Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Verouderde gebouwen aanpakken goed voor comfort, klimaat en factuur
Verouderde gebouwen
  • 16/01/2019

Verouderde gebouwen aanpakken goed voor comfort, klimaat en factuur

De gebouwen in België presteren op energievlak barslecht. Alle cijfers tonen aan dat ons bestand sterk verouderd en bijzonder energieverslindend is. We moeten nu écht wel dringend aan de slag om onze woningen klaar te maken voor een koolstofarme toekomst. Hiermee verhogen we tegelijk ook het comfort en halen we de energiefactuur naar beneden. 

  • Volgens de Europese Commissie verbruiken Belgische woningen nog steeds 70% meer energie dan het Europese gemiddelde.
  • Belgische woningen scoren slechter op isolatievlak dan alle andere EU-lidstaten, met uitzondering van Spanje, Italië en Griekenland.
  • De volgende Vlaamse coalitie zal een stevig tandje moeten bijsteken wil ze de klimaatdoelstellingen binnen bereik brengen.
  • De overheid moet ook zelf het goede voorbeeld geven, door versneld haar eigen gebouwenbestand te renoveren.

Verouderde gebouwenBelgië kampt met een verouderd gebouwenpark, dat voor de helft dateert van voor 1970 (het begin van de oliecrisissen). Meer dan driekwart van de woningen is daarbij gebouwd zonder aan enige energiewetgeving te moeten voldoen. In Europees perspectief scoort Vlaanderen dan ook bijzonder slecht voor het energieverbruik in bestaande gebouwen. Daarnaast zijn de gebouwen in Vlaanderen zijn goed voor ongeveer een derde van de broeikasgasuitstoot. Ondanks die wetenschap en veel communicatie-initiatieven, daalde de renovatiegraad afgelopen jaren, en moet ze ondertussen al meer dan verviervoudigen om nog op schema te geraken voor de klimaatdoelstellingen voor 2050.

Het gebouwenbestand aanpakken, levert alleen maar baten op, en dat voor alle betrokkenen. Dat een omslag ook in Vlaanderen mogelijk is, toont het succesverhaal van de EPB-normen voor nieuwbouw aan. Via een geleidelijke verstrenging van de energieprestatie-eisen mag Vlaanderen zich momenteel een koploper mag noemen in Europa. Ondanks de spreekwoordelijke baksteen in de maag, heeft de Vlaming daarbij aangetoond dat hij of zij - voor nieuwbouw tenminste -  zich met de juiste prikkels achter een moderne visie op wonen kan scharen. We mogen gerust trots zijn op dit beleid, dat tot nog toe ambitie heeft weten te verzoenen met haalbaarheid en aanvaardbaarheid.

Dat de situatie bij het bestaande gebouwenpark echter helemaal anders is, maken enkele cijfers meteen duidelijk:

  • Volgens de Europese Commissie verbruiken Belgische woningen nog steeds 70% meer energie dan het Europese gemiddelde.
  • Belgische woningen scoren dan ook slechter op isolatievlak dan alle andere EU-lidstaten, met uitzondering van het zuiderse Spanje, Italië en Griekenland  (en de dwergstaten Malta en Cyprus).
  • In 60% van de Vlaamse woningen is voor minstens één dak de isolatie afwezig (of onbekend), en bij veel woningen waar er wel isolatie aanwezig is, schiet het niveau ervan sterk tekort. Nochtans is het isoleren van een dak een maatregel met een snelle terugverdientijd en een relatief eenvoudige uitvoering.

Ondanks alle campagnes voor isolatie is het energieverbruik van de woningen sinds 2012 ongeveer constant gebleven én daalt het aantal renovaties.

“Ondanks de baksteen in de maag, heeft de Vlaming aangetoond dat hij zich met de juiste prikkels achter een moderne visie op wonen kan scharen.”

We willen zeker erkennen dat de Vlaamse regering in de laatste legislatuur stappen vooruit heeft proberen te zetten. Zo is de fiscaliteit gewijzigd (onder meer via een verlaging van de registratie- en/of schenkingsrechten bij energetische renovaties) en werden in de Vlaamse klimaat- en energieplannen voor het eerst voorzichtige stappen richting renovatieverplichtingen van woningen en kantoren aangekondigd. Een sloop-en herbouwpremie moet in 2019 zorgen voor een verhoging van de vernieuwingsgraad bij woningen die op energie- en comfortvlak dermate slecht presteren dat het logischer is ze volledig te vervangen. De woningpas en het EPC+ zijn instrumenten die de komende jaren hopelijk nog veel vruchten zullen afwerpen. 

Maar de volgende Vlaamse coalitie zal alsnog een stevig tandje bij moeten steken wil ze de doelstellingen binnen bereik brengen. Daarbij zal de concrete implementatie van de renovatieverplichting uit het Vlaams Klimaat- en Energieplan een belangrijke eerste stap zijn. Effectieve controle en handhaving moeten ervoor zorgen dat er net zoals bij nieuwbouw ook in de praktijk vooruitgang wordt geboekt. Maar ook de fiscaliteit moet verder hervormd worden, enerzijds om diegene die stappen vooruit zetten daar fiscaal voor aan te moedigen (bijvoorbeeld via een hervorming van de woonbonus), anderzijds om de kosten voor renovatie zo beperkt mogelijk te houden (bijvoorbeeld door toepassing van het btw-tarief van 6% voor sloop en heropbouw in heel Vlaanderen in plaats van enkel voor 13 steden). Het Renovatiepact moet aangescherpt en versterkt worden.

Daarnaast kan en moet de overheid zelf het goede voorbeeld geven, door versneld haar eigen gebouwenbestand te renoveren. Het Rekenhof bracht hierover in augustus 2018 nog een erg kritisch advies uit en wees op de voorbeeldrol die de Vlaamse overheid moet opnemen. Ze raadt de Vlaamse overheid aan haar ambities op het vlak van energiebesparing en -efficiëntie in publieke gebouwen te verhogen. Volgens het Nationaal Investeringspact is hiermee (op Belgisch niveau) een bedrag gemoeid van 17 miljard euro (tot 2030).

Het is hoog tijd om de spreekwoordelijke schop in de grond te steken en de maatschappelijke funderingen te leggen voor een betere, duurzamer en toekomstgerichter gebouwenpark!
 

Contactpersoon

Klaas Nijs

Senior adviseur energie en klimaat

VZW - vGD
ING
SD Worx