Groeiplan voor regio Mechelen-Kempen
Voka Mechelen-Kempen lanceert ROADMAP2040. Het gaat om de grootste economische studie ooit voor de regio.
Op volle kracht kan dit plan de economie in de regio boosten met 8,8 miljard euro extra en 10.000 nieuwe jobs.
ROADMAP2040
Aan de studie is 12 maanden gewerkt. Het onderzoek is mee begeleid door KPMG. En 250 topondernemers uit de regio hebben eraan meegewerkt. De kennis uit de boardrooms zit mee in het plan.
De reden van de studie is helder. "De economie in Mechelen-Kempen heeft tussen 2014 en 2023 echt een boost gehad. De gemiddelde groei in die periode lag op 5,2%. Dat is dubbel zo snel als Vlaanderen. Maar van nu tot 2040 gaat het groeitempo bijna halveren. Naar 2,9%. We hebben jarenlang vooropgefietst op het peloton. We gaan nu stilaan in een vol peloton terechtkomen", zegt Wim Brillouet, directeur Belangenbehartiging van Voka Mechelen-Kempen.
"Als Voka gaan we niet toekijken hoe die groei vertraagt. Daarom ligt er een concreet groeiplan: ROADMAP2040. Op volle kracht kan het de economie terug opkrikken naar 4% groei tegen 2040. En een tewerkstellingsgraad van 85%."
Wat betekent ROADMAP2040 voor jouw bedrijf?
What’s in it for you? Wat betekent ROADMAP2040 voor jouw bedrijf? In dit plan vind je 150 adviezen en unieke inzichten waar je zelf mee aan de slag kan. Om je eigen business te versterken. En om zelf mee te werken aan de sterkste groeiregio van Vlaanderen.
Boosterplan
Nieuwe economieën
ROADMAP2040 is opgebouwd als een klavertje vier. Met in totaal acht boosters. "Om de boosters te bepalen hebben we gekeken naar zogenaamde pivotal assets", zegt Tom Laveren, gedelegeerd bestuurder van Voka Mechelen-Kempen. "Met zo'n pivotal asset ga je naar de kern van je concurrentieel voordeel. Om er één uit te pikken: voor de nucleaire sector is dat het draagvlak dat er in de regio is. Maar zijn het ook de vergunningen en de gecentraliseerde kennis. Die troeven samen maken dat je deze sector niet zomaar verplaatst naar een andere regio of ander land. Dat was voor ons essentieel. Voor elke booster van die nieuwe economieën. Ze vergroten stuk voor stuk de strategisch relevantie van deze regio."
Het eerste deel van ROADMAP2040 gaat specifiek over de nieuwe economieën. Die kunnen op volle kracht 391 miljoen euro aan toegevoegde waarde opleveren.
Small Modular Reactor (SMR): De Vlaamse Regering heeft beslist dat SCK in Mol een demonstatiemodel van de SMR (kleine kerncentrale) en testfaciliteit mag realiseren. Bedoeling is dat dit klaar is tegen 2034. De studie van Voka heeft de toegevoegde waarde van één nieuwe SMR laten berekenen, naast een testmodel. Die toegevoegde waarde kan oplopen tot 36 miljoen euro. Elk jaar opnieuw. Zo zijn er mensen nodig die het model bouwen en onderhouden. Ook de omliggende dienstverlenging zal profiteren van de bouw van een SMR. Dat hele pakket levert - bij oplevering van de SMR - elk jaar 36 miljoen euro op.
Medische isotopen: Istopen worden ingezet voor het bestralen en opsporen van kankercellen. Onze regio beschikt in Mol over 1 van de 6 reactoren wereldwijd (!) die deze isotopen maken. Vandaag is de BR2-reactor verantwoordelijk voor 75% van de wereldwijde productie van radio-isotopen voor de opsporing van kankers. Opnieuw een gigantische troef voor de regio.
Nieuwe recyclagefaciliteit: De regio Mechelen-Kempen heeft met Umicore, Campine en Aurubis drie bedrijven die wereldtop zijn in het recycleren van kritieke grondstoffen. Dat zijn grondstoffen - zoals antimoon, germanium of kobalt - waarvan Europa vraagt om 10% binnen de Europese grenzen te ontginnen. 40% moet binnen de EU worden verwerkt. Nyrstar is nog een belangrijke speler maar zij produceren en valoriseren kritieke grondstoffen. In deze studie is berekend dat een bijkomende plant van 5 hectare jaarlijks 86 miljoen euro extra toegevoegde waarde kan opleveren voor de economie. De bedrijven geven zelf aan dat ze die schaalvergroting nodig hebben. En ook meer kritieke grondstoffen kunnen recycleren en produceren dan ze vandaag doen.
