Begin deze zomer schakelde Vlaanderen van droogteniveau 1 over naar droogteniveau 2. Vlaanderen bevindt zich vandaag nog steeds in droogteniveau 2, oftewel code oranje.
Op 13 augustus 2026 bevindt Vlaanderen zich nog steeds in droogteniveau 2, of code oranje. Door de aanhoudende droogte blijven de debieten en waterstanden laag en noteert 83% van de meetpunten lage tot uiterst lage grondwaterstanden. In bijna heel Vlaanderen gelden captatieverboden op onbevaarbare waterlopen. Ook de maatregelen op de bevaarbare waterwegen blijven van kracht, met gevolgen voor onder meer de binnenvaart en bepaalde watercaptaties. De drinkwaterbevoorrading blijft verzekerd, maar burgers, bedrijven en overheden worden gevraagd zeer spaarzaam om te gaan met water. Tot en met 15 oktober 2026 geldt bovendien een tijdelijke versoepeling voor bepaalde toepassingen van teruggewonnen water.
Droogte leidt bij ondernemingen tot hogere operationele en transportkosten, leveringsproblemen en risico’s voor de productie. Lage waterstanden beperken de binnenvaart, terwijl captatiebeperkingen, hogere watertemperaturen, blauwalgen en verzilting de beschikbaarheid en kwaliteit van proceswater aantasten. Ook landbouwgrondstoffen worden schaarser of minder kwaliteitsvol. Veel bedrijven besparen water en hergebruiken proceswater, maar botsen op hoge investeringskosten, onvoldoende alternatieve waterbronnen, administratieve lasten en vergunningsproblemen. Meer samenwerking tussen industrie, drinkwaterbedrijven en overheid kan helpen om haalbare alternatieven sneller te realiseren.
Voka volgt zowel nationaal als via de provinciale Kamers van Koophandel de droogteproblematiek nauwgezet op via belangenbehartiging, deelname aan adviesorganen en rechtstreeks overleg met overheden en waterbeheerders. Daarbij worden de maatregelen en beslissingen van onder meer de CIW, de VMM en De Vlaamse Waterweg opgevolgd.
Voka verzamelt ook rechtstreeks signalen van ondernemingen. De lokale Voka - Kamers van Koophandel nemen deel aan het Provinciaal Droogteoverleg, terwijl Voka op Vlaams niveau de ontwikkelingen binnen de Vlaamse Droogtecommissie opvolgt.
Algemene maatregelen voor Vlaanderen
- Terugpompen van schutdebieten: Schutwater wordt zo veel mogelijk teruggepompt naar het hoger gelegen kanaalpand. Daarmee worden waterverlies, dalende waterstanden en beperkingen van de gegarandeerde diepgang tegengegaan.
- Aangepaste schutregeling voor de pleziervaart: Vanaf woensdag 22 juli 2026 worden pleziervaartuigen op weekdagen en zaterdagen alleen samen met beroepsvaart geschut. Op waterwegen met weinig of geen beroepsvaart kan pleziervaart daardoor tijdelijk onmogelijk zijn. Op zon- en feestdagen blijft pleziervaart mogelijk via gegroepeerd schutten, met maximaal één uur wachttijd.
- Gegroepeerd schutten: Schepen worden samen door een sluis gelaten om het aantal schutbewegingen en het daarmee verbonden waterverlies te beperken.
- Reductie van de watervangen: Voor watercaptatie uit bevaarbare waterwegen voor landbouw en natuur geldt een reductie van 80%.
Huidige lokale maatregelen per provincie
- Albertkanaal, sluizencomplex Wijnegem: Gegroepeerd schutten voor alle scheepvaart, met maximaal twee uur wachttijd.
- Albertkanaal, middensluis Wijnegem: De middensluis is gestremd. In de sluiskolk zijn pompen geplaatst om het schutwater terug te pompen.
- Kanaal Dessel Turnhout Schoten: Tussen Dessel en sluis 1 in Rijkevorsel geldt een diepgangbeperking tot 1,8 meter.
- Door de aanhoudende droogte zijn de debieten en waterpeilen in verschillende waterlopen verder gedaald. Om de beschikbare watervoorraden te beschermen, werd het tijdelijke onttrekkingsverbod op 6 augustus 2026 uitgebreid naar alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in de provincie. Op 12 augustus werd een uitzondering ingesteld voor de ‘Afwateringsgracht 1e cat. (VHAG 3152)’ (tussen de samenvloeiing met Antitankgracht in het noorden en de monding in de Voorgracht in het zuiden). Daar is onttrekking toegestaan zolang het peil hoger ligt dan 1m80 TAW.
- Door het aanhoudende droge en warme weer zijn de debieten en waterpeilen in de waterlopen verder gedaald. Om de beschikbare watervoorraden te beschermen, wordt het tijdelijke onttrekkingsverbod op 15 juli 2026 uitgebreid.
- Op alle onbevaarbare waterlopen en openbare grachten in Limburg geldt een tijdelijk of permanent verbod om water te onttrekken.
- Kanaalpeil Sas van Gent: Dit is gedaald en fluctueert rond de 15 cm lager dan het streefpeil.
- Zoutgehalte Sas van Gent: fluctueert rond 9500 mg/l - de streefwaarde is 3000 mg/l.
- Diepgangbeperking kanaal Gent Terneuzen: schepen mogen een maximale diepgang van 12,25 meter hebben.
