Cartamundi is vandaag wereldmarktleider in speelkaarten, ruil-en verzamelkaarten en bordspellen, maar achter dat succes schuilt vooral een uitzonderlijke innovatiekracht. De Turnhoutse multinational staat bekend om hoogtechnologische druktechnieken, een bijna obsessieve aandacht voor kwaliteit én een verrassend menselijke missie. CEO Stefaan Merckx vat het treffend samen. “De grootste ziekte in onze samenleving is eenzaamheid”, zegt hij. “Wij brengen mensen rond de tafel, laten ze spelen en glimlachen. Dat is onze echte bestaansreden.”
We ontmoeten Stefaan Merckx op de bovenste verdieping van de 70 meter hoge Turnovatoren, sinds 2023 het wereldwijde hoofdkwartier van Cartamundi. De locatie is symbolisch: boven de daken van Turnhout kijkt het team letterlijk uit over hun verleden én de toekomst. Door het raam wijst Merckx naar twee landgoederen in de verte. “Daar liggen de roots van ons bedrijf", zegt hij.
“Het zijn de eigendommen van de families de Somer en de Cartier de Marchienne, de eigenaars van de producent van kartonnen vouwverpakkingen Van Genechten en papier-en drukkerijgroep Brepols die in 1970 besloten om niet langer als concurrenten actief te zijn in speelkaarten, maar de krachten te bundelen in één ambitieus project: Cartamundi. Letterlijk 'kaarten voor de wereld'. Een halve eeuw later spelen de families – intussen al de zevende en achtste generatie – nog steeds een belangrijke rol in de raad van bestuur. En met de investering in 2024 van 25 miljoen euro in de Turnhoutse vestiging en een verdubbeling van de productiecapaciteit maakten ze duidelijk dat Turnhout zonder discussie het kloppende hart van Cartamundi blijft.
Wij zijn geen drukkerij, we zijn entertainers.
Stefaan Merckx
Red ocean, blue ocean
In de loop der jaren veranderde Cartamundi een aantal keren het geweer van schouder. Toen speelkaarten minder populair werden, transformeerde het bedrijf meer en meer tot een producent van bordspelen. Toen het bedrijf in 2015 de bordspellenproductie van Hasbro overnam, was die activiteit goed voor 70% van de omzet en 80% van de winst. “De concurrentie op die markt werd echter groter en groter”, blikt Stefaan Merckx terug. “De bordspelmarkt verzadigde, de marges daalden en in de nasleep van de coronapandemie stokte de vraag omdat de magazijnen vol zaten. Bordspellen werden daardoor tijdelijk een red ocean. We moesten daarom met Cartamundi op zoek naar een blue ocean, naar onontgonnen en onbetwiste marktruimte. Dus naar andere, duurzame groeipolen.”
De herontdekking van de speelkaart
Het bedrijf zette daarom vanaf 2018 volop in op diversificatie. De overname van The United States Playing Card Company, het iconische bedrijf achter het speelkaartenmerk Bicycle®, bleek een schitterende strategische zet te zijn. “Die overname opende voor ons een gigantische markt, waaronder de Verenigde Staten”, vertelt Stefaan Merckx. “Cartamundi ging van tientallen klanten naar duizenden. De omzet in speelkaarten steeg van 75 miljoen naar 280 miljoen euro.
Met eigen merken als Bicycle®, Copag en Grimaud bedienen we een waaier aan doelgroepen: sociale spelers, pokeraars, goochelaars, cardistryartiesten, verzamelaars én zelfs spirituele gemeenschappen die onze tarotkaarten kopen. In de VS en Azië is de passie voor kaarten gigantisch. Mensen schuiven uren aan om een nieuw deck te bemachtigen."
