Europese Investeringsbank ziet kansen voor West-Vlaamse projecten

De Europese Investeringsbank wordt vaak omschreven als de ‘bank van de Europese Unie’. Wat betekent dat concreet? Waarom heeft Europa een eigen investeringsbank nodig naast commerciële banken en de kapitaalmarkten?

“De EIB is een financiële instelling van de EU-lidstaten. Zij zijn onze aandeelhouders; België bezit 5,2% van het kapitaal. Dankzij die sterke aandeelhoudersbasis hebben we de hoogst mogelijke kredietrating, AAA. Daardoor kunnen we tegen relatief lage kosten middelen ophalen op de kapitaalmarkten en gunstige voorwaarden doorgeven aan onze klanten. We werken bovendien zonder winstoogmerk en keren geen dividenden uit aan onze aandeelhouders. Onze missie is projecten te financieren die bijdragen aan de beleidsdoelstellingen van de EU. Sinds 1958 hebben we meer dan 16.000 projecten gefinancierd, waarvan meer dan 90% in Europa. In België gaat het om 332 projecten, goed voor meer dan 44 miljard euro aan financiering.”

Wie zijn jullie klanten?

“We ondersteunen zowel de publieke sector, zoals regio’s en publieke instellingen, als bedrijven. We kijken naar investeringen die aansluiten bij Europese prioriteiten: innovatie, decarbonisatie, energieefficiëntie, geavanceerde productie, digitalisering, veiligheid en defensie, en industriële transformatie. Onze financiering kan tot de helft van de projectkosten dekken en vult dus andere financieringsbronnen aan. Voor innovatieve bedrijven begint ze vanaf ongeveer 10 à 15 miljoen euro, voor projecten met een onderdrempel van 20 à 30 miljoen euro. Bij meer mature bedrijven gaat het doorgaans om financiering vanaf 50 miljoen euro voor projecten met als ondergrens 100 miljoen euro.”

Kunnen kmo’s ook bij jullie terecht?

“Kmo’s ondersteunen is zeker een van onze prioriteiten, maar dat doen we doorgaans niet rechtstreeks. We werken via publieke partnerinstellingen zoals finance&invest.Brussels, Wallonie Entreprendre en PMV, die met onze middelen een portefeuille van kleinere leningen kunnen opbouwen. Ook banken zoals KBC of ING geven onze financieringsvoorwaarden door aan kmo’s.”

Waarvoor kunnen bedrijven dat geld precies gebruiken?

“Wij denken in projecten. Je kunt bij ons geen liquiditeitslijn aanvragen, maar wel financiering voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van een innovatief product of de bouw van een fabriek. Dan bekijken we hoe belangrijk de doelstelling is voor Europa en de Belgische economie. Alles wat bijdraagt aan verduurzaming is bijvoorbeeld een speerpunt. Als we na de eerste verkennende gesprekken potentieel zien, starten we een grondig onderzoek van het project. In ons hoofdkwartier in Luxemburg hebben we daarvoor meer dan 400 experts in uiteenlopende vakgebieden, van ingenieurs en geologen tot waterexperts en sociaal economen. Zij beoordelen ook het maatschappelijke rendement. Een gewone bank kijkt vooral naar het financiële risico; wij kijken daarnaast naar de kwaliteit van het project. Door die grondige technische beoordeling zien andere investeerders onze betrokkenheid vaak als een kwaliteitsstempel. Zo helpen we bijkomende investeringen op gang te brengen.”

Welke investeringsprojecten heeft u op de radar in West-Vlaanderen?

“Over mogelijke projecten in de privésector kunnen we voorlopig niet communiceren. In de publieke sector zijn we in contact met de Stad Brugge om te bekijken of we de komende jaren bepaalde investeringen kunnen ondersteunen. Eerder deden we dat ook in Leuven en we zijn eveneens met Gent in gesprek. Aan de kust is onze adviesafdeling in contact met het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust over een initiatief om het aandeel vrouwen in de maritieme sector te verhogen.”

Jullie hebben dus ook adviesdiensten. Waarvoor kunnen ondernemingen daar terecht?

“Een bedrijf hoeft niet te wachten tot het klaar is om een financieringsaanvraag in te dienen. Onze adviseurs kunnen al eerder helpen bij de voorbereiding van een investering, zowel op technisch als op financieel vlak. Denk aan een innovatieve onderneming die binnen enkele jaren wil uitbreiden, maar eerst haar businessplan moet aanscherpen of technische keuzes moet uitwerken. Met die ondersteuning kan ze haar project sterker maken en de stap naar financiering voorbereiden. Ook ondernemingen die al EIB-financiering ontvangen kunnen advies krijgen, bijvoorbeeld om hun organisatie of de uitvoering van hun project te verbeteren. Deze diensten worden ondersteund door Europese programma’s en zijn doorgaans kosteloos. Dat kan ook voor West-Vlaamse bedrijven interessant zijn.”

Voka West-Vlaanderen pleit ervoor om ambitieuzer naar spoorinfrastructuur te kijken. Een van de voorstellen is een snelle verbinding die Brugge en Kortrijk rechtstreeks met Lille verbindt en West-Vlaanderen zo beter aansluit op het Europese hogesnelheidsnet. Kan zo’n grensoverschrijdend project in aanmerking komen voor EIB-financiering?

