Een verbeterd en versoepeld productiviteitscriterium
Met een productiviteitsgroei van 0,5% per jaar moet Vlaanderen zijn productiviteitsgroei meer dan verdubbelen om de toekomstige transities te kunnen blijven financieren. Onderzoek en ontwikkeling is een van de belangrijkste drijfveren van productiviteitsgroei.
Als VLAIO de valorisatie van haar projecten wil kwantificeren, is het daarom vreemd dat dit in het verleden enkel door de bril van tewerkstelling en het niveau van investeringen werd bekeken. Waarom niet de link leggen naar productiviteit, gegeven dat dit de grootste economische uitdaging van het moment is?
Daarom startte VLAIO enkele jaren geleden met de mogelijkheid projecten ook te laten evalueren op productiviteit. Bedrijven konden kiezen om ofwel te opteren voor het criterium tewerkstelling en investeringen ofwel het criterium productiviteitsverhoging. Dit laatste criterium was echter zo onhaalbaar hoog qua drempel (minimaal 50% productiviteitsverhoging) dat het onwerkbaar was en nauwelijks werd gebruikt.
Daarom heeft VLAIO op vraag van onder meer Voka het productiviteitscriterium herzien en verlaagd naar 30%, met de volgende modaliteiten:
- De productiviteit moet 30% hoger liggen na 7 jaar van de start van het project;
- Het percentage is nominaal (dus inclusief inflatie);
- Productiviteit wordt gemeten als arbeidsproductiviteit (toegevoegde waarde per VTE). Deze hoeft niet op bedrijfsniveau berekend te worden, dit mag evenzeer op businessunit- of projectniveau berekend worden.
Meer info is terug te vinden in het handleidingsdocument van VLAIO.
Enkele wijzigingen en besparingen in het VLAIO-instrumentarium toegelicht
Met het oog op een Vlaamse begroting in evenwicht in 2027 heeft de Vlaamse regering bij de begrotingsopmaak voor 2026 beslist om 1,5 miljard euro te besparen. Enkele van deze besparingen treffen ook VLAIO. In onderstaand artikel geven we de belangrijkste wijzigingen en besparingen weer die ingaan vanaf januari 2026.
Besparing op de onderzoek- en ontwikkelingsprojecten door verstrenging selectiecriteria
Bedrijven kunnen voor innovatieprojecten steun aanvragen via kanalen voor onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten. Beide instrumenten zijn cruciaal voor VLAIO om innovatie in Vlaanderen te ondersteunen en te stimuleren, aangezien innovatie de motor is van economische groei. Deze instrumenten beschikken samen over een budget van ongeveer 220 miljoen euro. Binnen dit kader wordt een besparing van 12 miljoen euro gerealiseerd door de selectiecriteria te verstrengen.
Projecten worden geëvalueerd aan de hand van twee beoordelingsassen, namelijk ‘kwaliteit’ en ‘impact’. Zonder in te gaan op de details van het scorerooster, bedraagt de maximale totaalscore over beide assen samen +9 en de minimale score -12. Tot nu toe moesten projecten voor goedkeuring minstens een totaalscore van -5 behalen, met daarnaast minimaal -3 op elke afzonderlijke as. Deze drempels worden aangescherpt naar een minimale totaalscore van -4 en minstens -2 per as.
Meer info (met onder meer de link naar het uitgebreide toelichtingsdocument): Voorwaarden om in aanmerking te komen voor de subsidie onderzoeksproject
Afschaffing advies-luik KMO-portefeuille (vanaf midden februari) en de KMO-groeisubsidie
De KMO-portefeuille liet in het verleden steun toe voor zowel opleiding als advies. Het jaarlijks budget van VLAIO bedroeg 40 miljoen euro. Hierop wordt 5 miljoen euro bespaard door het advies-luik te schrappen, behalve voor cybersecurity waar advies nog steeds voor mogelijk blijft.
Vanaf 15 januari zijn nieuwe aanvragen bij de KMO-portefeuille mogelijk voor 2026. Op dat moment kan nog zowel steun aangevraagd worden voor advies- als het opleidingsluik. De schrapping van het adviesluik zal waarschijnlijk pas ingaan vanaf midden februari omdat de regering de aanpassingen van het regelgevend kader momenteel nog doorloopt.
Meer info: Kmo-portefeuille | VLAIO
De KMO-groeisubsidie met een jaarlijks budget van 12,5 miljoen euro is afgeschaft sinds het najaar 2025.
Meer info: Kmo-groeisubsidie | VLAIO
Afschaffing hinderpremie
De hinderpremie was de forfaitaire premie van 2.000 euro als financiële tegemoetkoming voor ondernemers die geconfronteerd worden met ernstige hinder door werken voor de deur van de zaak. Deze is afgeschaft vanaf januari 2026. De sluitingspremie (een premie per sluitingsdag) blijft wel bestaan.
Meer info: Hinderpremie | VLAIO
Wijzigingen in enkele thematische programma’s
Tot slot zijn er enkele ingrepen in thematische programma’s zoals in de Moonshot (het innovatieprogramma om naar een CO2-neutrale industrie te gaan – minus 5 miljoen euro), de landbouwtrajecten (gericht op innovatie in de landbouwsector – minus 6,5 miljoen euro) en de City of Things-oproepen (afschaffing).
