Ondernemen in tijden van flexi-jobs

“Een absolute zegen.” Pieter Van Bastelaere, CEO van de Federatie van de Bus- en Autocarondernemers, hoeft niet lang na te denken over het effect van de invoering in de private bus- en autocarsector begin 2024. “In 2023 hadden we een tekort van 1.500 chauffeurs op een totaal van 12.000. Dat is gigantisch. Bovendien zagen we chauffeurs vertrekken naar sectoren waar flexi-jobs al mogelijk waren. Er moest iets gebeuren.”

Vooral in het leerlingenvervoer liep het tekort hoog op. “Die jobs zijn moeilijk ingevuld te krijgen omdat het gaat om een paar uur werken ’s morgens en opnieuw in de namiddag. Jongere chauffeurs hebben daar weinig interesse in. Gepensioneerden waren vroeger wel kandidaat, maar zij botsten op allerlei financiële en statutaire beperkingen. Dankzij de flexi-job zijn die drempels weggevallen.”

Busondernemingen begonnen na de aankondiging door de regering over de invoering meteen met de voorbereiding.  “We moedigden onze leden aan om banners op te hangen met de boodschap: ‘Kom hier flexi-jobben vanaf 1 januari 2024.’ De overgangsperiode tussen oktober en januari gaf geïnteresseerden de tijd om hun rijbewijs D te behalen.”

De impact liet niet op zich wachten. “We gingen van enkele honderden flexi-jobbers begin 2024 naar meer dan 4.000 vandaag. De helft zijn gepensioneerden, de andere helft mensen die elders vier vijfde werken.”

Volgens Pieter zijn de voordelen duidelijk. “De uitstroom is gestopt. Bovendien verlaagt het systeem de drempel voor nieuwe mensen. Ook mooi meegenomen voor de werkgever is de halvering van de sociale lasten, terwijl het voor flexi-jobbers aantrekkelijk is dat netto gelijk staat aan bruto.”

Zijn advies voor andere sectoren? “Bereid je goed voor. Er komt administratief veel bij kijken. Zorg dus dat ondernemers snel wegwijs raken in het systeem.” 

Voka kijkt positief naar de uitbreiding van flexi-jobs. “Wij hebben die uitbreiding ook expliciet gevraagd in ons memorandum”, aldus arbeidsmarktexpert Sonja Teughels. “Voor werkgevers zorgen flexi-jobs voor ruimte en zuurstof op een arbeidsmarkt die nog altijd erg krap is.”

De uitbreiding zal ook een einde maken aan de zogenaamde ‘vergrendelde flexibiliteit’, hoopt Sonja. “Tot nu konden flexi-jobs in een sector pas ingevoerd worden na een akkoord tussen de sociale partners. Vakbonden staan principieel vaak wantrouwig tegenover flexi-jobs. Bij invoering werd meer flexibiliteit altijd gekoppeld aan voorwaarden of moest daar elders een prijs voor worden betaald. De geplande uitbreiding naar alle sectoren draait dat mechanisme om. Nu zal flexi-arbeid standaard mogelijk zijn, tenzij een sector beslist om eruit te stappen. Werkgevers zitten terug achter het stuur.”

Volgens cijfers van de RSZ waren er in het derde kwartaal van 2025 zo’n 212.000 flexi-jobs, ingevuld door 181.000 mensen. “Omgerekend gaat het om ongeveer 32.000 voltijdse equivalenten. Dat nuanceert meteen de kritiek dat flexi-jobs massaal reguliere banen zouden verdringen.”

Toch blijven de discussies fel. “Critici vrezen verdringing, minder inkomsten voor de sociale zekerheid en meer uitval door stress of burn-out. Dat laatste argument vind ik zeer paternalistisch. Laat mensen toch zelf inschatten hoeveel ze aankunnen.”

Dat sommige werknemers bewust van voltijds naar vier vijfde zouden schakelen om te gaan flexi-jobben, ziet Sonja voorlopig niet terug in de cijfers. “Dat fenomeen zal wel bestaan, maar we weten niet hoe groot het is. Ik kan me moeilijk inbeelden dat veel mensen hun volledige sociale bescherming zomaar opgeven, dus eerst cijfers en data alvorens we bijsturen.”

De discussie over de sociale zekerheid moet volgens haar breder gevoerd worden. “Flexi-jobs leggen vooral bloot hoe zwaar arbeid in België belast wordt. Als we de sociale zekerheid toekomstbestendig willen maken, moeten we durven nadenken over een bredere fiscale hervorming waarbij alle vormen van arbeid minder belast worden en werken dus voor iedereen lonender is. We moeten de oorzaak aanpakken en ons niet beperken tot symptoombestrijding.” 

Toen Nicolas Moerman in 2016 startte met Nestor, een uitzendkantoor gespecialiseerd in gepensioneerden, bestonden flexi-jobs enkel in de horeca. “Werkgevers zaten niet te wachten op oudere werknemers, terwijl veel gepensioneerden net actief wilden blijven. Door de krapper wordende arbeidsmarkt drong een mentaliteitswijziging bij de werkgevers zich op.”

Het concept van Nestor sloeg snel aan. “Onze gepensioneerden brengen werk- en levenservaring, werkethiek en betrouwbaarheid mee. Zeker kleinere kmo’s zagen snel de meerwaarde van zulke veelzijdige profielen.”

Later vonden ook grotere bedrijven de weg naar Nestor. “Vooral na de uitbreiding van flexi-jobs naar retail en logistiek groeide de vraag sterk. Werkgevers ontdekten dat gepensioneerden perfect inzetbaar zijn voor flexibele jobs.”

Dat gepensioneerden met de uitbreiding concurrentie zouden krijgen van jongere flexi-jobbers vreest hij niet. “Ik denk net dat de vraag naar flexibele arbeid blijft stijgen. Bedrijven zien steeds meer werknemers vier vijfde werken. Dan zoeken ze opnieuw flexibele krachten om die gaten op te vullen.”

Vandaag telt Nestor ongeveer 70.000 gepensioneerden in de databank en zijn er wekelijks zo’n duizend aan het werk. “Onze mensen zijn vooral actief in retail, logistiek en groothandel. Werk-gevers waarderen hun maturiteit en verantwoordelijkheidsgevoel.”

Volgens Nicolas is geld zelden de hoofdreden waarom gepensioneerden blijven werken. “Uit onze bevragingen blijkt dat sociaal contact en zich nuttig voelen veel belangrijker zijn. De mentale pensioenleeftijd schuift op. Mensen voelen zich langer gezond en energiek. Onze oudste Nestor werkte op zijn 82ste nog als orderpicker in een horecagroothandel.”

Voor hem is de conclusie duidelijk. “Rust roest. We horen vaak van gepensioneerden dat ze spijt hebben dat ze volledig gestopt zijn met werken. Dankzij flexi-arbeid krijgen ouderen opnieuw een volwaardige rol op de arbeidsmarkt.”