijk.

Maar wie alleen naar het weer of de geopolitiek kijkt, mist een groter deel van het energieverhaal. Europa sleept namelijk al langer een structurele energiehandicap mee. Europees gas kost vandaag een veelvoud van Amerikaans gas. Dat prijsverschil sijpelt rechtstreeks door naar onze elektriciteitsmarkt, zodra een gascentrale de laatste noodzakelijke productie-eenheid is. Ook stroom uit kernenergie, wind en zon wordt dan verhandeld tegen een prijs, die mee door duur gas wordt bepaald.

De concurrentie wacht niet

Voor ondernemingen vertaalt dat zich niet alleen in een hogere factuur. Marges verdwijnen, productie wordt teruggeschroefd en investeringsbeslissingen schuiven op of verdwijnen naar regio’s waar energie goedkoper en voorspelbaarder is. Dat raakt in de eerste plaats de energie-intensieve industrie, maar de gevolgen lopen door in volledige waardeketens: naar leveranciers, dienstverleners, werknemers en exporteurs.

Tegenover onze buurlanden is het beeld genuanceerd. Voor aardgas heeft België dankzij zijn import- en doorvoerfunctie, lage transportkosten en beperkte heffingen een relatief goede positie. Voor elektriciteit blijft de handicap wel reëel: Belgische industriële afnemers betalen, afhankelijk van hun profiel en regio, 6 tot 17% meer dan het gemiddelde van België, Frankrijk, Duitsland en Nederland. En tegenover de Verenigde Staten is de kloof ettelijke malen groter.

Het faillissement van Vynova in Tessenderlo-Ham maakt zichtbaar wat achter die cijfers schuilgaat. Energie was niet de enige oorzaak, de basischemie kampt ook met zwakke vraag, overcapaciteit en scherpe concurrentie uit lagerekostenregio’s. Maar hoge en volatiele energieprijzen maakten het herstel wel veel moeilijker en stonden mee een overname in de weg. De case is het zoveelste alarmsignaal voor de hele Europese energie-intensieve industrie.

Het faillissement van Vynova is het zoveelste alarmsignaal voor de hele Europese energie-intensieve industrie.

Twee naast elkaar lopende sporen

De beleidsreactie mag niet blijven steken in de vaststelling dat energie een Europees of internationaal probleem is. Onze regeringen beschikken over hefbomen. Ze moeten die nu gebruiken, langs twee sporen die niet na elkaar maar naast elkaar moeten lopen.

Spoor één: druk de factuur

De federale energienorm, die begin november in werking trad, is een eerste echte doorbraak. Grote verbruikers aangesloten op het Elianet krijgen een korting op de transmissienettarieven en de accijnzen op elektriciteit dalen voor alle ondernemingen. Dat is belangrijk, maar onvoldoende tegenover de huidige prijsopstoot.

Vlaanderen moet daarom de Europese ruimte voor indirecte emissiekostencompensatie maximaal benutten. Ook de geplande stroomprijssteun binnen het CISAF-kader moet zonder verder tijdverlies worden geactiveerd. Daarnaast moeten beleidskosten zoveel mogelijk uit de elektriciteitsfactuur en moet worden bekeken hoe ook de distributienettarieven voor industriële verbruikers competitiever kunnen. De uitdaging is niet om nog een regeling aan te kondigen, maar om bestaande hefbomen snel, gericht en rechtszeker te laten werken. We beseffen dat koken geld kost. Maar als onze welvaartscreatie onderuitgaat, is de kostprijs een veelvoud daarvan.

Spoor twee: bouw structureel goedkopere energie

De duurzame uitweg is ervoor zorgen dat dure gascentrales minder vaak de elektriciteitsprijs bepalen. Dat vraagt méér betaalbare, koolstofarme productie: de verlenging van bestaande kerncentrales, een geloofwaardig pad naar nieuwe nucleaire capaciteit, en een snellere uitbouw van wind- en zonne-energie. Tegelijk zijn investeringen nodig in flexibiliteit, opslag, interconnectie en langetermijncontracten zoals PPA’s en contracts for difference. Zo maken we ondernemingen minder afhankelijk van elke nieuwe schok op de internationale (gas)markt.

Voor energie-intensieve bedrijven komt die boven op hoge loonkosten, zwakke Europese groei en steeds scherpere internationale concurrentie.

Geen tijd te verliezen

De energiecrisis van 2022 leek even achter ons te liggen, maar in de feiten is ze nooit echt weggeweest. Vandaag blijkt hoe kwetsbaar onze ondernemingen nog altijd zijn voor een nieuwe prijsschok. Voor energie-intensieve bedrijven komt die boven op hoge loonkosten, zwakke Europese groei en steeds scherpere internationale concurrentie. 

Daarom volstaat het niet om ondernemingen te vragen nog wat langer door te bijten. De regeringen moeten vandaag de energiefactuur drukken en tegelijk vermijden dat we binnen enkele jaren opnieuw dezelfde discussie voeren. Dat vraagt maatregelen die onmiddellijk voelbaar zijn op de factuur, maar evenzeer politieke keuzes die ons energieaanbod structureel betaalbaarder en robuuster maken. Wie onze industrie in Vlaanderen wil houden, moet ervoor zorgen dat ze hier ook competitief kan produceren. 

Contactpersoon

Yannick Van den Broeck

Expert Energie en Klimaat

imu - ov - Adverteren bij Voka
imu - vzw - bpost
Advertisement
imu - vzw 100jo
imu - vzw - hillewaere