Defensie: Ons land heeft beslist om tegen 2029 2% van het BBP aan defensie te besteden. Momenteel gaat 1,3% naar defensie. Vandaag gaat 35% van de huidige investeringen daadwerkelijk naar lokale bedrijven. Dat is goed voor 100 miljoen euro per jaar, voor de regio Mechelen-Kempen. Sinds vorig jaar brengt Voka Mechelen-Kempen zo’n 65 bedrijven uit de regio in contact met de defensietop om de mogelijkheden te bekijken binnen de sector. Maar er is meer: zo zal er fors geïnvesteerd worden in legerkazernes, zoals die van Arendonk, Geel en Berlaar. De precieze investeringsbudgetten zijn binnenkort bekend. Voor de bouwsector zal dit een boost betekenen.
Entertainment/scale-ups: Mechelen-Kempen ligt vlak tegen 'Flanders Entertainment Valley'. Die valley ligt in de Rupelstreek (met onder meer het 'Lab of Tomorrow') en wil uitgroeien tot de Europese hotspot op het vlak van de entertainmenttechnologie. De Vlaamse regering heeft die sector uitgeroepen tot speerpuntcluster. Voka Mechelen-Kempen zal meewerken aan het actieplan voor de entertainmentsector dat voor de regio een boost van 18 miljoen euro kan betekenen. Maar we gaan vooral dit vliegwiel gebruiken om meer start-ups en scale-ups te laten groeien. Vooral voor de stad Mechelen - met 90.000 inwoners - is er veel potentieel. Daar wordt de komende maanden sterk op gewerkt.
Grootste industrieregio
De nieuwe economieën zijn één booster. ROADMAP2040 bevat ook een heel actieplan voor de i
ndustrie. "De regio Mechelen-Kempen is de grootste industrieregio van Vlaanderen. Dat is amper geweten. De industrie is hier goed voor 31,1% van het bruto regionaal product. Dat is dubbel zo hoog als het Vlaams gemiddelde. Zo'n aandeel is zelfs op wereldschaal uniek.
In Vlaanderen zijn we niet alleen in procenten de grootste, maar ook in miljarden. De industrie vertegenwoordigt 15,3 miljard euro in de regio", zegt Tom Laveren van Voka. "In het plan staat een strategie om die industrie nog verder te versterken. Zo tonen we aan dat de middelen voor 'onderzoek en ontwikkeling' en 'nacht- en ploegenarbeid' cruciaal zijn. Net als de transmissienettarieven. Bedrijven die veel energie verbruiken hebben die maatregel nodig. Zeker omdat een aantal van hen voor grote investeringen staat."
Vandaag bedragen de Vlaamse middelen die naar Onderzoek en Ontwikkeling (O&O) gaan 3,52% van het bruto binnenlands product. Daarmee staan we op de tweede plaats in Europa wanneer we Vlaanderen als regio vergelijken met andere landen. Enkel Zweden doet beter. Het beeld wordt genuanceerder als we Vlaanderen niet met landen, maar met regio’s vergelijken. Onze O&O-ontwikkelingsintensiteit ligt beduidend lager dan de Europese koplopers uit vooral Duitsland (door de auto-industrie) en Scandinavië, die richting 5% gaan of al hoger uitkomen.
Achter de globale O&O-cijfers schuilt een opvallend verschil in de manier waarop Onderzoek & Ontwikkeling
gefinancierd wordt. In Vlaanderen komt 77,05% van de O&O-uitgaven uit private middelen; het overheidsaandeel bedraagt amper 22,95%, zo staat beschreven in de Voka Paper ‘Drie wegen naar Productiviteitsgroei'.
Omgerekend naar het bruto binnenlands product betekent dit dat bedrijven instaan voor 2,71% van het bbp, terwijl de publieke sector goed is voor 0,81%. Bedrijven staan hiermee op de 14de plaats van de 241 Europese regio’s, de publieke overheidsuitgaven maar op de 40ste plaats.
Het aandeel van de private sector in de Vlaamse O&O-financiering ligt daarmee aanzienlijk hoger dan in onze buurlanden. Vlaanderen blinkt dus uit in privaat gefinancierde en uitgevoerde innovatie, terwijl de overheid – ondanks eerdere budgettaire opstappen – achterblijft op haar eigen 1%-norm.
ROADMAP2040 vraagt om die 1%-norm te realiseren. Daarvoor is een opstap nodig van 916 miljoen tot zelfs 1 miljard euro. We moeten dan alles op alles zetten om een kwart van die middelen (onze regio is goed voor 25% van de industriesector) naar onze bedrijven te halen, goed voor 278 miljoen euro. Dat is niet onhaalbaar.
