De kans dat u reeds een CMR-vrachtbrief in uw handen kreeg, is vrij groot. Naar de vorm is het een standaard vervoersdocument voor internationaal wegtransport met 24 vakjes waarin tal van informatie kan worden teruggevonden waaronder deze met betrekking tot de afzender, de geadresseerde, de vervoerder, de goederen, etc…
Het document is evenwel veel méér dan louter een verzameling van informatie. Het fungeert tevens als een contract tussen afzender, vervoerder en geadresseerde waarop de achterliggende bepalingen van het CMR-verdrag van toepassing zijn. Dit CMR-verdrag (voluit “Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route” zoals ondertekend op 19 mei 1956 te Genève), bepaalt de rechten en plichten van partijen aan internationale vervoerscontracten over de weg. Onder deze rechten en plichten vinden we tevens een aansprakelijkheidsregeling terug voor het geval er zich schade en/ of laattijdigheid zou hebben voorgedaan, maar ook verkorte verjaringstermijnen.
Een recent voorbeeld uit onze praktijk, leert ons bovendien dat dergelijke CMR-vrachtbrieven ook voorkomen buiten de context van internationaal transport over de weg!
Zo besloot bouwonderneming A, die actief is op het vlak van productie en plaatsing van buitenschrijnwerk, om een beroep te doen op onderneming B, die op haar beurt gespecialiseerd is op het vlak van transport en hijsen van grote glaspartijen door middel van een kraanwagen voorzien van glaszuigers. Meer concreet werd B gevraagd glaspartijen op te halen bij A om deze vervolgens te transporteren naar een welbepaalde werf van A, alwaar B de glaspartijen aansluitend met het transport diende te hijsen tot op de gewenste verdieping.
Echter, bij het hijsen van één van deze grote glaspartijen, ontstond er glasbreuk doordat de kwestieuze glaspartij even van een glaszuiger was geschoven met impact tegen de betonconstructie. Ingevolge de schadekwestie werd door partijen over en weer geschreven en meer dan een jaar later zou A de rechtbank vatten teneinde B te horen veroordelen tot betaling van een schadevergoeding (kostprijs glas, kraanwerken en werkuren) omdat B aansprakelijk zou zijn geweest voor de glasbreuk.
Voor de rechtbank wierpen we als raadslieden van B de onontvankelijkheid van de vordering op. Immers, naar aanleiding van het transport ondertekenden partijen een CMR-vrachtbrief waarin uitdrukkelijk werd bepaald dat het kwestieuze vervoer, nochtans zonder internationaal karakter en niet beperkt tot enkel transport, onderworpen was aan de regels uit het CMR-verdrag terwijl in toepassing van artikel 32 van het CMR-verdrag de vorderingen in principe verjaren door verloop van één jaar vanaf de aflevering van de goederen.
De rechtbank volgde dit verweer en verklaarde de vordering onontvankelijk wegens verjaring. De rechtbank benadrukte dat contractvrijheid (waarbij partijen geldig een rechtskeuzebeding kunnen opnemen) ook mogelijk is onder de vorm van een verwijzing naar supranationale regels zoals het CMR-verdrag, zodat de ondertekende CMR-vrachtbrief moest worden beschouwd als rechtskeuze en dit los van de vraag of er effectief internationaal vervoer was? Tegelijk oordeelde de rechtbank dat er geen bewijs voorlag als zouden de prestaties van B zich overwegend hebben gesitueerd op het vlak van het hijsen van de glaspartijen, waardoor – bij gebreke aan afzonderlijke overeenkomst betreffende het hijsen van het glas – de rechtbank ook ‘het hijswerk’ situeerde binnen het kader van de vervoersovereenkomst (waarop dus het CMR-verdrag van toepassing was).
Let dus steeds op met wat u ondertekent: een standaard CMR-vrachtbrief kan ertoe leiden dat het CMR-verdrag van toepassing wordt op de contractuele relatie, ook al is er sprake van binnenlands vervoer en/of aanvullende diensten.
Het CMR-verdrag voorziet daarbij niet alleen in kortere verjaringstermijnen, doch legt tevens dwingende termijnen op waarbinnen u schade en/of laattijdigheid moet melden. Met andere woorden, u treuzelt beter niet met het contacteren van een specialist zo er zich een discussie voordoet waarop het CMR-verdrag van toepassing is.
Mathieu Malfait