- Stremming Noordzeesluizen kanaal Gent Terneuzen: om het dalende waterpeil onder controle te houden, zullen onderstaande stremtijden op de drie sluizen gehanteerd worden. Nieuwe Sluis Terneuzen: 4 uur vóór en 4 uur na laagwater, Westsluis Terneuzen: Geen schuttingen. Afhankelijk van de actuele waterstand kan - indien mogelijk - hier een uitzondering op gemaakt worden. Oostsluis Terneuzen: 3 uur vóór en 3 uur na laagwater
- Ringvaart om Gent, sluizen Evergem: Gegroepeerd schutten voor alle scheepvaart, met maximaal drie uur wachttijd.
- Ringvaart om Gent, sluizen Merelbeke: Gegroepeerd schutten voor alle scheepvaart, met maximaal één uur wachttijd. Daarnaast wordt niet geschut vanaf vier uur voor tot twee uur na laagwater.
- Boven Schelde, sluis Asper in Gavere: Diepgangbeperking tot 2,3 meter.
- Groot Pand in en rond Gent: Diepgangbeperking met 20 centimeter.
- Vanaf 7 augustus 2026 is het verboden om water te onttrekken uit alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in volgende onttrekkingszones.
- Sinds 17 juli geldt in de volledige provincie een tijdelijk verbod op wateronttrekking uit alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten.
- Sluizen op de Leie: Gegroepeerd schutten voor alle scheepvaart, met maximaal één uur wachttijd.
- Bevaarbare waterwegen in het IJzerbekken: Vanaf woensdag 22 juli 2026 geldt een captatieverbod voor alle sectoren. Het verbod blijft gelden tot het via een nieuw besluit wordt opgeheven na verbetering van de omstandigheden. Voor de onbevaarbare waterlopen in het IJzerbekken gold het captatieverbod al.
- Het tijdelijke onttrekkingsverbod is van toepassing op alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in West-Vlaanderen, met uitzondering van de Oostkustpolder.
Wat doe je best als onderneming?
Breng je waterverbruik in kaart
Breng per proces in kaart welk water binnenkomt, waar het wordt gebruikt, welke kwaliteit nodig is, waar verliezen ontstaan en welke stromen geschikt zijn voor hergebruik. De gratis WaterBarometer van VITO helpt bedrijven om hun waterbalans, kosten en waterrisico’s inzichtelijk te maken en mogelijke alternatieve waterbronnen te verkennen. Het is ook mogelijk om een waterscan laten uitvoeren door een gespecialiseerde dienstverlener.
Meet op het niveau van afzonderlijke processen
Plaats tussenmeters bij grote verbruikers zoals reinigingsinstallaties, koelcircuits, stoomproductie en spoelprocessen. Gebruik continue gegevens om afwijkingen, lekken en onnodige verbruiken snel op te sporen. Evalueer reinigingsfrequenties, spoeltijden en gebruikte volumes. Om snel inzicht te krijgen in de waterflow, kan je ook gebruik maken van de meetkoffers die zijn ontwikkeld in samenwerking met Howest.
Maak een bedrijfsgericht droogteplan
Bepaal vooraf welke processen essentieel zijn, welke tijdelijke besparingen mogelijk zijn en welke alternatieve bronnen kunnen worden ingezet. Leg ook vast bij welke waterbeschikbaarheid of kostprijs bepaalde maatregelen worden geactiveerd. VITO ontwikkelde een leidraad om een noodplan bij waterschaarste op te stellen.
Stem de waterkwaliteit af op de toepassing
Niet elk proces vereist drinkwaterkwaliteit. Onderzoek daarom veilige en toegelaten alternatieve waterbronnen. Bij ernstige waterschaarste kan tijdelijk een vrijstelling van de toelatingsplicht voor waterhergebruik gelden voor specifieke toepassingen, regio’s en perioden. Meer informatie vind je hier.
Investeer in hemelwateropvang en wateropslag
Door hemelwater op te vangen, te bufferen en op te slaan, kunnen bedrijven hun afhankelijkheid van externe waterbronnen tijdens droge perioden beperken. Onderzoek naast subsidies ook duurzaamheidsgekoppelde leningen en andere financieringsmogelijkheden om dergelijke investeringen haalbaarder te maken.
Werk samen op bedrijventerreinen
Onderzoek gezamenlijke wateropslag, collectieve zuivering en de uitwisseling van waterstromen tussen nabijgelegen ondernemingen. Een geïntegreerde aanpak kan schaalvoordelen opleveren en vermijden dat ieder bedrijf afzonderlijk dure infrastructuur moet bouwen. Wie afvalwater via een vaste constructie ter beschikking stelt aan een andere heffingsplichtige, kan onder voorwaarden een vrijstelling krijgen van de heffing op waterverontreiniging.
Een overzicht met andere tools die je waterverbruik minimaliseren en je voorbereiden op waterschaarste kan je hier vinden. De WaterAtlas helpt je zoeken naar alternatieve waterbronnen in de buurt en met de Regenputtool kan je nagaan welke opslagcapaciteit bij je bedrijf past.
Heb je vragen? Dan kan je terecht bij:
Jasmine De Rop
Expert Milieu
Full bio of Jasmine De Rop
Maartje Jans
Adviseur belangenbehartiging
Full bio of Maartje Jans
Charlotte Schelstraete
Duurzaam Ondernemen - Internationaal Ondernemen
Full bio of Charlotte Schelstraete
Wim Brillouet
Directeur belangenbehartiging
Full bio of Wim Brillouet
Sofie Coppens
Adviseur milieu en duurzaamheid Alfaport Voka
Full bio of Sofie Coppens