“Ja, absoluut. We financieren spoorverbindingen in heel Europa en hebben in het verleden ook de NMBS gefinancierd. Het is aan de Belgische overheid om te beslissen of ze zo’n project wil realiseren en vervolgens met ons te bekijken of we het kunnen ondersteunen. Voor kleinere spoorprojecten werken we soms met een lening die meerdere investeringen omvat en de klant flexibiliteit geeft. De grensoverschrijdende dimensie is voor ons zeker interessant, omdat ze bijdraagt aan de Europese integratie. Dankzij onze AAA-rating kunnen we de overheid bovendien gunstige financieringsvoorwaarden bieden.”

West-Vlaanderen heeft ook voldoende spoorcapaciteit nodig voor goederenvervoer vanuit de havens van Zeebrugge en Oostende naar het Europese hinterland. Kan de EIB investeringen ondersteunen die dat versterken?

“Ja, en daar komt voor ons bovendien nog een dimensie bij: militaire mobiliteit. In de huidige geopolitieke context moet Europa zware goederen, installaties of militaire voertuigen snel van de ene kant van het continent naar de andere kunnen brengen. Daarvoor zijn goede corridors nodig. Havens zoals Zeebrugge, Vlissingen en Rotterdam zijn daarbij belangrijk. We spreken ook met Port of Antwerp-Bruges over de financiering van toekomstige investeringen om de havens aantrekkelijk te houden voor goederenvervoer. De haven is al klant van de EIB: in het verleden hebben we meegewerkt aan de financiering van het Deurganckdok.”

Kunnen jullie ook een rol spelen bij projecten zoals walstroom in Zeebrugge, de renovatie van de Pierre Vandammesluis en een nieuwe zeesluis ter hoogte van de bestaande Visartsluis?

“Dat zijn zeker onderwerpen die ons interesseren. In Rotterdam hebben we bijvoorbeeld walstroom gefinancierd. Zoals gezegd, zijn we in gesprek met Port of Antwerp-Bruges voor nieuwe investeringen. Vervolgens moeten we samen bekijken welke investeringen in Zeebrugge onder een mogelijke lening kunnen vallen.”

De haven van Oostende is kleiner, maar heeft zich gespecialiseerd in onder meer offshore energie, maritiem onderzoek, drones en nieuwe technologie. Er bestaan plannen voor een bijkomend platform in de voorhaven, met toepassingen voor zowel de economie als militaire logistiek. Zou de EIB daarbij een rol kunnen spelen?

“Niet alleen drones, maar ook bescherming tegen drones wordt in havens een steeds belangrijker thema. In Nederland financierden we bijvoorbeeld technologiebedrijf OPTICS11 rond monitoring onder water. Het zou zeker interessant zijn om hierover met het havenbestuur van Oostende te praten. Afhankelijk van het investeringsbedrag kan financiering rechtstreeks gebeuren of door verschillende infrastructuurprojecten te bundelen.”

De EIB-groep wil tussen 2026 en 2030 ongeveer 30 miljard euro besteden aan klimaatadaptatie. Wat kan de Vlaamse overheid daaruit meenemen voor Kustvisie, het plan dat onze kust moet beschermen tegen zeespiegelstijging en stormvloeden?

“De bescherming van kustgebieden is voor ons een belangrijk thema. De EIB-groep wil tussen 2026 en 2030 zo’n 30 miljard euro investeren in klimaatadaptatie, dubbel zoveel als in de 5 jaar daarvoor. Daarbij kijken we onder meer naar waterbeheer en de weerbaarheid van steden en regio’s. Projecten zoals kustbescherming kunnen grote schade voorkomen. Volgens ramingen bespaart elke euro die naar preventie en aanpassing gaat, later 5 tot 7 euro aan schade en herstelkosten. We kunnen tot 50% van de investeringskosten financieren tegen gunstige voorwaarden. De looptijd stemmen we af op de economische levensduur van de infrastructuur. Voor overheden kan dat een belangrijk verschil maken bij grote investeringen zoals Kustvisie.”

Tot slot: kunnen bedrijven ook online nagaan welke ondersteuning voor hen mogelijk is?

“Ja, via ons TechEU-platform bieden we bedrijven een one-stop-shop voor financiering en advies. Ze kunnen er de Investment Readiness Checker invullen en op basis van hun profiel feedback krijgen over hun ontwikkelingsfase en de mogelijkheden die daarbij passen. Het platform bundelt het hele aanbod van de EIB, van het Europees Investeringsfonds, dat bedrijven onder meer via investeringsfondsen ondersteunt, en van het European Innovation Council Fund van de Europese Commissie. Ondernemingen kunnen zo nagaan welke financiering en welke adviesdienst voor hen interessant is en bij wie ze terechtkunnen. Bovendien hebben we ook al regionale en nationale initiatieven opgenomen, en we hopen binnenkort ook naar Belgische producten (zoals van PMV of Wallonie Entreprendre) te kunnen verwijzen.”