Buitenlandse investeringen
Voka Mechelen-Kempen wil ook meer buitenlandse investeringen aantrekken. En die stap is op 18 maart gezet. Met de ondertekening in Eindhoven van een concrete samenwerking tussen de regio's Mechelen-Kempen en Metropool Regio Eindhoven. ROADMAP2040 is de eerste studie die de impact van die samenwerking heeft berekend.
"En die is niet te onderschatten. Met een potentieel van 1,2 miljard euro en 8.635 jobs voor de regio Mechelen-Kempen", zegt Wim Brillouet van Voka. "We hebben 3 scenario's laten doorrekenen: één waarbij ASML met een fysieke plant naar de regio komt, één waarbij toeleveranciers zich in de regio vestigen en één waarbij er een Hightechcampus - met hoogtechnologische bedrijven - wordt uitgebouwd. De toekomst zal uitwijzen welk scenario het wordt. Ondertussen lopen er al veel gesprekken tussen bedrijven. Want ze staan klaar om samen te werken."
Albertkanaal
Ruimte om te ondernemen is cruciaal voor een sterke groeiregio als Mechelen-Kempen. Uit een eerdere studie van Voka blijkt dat er vanaf nu jaarlijks een vraag van 45 hectare is vanuit de bedrijven. Tot 2040 en 2050. Op dit moment is er 'maar' 42 hectare beschikbaar in de regio. Volgend jaar is die voorraad op en is de etalage van direct beschikbare grond leeg. Voka kijkt naar de 509 hectare geblokkeerde grond. Maar voor ROADMAP2040 is Voka nog een stap verder gegaan. Zo heeft de Voka-Kamer na een uitgebreide analyse 1.100 strategisch gelegen percelen geïdentificeerd langs het Albertkanaal. Een kwart van die gronden is gewoon weiland. Het economisch potentieel van die gronden loopt op tot 4,2 miljard euro. "Een koe op strategische grond aan het water? Die luxe hebben we niet meer. We moéten dit aanpakken", zegt Tom Laveren.
10.000 banenplan
Op volle kracht moet ROADMAP2040 voor 10.000 extra banen zorgen tegen 2040. Die komen onder andere uit buitenlandse investeringen (8.635 jobs), de cluster rond medische isotopen (256 jobs), een nieuwe reyclagefaciliteit voor kritieke grondstoffen (623 jobs) en het bouwen van een SMR (95 jobs). "Tegen 2029 zal de regio Mechelen-Kempen een tewerkstellingsgraad van 80% bereiken", zegt Wim Brillouet. "Maar om onze 'gewone' economische groei te realiseren moeten we aan 83% geraken. Voor dit boosterplan mikken we op 85% tegen 2040. We gaan 33.800 mensen extra aan de slag moeten krijgen tegen dan. Om alle vacatures in te vullen zijn er 23.800 extra nodig. Om ook het boosterplan uit te voeren nog eens 10.000 extra. Daarvoor is externe migratie een must. Want we gaan alle handen nodig hebben om te blijven groeien. Daar gaan we de komende jaren samen aan werken. Want de regio heeft goud in handen. En we kunnen met dit met ROADMAP2040 nog meer laten blinken. In het plan staan ook 50 concrete acties waarmee we direct aan de slag gaan. Er is geen tijd te verliezen."
Randvoorwaarden
De focus is duidelijk richting 2040. Met een boosterplan, dat de regio Mechelen-Kempen echt een garantie geeft op een sterke toekomst. We versnellen nieuwe economieën die hier thuishoren. We versterken de industrie als ruggengraat van de regio. We trekken gerichter buitenlandse investeringen aan. En we activeren ruimte langs het Albertkanaal waar vandaag potentieel verloren gaat. Maar keuzes alleen volstaan niet. Er zijn ook randvoorwaarden. En die moeten we invullen. Meer mensen aan het werk. Geblokkeerde gronden die weer beschikbaar worden. Een elektriciteitsnet dat meekan. Europese middelen die naar hier komen. Infrastructuur die beter rendeert. Dat zijn geen losse maatregelen, maar noodzakelijke voorwaarden om de keuzes te laten werken.
Op alle randvoorwaarden gaan we dieper in, in de volledige versie van ROADMAP2040. In de studie verwijzen we ook naar de Voka Papers en Wijzers. Voor wie helemaal in de materie wil duiken. De papers en wijzers die zijn opgenomen staan hier opgelijst:
Wil je via mail updates krijgen over de ROADMAP2040?
Geef je mailadres in voor het aanmaken van een profiel en blijf op de hoogte van onze persberichten.