Ruil-en verzamelkaarten
Parallel groeide nóg een segment explosief: ruil-en verzamelkaarten. Die markt - ooit begonnen met de lancering van Magic: The Gathering, kaarten die ook al bij Cartamundi geproduceerd werden - beleeft sinds 2019 een ongeziene revival. “Op sommige kaartjes zitten tot achttien flinterdunne lagen”, weet Stefaan Merckx. “Het is druktechnologie op het hoogste niveau. Die ruil-en verzamelkaarten, dat is geen drukwerk, dat zijn pure emoties. Wanneer onze klanten een nieuwe release doen, dan staan wereldwijd tienduizenden fans in de rij.”
Turnhout als innovatiecentrum
Met de recente uitbreiding van de productiesite, de verhuis van het hoofdkwartier naar Turnova in het hart van de stad en de opening van het wereldwijde R&D centrum zet Cartamundi Turnhout definitief op de kaart als hét innovatiecentrum van de Cartamundi-groep. De Turnhoutse site specialiseert zich helemaal in de productie van ruil-en verzamelkaarten en evolueert in snel tempo naar een volwaardige ‘digital factory of the future’. “De investeringen leggen daarbij een opvallend sterke nadruk op duurzaamheid”, verduidelijkt Stefaan Merckx.
“Zo wordt het volledige complex verwarmd met energiezuinige warmtepompen en volledig uitgerust met ledverlichting, terwijl de infrastructuur al voorbereid is op bijkomende zonnepanelen. Het regenwater wordt opgevangen via wadi’s en hergebruikt waar mogelijk. Werknemers krijgen toegang tot fietsleaseprogramma’s en de omliggende fietsverbindingen werden verbeterd om duurzame mobiliteit te stimuleren. Tegelijk vergroent het bedrijf stap voor stap zijn volledige wagenpark en worden nieuwe machines zorgvuldig geselecteerd op basis van energiebesparing en efficiëntie. Wij denken bij Cartamundi niet in jaren maar in generaties. Duurzaamheid en innovatie zijn voor ons geen modewoorden, maar de basis van onze toekomst.”
Een investering in 2026 van 75 miljoen euro levert 150 nieuwe jobs op in de Kempen, wereldwijd meer dan 700.
Stefaan Merckx
Een menselijk bedrijf met wereldwijde impact
Cartamundi is vandaag door die aanpak een wereldspeler met een omzet van ongeveer 700 miljoen euro, 3.100 medewerkers verspreid over vier continenten en elf fabrieken wereldwijd. Jaarlijks produceert het bedrijf miljarden kaarten, die samen honderden miljoenen spelers bereiken. In 2026 investeert het bedrijf opnieuw 75 miljoen euro, waarvan 16 miljoen in Turnhout. In de Kempen levert dat 150 nieuwe jobs op, wereldwijd meer dan 700. En de ambitie blijft groot: tegen 2030 wil Cartamundi de kaap van 1 miljard euro omzet ronden.
Ondanks die indrukwekkende schaalgrootte blijft Merckx opvallend nuchter. “Ik was geen grote spellenliefhebber toen ik hier begon,” vertelt hij. “Maar ik was wel direct heel enthousiast over het verhaal. Via een headhunter kwam ik in contact met de familiale aandeelhouders. Het klikte meteen. Het internationale karakter, de creativiteit en de verankering in Turnhout: het voelde allemaal juist. Cartamundi is een bedrijf voor mensen. We brengen een glimlach, we creëren ontmoetingen. In een wereld waar eenzaamheid groeit, is dat ongelooflijk belangrijk. Wij maken producten die generaties verbinden. Van grootouders tot kleinkinderen. Van gamers tot verzamelaars. Wij brengen mensen samen – letterlijk rond de tafel. Cartamundi is dan ook geen drukkerij, eigenlijk zijn we entertainers. En ondanks de wereldwijde aanwezigheid blijft Turnhout het hart van Cartamundi.
Als bedrijf hebben we een duidelijke strategie om de elf fabrieken wereldwijd in een van de productcategorieën te specialiseren en 'local for local' te produceren. Maar de lijnen worden hier uitgezet, de innovaties vertrekken hier en de cultuur van het bedrijf ademt Kempense nuchterheid. We zijn een wereldspeler, maar we blijven stevig verankerd in deze stad. Dat zal altijd zo blijven.”
