Skip to main content
  • Nieuws
  • Waarom de Duitse verkiezingen ook voor ons belangrijk zijn

Waarom de Duitse verkiezingen ook voor ons belangrijk zijn

  • 24/09/2021

De verkiezingen van zondag in Duitsland zijn op verschillende vlakken ontegensprekelijk historisch te noemen. Kunnen we radicale economische koerswijzingen verwachten in de Duitse politiek de komende maanden?

Eerst en vooral komt er een einde aan het stabiele Merkel-tijdperk. De huidige Kanzlerin is na 16 jaar onafgebroken aan de macht immers geen kandidaat meer om zichzelf op te volgen.

Ten tweede ziet het er sterk naar uit dat Duitsland voor de eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog afstevent op een coalitie van drie verschillende partijen. Twee mogelijke coalities lijken het meest kans op slagen te hebben: ofwel wordt er gekozen voor een centrumrechts regering via een ‘Jamaicaanse coalitie’ tussen de christendemocraten de groene partij en de liberale partij. Ofwel wordt er gekozen voor een centrumlinkse partij via een ‘verkeerslichtcoalitie’ tussen de sociaal democraten met de groene en de liberale partijen een regering vormen.

Duitsland, dat de afgelopen jaren gold als rots in de Europese branding zal ten gevolge deze nieuwe ontwikkelingen dan ook af te rekenen hebben met heel wat politieke onzekerheid. Kunnen we echter radicale economische koerswijzingen verwachten in de Duitse politiek de komende maanden?

Terugkeer naar ‘die Schwarze Nüll’?

Zoals ook in België, heeft Duitsland de begrotingsdoelstellingen tijdelijk losgelaten om de economie te kunnen stutten tijdens de coronacrisis. In tegenstelling tot België was dit echter wel een serieuze politieke koerswijziging: Duitsland houdt immers al jaar en dag vast aan de zogenaamde ‘Schwarze Null’-doelstelling. 
 

De hamvraag is of Duitsland aanstuurt op het meer structureel vieren van de begrotingsteugels

Gilles Suply

Zo heeft de Duitse overheid sinds 2014 telkenmale een strikt begrotingsevenwicht nagestreefd, wat in de praktijk dit zeer vaak neerkwam op een begrotingsoverschot. In 2020 liep het Duits begrotingstekort ten gevolge het coronasteunpakket op tot 4,2% van het bbp. De algemene verwachting is dat het tekort dit jaar nog groter zal zijn.

De hamvraag is of Duitsland aanstuurt op het meer structureel vieren van de begrotingsteugels. De doelstelling om een begroting in evenwicht na te streven gaat volgens sommigen immers ten koste van publieke investeringen: de publieke investeringsgraad in Duitsland was de afgelopen jaren amper 2,2% van het bbp, waarmee het achteraan bengelt in het Europese peloton.

Daarenboven zal de groene transformatie net als voor alle andere Europese lidstaten ook een serieuze investeringsinspanning vergen van Duitsland. De groene partij onder leiding van Annalena Baerbock maakt er bijvoorbeeld een duidelijk strijdpunt van om een tienjarig groen investeringsprogramma op te zetten van 500 miljard euro dat via schulden gefinancierd wordt. Aangezien een regeringsdeelname van de groene partij zeer waarschijnlijk is, is het niet ondenkbaar dat er hierover een politieke discussie gevoerd zal worden. 

Soepelere Europese begrotingsregels?

De Duitse discussie omtrent het begrotingsbeleid is meteen ook de voorbode voor een grotere Europese strijd over een mogelijke hervorming van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Dit pact stelt dat lidstaten een schuldgraad van maximum 60% en een begrotingstekort van 3% mogen hebben. Duitsland heeft altijd heel sterk vastgehouden aan deze regels om een fiscaal prudent beleid af te dwingen van andere Europese lidstaten. Frankrijk daarentegen stelt dat de regels achterhaald zijn omdat er grote investeringsnoden zijn en de lange termijn rentevoeten heel laag staan.

Ook in Vlaanderen is er kritiek op het SGP omdat er geen onderscheid gemaakt wordt tussen lopende uitgaven en investeringen: zo kan de Oosterweel investering bijvoorbeeld niet over verschillende jaren afgeschreven worden waardoor het moeilijker is voor Vlaanderen om binnen het Europese begrotingskader de nodige investeringen te doen.

Het is vandaag nog koffiedik kijken hoe Duitsland zich zal positioneren in deze discussie. De socialistische kandidaat Olaf Scholtz die een grote kans maakt om de volgende Duitse kanselier te worden lijkt zich wat toegeeflijker op te stellen dan Angela Merkel maar ‘zuinigheid’ is en blijft een principe dat grote steun geniet onder de Duitse bevolking, iets waar Scholtz zich absoluut bewust van is. Een mogelijke piste die geopperd wordt – en ook welbevonden zou worden door de groene partij – is om een soepeler fiscaal kader te hanteren voor ‘groene investeringen’. Een grote ommezwaai op dat vlak lijkt echter ook eerder onwaarschijnlijk.

Er zijn met andere woorden nog heel wat belangrijke vraagstukken die vandaag onbeantwoord blijven. Veel zal afhangen van welke coalitie er finaal in de steigers wordt gezet. En het smeden van een coalitie kan gemakkelijk wel nog enkele maanden duren, zoals ons land leert.
 

Contactpersoon

Gilles Suply

Adviseur Europese Zaken & Internationaal Ondernemen

IMU - Altez 0110
VZW_IMU_GROUPS
IMU - Sport Vlaanderen
ING
SD  Worx