Skip to main content
  • Nieuws
  • Vlaamse regering licht uitgaven in de 10 beleidsdomeinen door en dat is goed om 4 redenen

Vlaamse regering licht uitgaven in de 10 beleidsdomeinen door en dat is goed om 4 redenen

  • 26/01/2021

De Vlaamse regering wil tegen de zomer de uitgaven en kostendekkingsgraden in de 10 beleidsdomeinen doorlichten. Er zijn vier grote redenen waarom dit goed is. Zeker nu ook de Vlaamse begroting blijvende schade oploopt door de coronacrisis. 

Ook de Vlaamse begroting loopt blijvende schade op door de coronacrisis. De meerjarenraming 2020-2025 ging al uit van een blijvend tekort van zo’n 2 miljard aan het einde van de legislatuur. Sindsdien heeft de Vlaamse regering onder meer een zorgakkoord gesloten met een jaarlijkse impact van ongeveer 300 miljoen euro. De economische vooruitzichten zijn er sindsdien ook niet op verbeterd. 

De verslechterende begrotingssituatie is in belangrijke mate onvermijdelijk. En een aanzienlijk investeringspakket is zeker aangewezen om de economie zuurstof te geven. Besparen in 2021 is dan ook niet aan de orde. Dat neemt niet weg dat men de begroting maar op zijn beloop kan laten. Wel integendeel. 
 

Budgetten worden in dit land in de regel nog toegewezen op de automatische piloot. Hoe meer leerlingen hoe groter het onderwijsbudget bijvoorbeeld.

Karl Collaerts

De Vlaamse regering heeft eind vorig jaar het programma ‘Brede Vlaamse Heroverwegingen’ opgezet, dat hierop inspeelt. Bedoeling is om tegen de zomer – dus voor de begrotingsopmaak 2022 – de uitgaven in de tien beleidsdomeinen door te lichten. Dit gebeurt aan de hand van vragen als: 

  • Hoe doeltreffend is het beleid? Waren er positieve of negatieve neveneffecten? 
  • Welke lessen kunnen we trekken uit best practices in het buitenland?   
  • Bestaat er overlap met federale en/of lokale bevoegdheden? En heeft de overheid wel een rol te spelen in dit programma of kan men de taak toevertrouwen aan de private sector?
  • Op welke manier kunnen efficiëntiewinsten worden gerealiseerd? Kan dit via versterkte digitalisering of moeten bepaalde uitgaven ten gronde in vraag gesteld worden? De bedoeling is om een breed gamma aan onderbouwde mogelijkheden samen te stellen.
  • En voor welk thema is een diepgravende uitgavendoorlichting in de volgende jaren aangewezen? 

Structureel belangrijk

Dit programma ‘Brede Heroverwegingen’ is minder bekend dan het investeringsplan ‘Vlaamse Veerkracht’. Maar het voornemen van de regering om onderbouwde beleidsevaluaties in te bedden in haar begrotings- en beleidsproces is vanuit structureel oogpunt minstens even belangrijk.

In het begrotingsproces - op alle beleidsniveaus - sijpelt vandaag immers amper prestatie-informatie door. Budgetten worden in dit land in de regel nog toegewezen op de automatische piloot. Hoe meer leerlingen hoe groter het onderwijsbudget bijvoorbeeld. Die vastgelegde paden zijn stevig verankerd. Gevolg: in een begrotingsdiscussie wordt dit ‘ongewijzigd beleid’ nooit in vraag gesteld. 

Vier grote voordelen

Uitgaventoetsingen of spending reviews zijn om vier grote redenen aangewezen:

  1. Ze kunnen zinvollere, onderbouwde bezuinigingen en heroverwegingen opleveren en werpen een dam tegen de ‘kaasschaafmethode’.
  2. Via dit instrument kan ook een dam worden opgeworpen tegen het ‘stop-and-go-beleid’ waarbij plots in het kader van een politieke deal voor de achterban populair geachte, maar ondoordachte ideetjes worden afgedwongen. Ze verbeteren zo de kwaliteit van de publieke financiën op het vlak van efficiëntie en effectiviteit.
  3. Spending reviews zijn in andere landen ook behulpzaam gebleken bij de realisatie van beleidsverschuivingen naar initiatieven met grotere terugverdieneffecten. Gegeven onze te lage potentiële groei blijft ook in Vlaanderen de nood aan economieversterkende uitgaven – ook in menselijk kapitaal – manifest aanwezig.
  4. Tot slot is beleid dat aantoonbaar werkt (evidence based) ook aangewezen om het vertrouwen in de werking van de overheid te verhogen. De Europese Commissie heeft ons land de voorbije jaren dan ook al regelmatig opgeroepen werk te maken van gefundeerde uitgavendoorlichtingen. 

Deze hervorming vergt niet enkel een volgehouden engagement om uitgaven op regelmatige basis te heroverwegen en de resultaten van die oefening te vertalen in de begroting. Het vereist ook een cultuurshift bij beleidsmakers.

In plaats van via de media extra miljoenen in het verschiet te stellen zal de communicatie zich meer moeten richten op de vraag wat men concreet wil bereiken en tegen wanneer. De begroting is immers geen doel op zich maar een middel om het beleid aantoonbaar te verbeteren. 

Ook federaal

Met zijn ‘Brede Heroverwegingen’ zet Vlaanderen een noodzakelijke verdere stap in de richting van een werkelijke prestatiebegroting. Ook de federale regering heeft recent een gelijkaardig traject aangekondigd.

Van belang is dat alle beleidsdomeinen nu deze handschoen opnemen en zich niet tevreden stellen met een minimale, snelle doorlichting waaruit blijkt dat amper veranderingen mogelijk zouden zijn. 

Contactpersoon

Karl Collaerts

Senior Adviseur Fiscaliteit & Begroting

IMU - Altez 0110
VZW_IMU_GROUPS
IMU - Sport Vlaanderen
ING
SD  Worx