Skip to main content
  • Nieuws
  • Voka pleit voor doorbreken van taboes

Voka pleit voor doorbreken van taboes

  • 26/04/2018

Ons land geeft vandaag al relatief veel geld uit aan zorg, en dat bedrag zal in de volgende decennia nog flink toenemen. Vooral de vergrijzing zorgt voor een hogere zorgfactuur. Tegen 2040 zullen we 18 miljard euro meer moeten besteden aan zorg. Is dat betaalbaar? Toch wel, zo luidt de stelling die ontwikkeld wordt in de jongste Voka Paper ‘Taboes doorbreken om de zorg te transformeren’. Maar dat kan alleen als we een aantal maatregelen nemen die tegelijk de kwaliteit van ons zorgsysteem vrijwaren én het een stuk efficiënter maken.

“De rekening klopt, als we ervoor zorgen dat we de transformatie bij zorg‘drivers’ goed zetten, de factoren die de zorg en de kosten ervan in grote mate bepalen. En als we terzelfdertijd ook goed toekijken dat we waar voor ons geld krijgen, waarde voor elke euro die we in het zorgsysteem besteden”, zegt Pieter Van Herck, senior adviseur welzijn- en gezondheidsbeleid bij Voka.

We geven in ons land vandaag per inwoner 3.568 euro uit aan zorg, terwijl het Europese gemiddelde op slechts 2.797 euro ligt. En het cijfer zal nog stijgen: ons totale zorgbudget zal binnen een kwarteeuw 18 miljard euro hoger liggen, zo rekent Van Herck voor. Dat is bijna 50 procent meer dan vandaag. Vooral de kost van de vergrijzing stuwt dat bedrag de hoogte in: ruim acht miljard euro zal die extra vergen. Daarnaast zorgen ook de steeds duurdere technologie en de toenemende arbeidsongeschiktheid voor een oplopende factuur. Bovendien moeten we naar een begroting in structureel evenwicht evolueren met bijdragen van alle domeinen, inclusief de zorg.

Verbetering

Maar, zo luidt de analyse in de Voka Paper, er is ook goed nieuws: er is heel wat ruimte voor verbetering van ons zorgsysteem. Pieter Van Herck: “Een belangrijk deel van onze zorguitgaven is onvoldoende doeltreffend, en soms zelfs ronduit verspilling. Als we dat wegwerken, kunnen we een flink stuk besparen, zonder dat we de kwaliteit van de zorg verminderen. Meer nog, we kunnen meestal zowel kwaliteit als toegankelijkheid een stuk verbeteren.” In de paper staan de verschillende financieringsbronnen opgelijst, met daarbij de te verwachten besparing en/of opbrengst (zie figuur). Zij moeten ervoor zorgen dat die 18 miljard euro extra tegen 2040 betaalbaar blijft.

Het grootste deel van de financiering moet komen van de groeinorm voor de zorgsector, die door de federale regering nu op 1,5 procent is vastgelegd. Als die norm jaar na jaar wordt vastgehouden, betekent dat tegen 2040 een extra budget van 10 miljard euro. De overige acht miljard moet dan komen van efficiëntieverhoging, gekoppeld aan kwaliteitsverbetering.

Dan gaat het in de eerste plaats om ‘gepaste zorg’. Heel wat burgers krijgen vandaag zorg met onvoldoende meerwaarde: zorg waarvan de meerwaarde niet bewezen is, zorgverstrekking die meer nadelen dan voordelen oplevert, zorg waarvan de beperkte baten niet in verhouding staan tot de hoge kosten, … Pieter Van Herck: “Dan denken we bijvoorbeeld aan het overmatig gebruik van medische beeldvorming, die op zijn beurt leidt tot overdiagnosticeren, en tot schade die had kunnen vermeden worden, zoals bij RX-bestraling.” Sommige ramingen spreken van 30 procent te veel CT-scans en van 20 tot 30 procent te veel NMR-scans, het alternatief voor de CT.

Maar we scoren ook in andere domeinen hoog voor ‘ongepaste’ zorg. Van Herck: “Denk aan misplaatste chirurgie of te veel medicatie, bijvoorbeeld bij senioren. Denk aan de bezoeken aan de spoeddiensten: in 56 procent van de gevallen blijken die niet echt nodig, zo weten we uit onderzoek.”

Een tweede belangrijke domein is preventie. Daar besteden we vandaag nog altijd veel te weinig aandacht aan. Pieter Van Herck geeft een voorbeeld. “Voor 80 procent van de ziekten die verband houden met levensstijl – roken, alcoholgebruik, voedingsrisico’s, te weinig lichaamsbeweging – spenderen we slecht twee procent van het zorgbudget aan preventie. We moéten naar 100 procent preventie.”

Taboes doorbreken

Paper taboes doorbreken om zorg te transformerenEn er zijn nog meer ingrepen die de zorg beter financierbaar kunnen maken. Pieter Van Herck: “De zorg moet anders en beter, op maat van de eindgebruiker – van preventie over huisarts, thuisverpleging, specialist, ziekenhuis tot nazorg, … We moeten gaan voor quick wins: de ongepaste en onveilige zorg tegengaan, de hervorming van de spoedgevallen en van daghospitalisatie, inzetten op generische geneesmiddelen, e-distributie van zorgproducten, taakverschuiving bij zorgprofesssionals in functie van efficiëntie, de administratie automatiseren, …”

Een aantal taboes zal moeten sneuvelen. In de paper wordt bijvoorbeeld gepleit dat we weg moeten van de huidige versnipperde financiering die aanzet tot hoge volumes en overconsumptie, naar een systeem met voor de zorgorganisaties en zorgverstrekkers een jaarlijks proactief en gesloten budget per eindgebruiker, dat gebaseerd wordt op het behoefteprofiel.

Het remgeld zou verder moeten gekoppeld worden aan de meerwaarde van de zorg. Deconventionering moet worden afgeschaft, zorgverstrekkers zullen zich dus aan de officiële zorgtarieven moeten houden. Voka verdedigt verder de invoering van een zorgfranchise, gekoppeld aan een individueel verplicht zorgsparen: de eerste 177 euro in de zorgkosten (arts, ziekenhuis, spoed…) zal door de patiënt zelf moeten betaald worden, tenzij bij overduidelijke absolute meerwaarde (vb. preventie) en met sociale correcties. Daaruit halen we ruim een miljard euro aan middelen die we investeren in kwaliteitsprikkels, digitalisering van de zorg en een versterkte betaalbaarheid van thuiszorg en ouderenzorg.

Pieter Van Herck: “We moeten dus de zorgsector zelf aanzetten tot efficiëntie dankzij anders en beter te werken, met de gekende recepten. En we moeten de juiste prikkels inzetten om burgers te sturen naar een correct gebruik van zorg, met minder over- en onderconsumptie.”

Lees de volledige Voka Paper 'Taboes doorbreken om de zorg te transformeren'.

Pieter Van Herck - Adviseur Welzijns- en Gezondheidsbeleid - pieter.vanherck@voka.be 

Contactpersoon

Daan Aeyels

Adviseur Welzijns- en Gezondheidsbeleid

IMU - Sport Vlaanderen
VZW_IMU_GROUPS
IMU - Altez 0110
ING
SD  Worx