Skip to main content

Wat meer ambitie zou welkom zijn

  • 14/09/2017

Dirk Van Damme was jaren onderzoeker en professor aan de Universiteit Gent, algemeen directeur van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR), gedelegeerd bestuurder van het Gemeenschapsonderwijs (nu GO!), en sinds bijna tien jaar onderzoekt hij vanuit Parijs voor de OESO het onderwijslandschap in de 34 OESO-landen. Eén van zijn instrumenten is het PIAAC, het Program for International Assessment of Adult Competencies: zeg maar: een enquête naar de competenties in de verschillende lidstaten. Hij volgt uiteraard ook de PISA-cijfers, het programma dat jaarlijks de geletterdheid en gecijferdheid test van 15-jarigen. Wat zijn zijn bevindingen, met name voor onze regio?

Van Damme: “Eerst en vooral, ons competentieprofiel zit vrij goed. We scoren in de subtop, op korte afstand van Nederland, Finland, Zweden. Het probleem bij ons is de enorme spreiding. We hebben heel wat mensen hoog aan de top, héél hoog. Maar ook veel mensen die diep aan de onderkant bengelen. Daar ligt een enorme knoop.”

“We zien een daling van de scores voor wiskunde. Ook bij de topperformers: we zitten nog altijd hoog, maar het percentage gaat gestaag omlaag. Hoe komt dat? Heel wat scholen bieden bijvoorbeeld geen ‘acht uur wiskunde’ meer aan. Daarnaast valt in Vlaanderen op hoe laag de prestatiedrang is. Als het gaat over ‘de beste zijn van de klas’ of ‘uitmunten in een vak’, zijn we de laatste van de OESO-klas. Blijkbaar leggen we op school nu veel te weinig klemtoon op performance. We merken dat niet alleen bij de jongeren, maar ook bij hun ouders. Onderwijskwaliteit is lang niet hun eerste criterium als het over schoolkeuze voor hun kinderen gaat: ze kijken naar reputatie, schoolklimaat en studieaanbod.”

“En tot slot, ik vrees dat we het terechte doel van ‘gelijkekansenbeleid’ niet goed invullen. Ik denk dat zo’n beleid niet per se moet leiden naar nivellering naar beneden, op voorwaarde dat je erin slaagt om verschillende talenten verschillend te behandelen. Dat ontbreekt vaak in de klaspraktijk.”

“Nog een belangrijke vaststelling: hoe komt het dat zo’n grote groep – 17 procent van de arbeidsbevolking – achterblijft zonder secundair diploma, zonder de bijbehorende competenties? In onderwijs is de impact van de sociale achtergrond bijzonder groot. En we zien hier ook een grote segregatie in het schoollandschap: de verschillen in prestaties binnen één school zijn relatief beperkt, maar de variatie tussen scholen is enorm. We hebben langs de ene kant ‘topscholen’, langs de andere kant scholen die heel weinig kwaliteit afleveren.”

“De groep laaggeschoolden in onze regio is, zoals gezegd, nog altijd verrassend groot. Toch een kanttekening daarbij: historisch gezien waren Vlamingen tot een halve eeuw geleden bijna allemaal laaggeschoold. De omslag naar hoogopgeleid is dus relatief recent. Maar we behouden dus een grote restgroep die het heel moeilijk heeft in de kennissamenleving.”

“Is aan de andere kant van de lijst de top stilaan overgekwalificeerd? Dat hoor je soms wel eens zeggen. Ten onrechte, het tegendeel is waar. Maar misschien lijkt er vaak een mismatch: hebben mensen wel de juiste kwalificaties? De cijfers zijn verrassend: veertig procent van de beroepsbevolking werkt in een job waarvoor ze niet zijn opgeleid – denk bijvoorbeeld aan filosofen die nu IT-specialisten zijn. Is dat erg? Het cijfer ligt laag naar OESO-normen, en het zegt iets over de fouten in de studiekeuze. Maar vooral: het betekent ook dat mensen mobiel en flexibel zijn, ze passen zich echt wel aan als de arbeidsmarkt andere keuzes vraagt.”

“Dat betekent ook dat je in de opleiding genoeg focus moet leggen op transversale, generieke competenties. Op skills die niet routinematig zijn. Communicatievaardigheden, emotionele competenties, leren leren. Doen we dat al genoeg in het onderwijs? We onderwijzen nog veel te vaak gewoon de routine.”

 

Lees het volledige artikel in de Voka Tribune "Vlaanderen, kennisregio voor de toekomst"

 

Voka Tribune Dirk Van Damme

 

Contactpersoon

IMU - LOOK&FIN
VZW - eATA 2021
VZW - Take The Lead
IMU salesforce
VZW - DigiChambers 2021
ING
SD  Worx