Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Spending Shift vergt herziening van de begrotingssoftware
  • 05/06/2019

Spending Shift vergt herziening van de begrotingssoftware

In haar jongste raming toont de Vlaamse administratie zich pessimistischer over de budgettaire vooruitzichten voor Vlaanderen. Het vrijwaren van het begrotingsevenwicht lijkt evenwel een haalbare kaart. Van de volgende Vlaamse regering verwacht Voka echter een hoger ambitieniveau. Dit moet tot uiting komen in een beredeneerde Spending Shift richting investeringen. Daarvoor is een aanpassing van de begrotingssoftware nodig, met focus op een investeringsnorm en een betere beleidsevaluatie op basis van prestatie-indicatoren. 

  • Ondanks tegenvallende vooruitzichten blijft begrotingsevenwicht haalbare kaart.
  • Ambitie moet verder reiken: naar meer overheidsinvesteringen, onder meer in vervoersinfrastructuur en innovatie, en een Vlaamse Jobstimulans.
  • Dat kan door de begrotingssoftware aan te passen met een gedifferentieerde uitgavennorm en prestatie-informatie en -indicatoren.
     

Sinds 2017 realiseert Vlaanderen (opnieuw) een structureel evenwicht. Een situatie die men ook in 2018 kon aanhouden. In haar recente raming voorziet de Vlaamse administratie bij ongewijzigd beleid echter een verslechtering de volgende jaren. Het begrotingstekort zou in 2019 nog beperkt blijven (- 81 miljoen euro), maar in 2020 oplopen tot 627 miljoen euro. De daaropvolgende jaren zou het tekort dan lichtjes zakken. De legislatuur zou afsluiten met een beperkt negatief saldo van ongeveer 100 miljoen euro. De volgende Vlaamse regering moet dus vooral in 2020 bijsturen. 

Spending Shift

“Er is een Spending Shift van recurrente naar productieve (investerings)uitgaven aan de orde.”

Karl Collaerts

In haar vorige meerjarenraming (november 2018) toonde de Vlaamse administratie zich nog veel positiever over de budgettaire vooruitzichten. Ze voorzag toen zelfs een begrotingsoverschot van ongeveer 1 miljard euro tegen 2024. Wat verklaart de verslechtering van de begrotingssituatie in het voorbije half jaar? 

Het negatieve verschil tussen beide ramingen is zowel te wijten aan minderontvangsten als aan meeruitgaven. Aan inkomstenzijde is de impact van de verslechterende groeivooruitzichten in elk van de volgende jaren voelbaar. Vooral hierdoor voorziet de administratie nu bijna 700 miljoen minderontvangsten tegen 2024. Verwacht wordt dat deze ramingen op 5 juni bovendien nog wat aangepast worden. Die dag publiceert het Planbureau immers nieuwe groeivooruitzichten die als basis van de begrotingsopmaak dienen. 

De verwachte uitgaven liggen tegen het einde van de legislatuur ook ongeveer 600 miljoen hoger dan eerder geraamd. Oplopende loon- en werkingsmiddelen in het onderwijs domineren die stijging. Zo stijgt de loonkost sterker door herschattingen van de oplopende anciënniteit binnen het  lerarenkorps en door herramingen van de leerlingentoename (loonkredieten in het onderwijs variëren in functie van het verwachte aantal leerlingen). Een meerkost die oploopt tot ongeveer 180 miljoen tegen het einde van de legislatuur. De werkingskosten in het basisonderwijs stijgen bovendien met ongeveer 60 miljoen ten gevolge van een recente decreetswijziging. Die voorziet in een gelijkstelling van de werkingskredieten in het lager en het kleuteronderwijs. Daar komen volgens het onderwijs-loonmodel dan nog eens 210 miljoen indexeringskosten bovenop tegen 2024. 

Een tekort van ongeveer 600 miljoen euro in 2020 is een tegenvaller voor de volgende Vlaamse regering. De omvang ervan moet echter in perspectief worden geplaatst: het gaat om 1,3 procent van de verwachte uitgaven in 2020. Ter vergelijking, de vorige Vlaamse regering saneerde in het eerste jaar van haar regeerperiode ongeveer 1,5 miljard euro. 

De volgende Vlaamse regering kan zich uiteraard niet tevreden stellen met de financiering van het ‘constant beleid’. Ze moet ook structurele hervormingen en een ambitieus investeringsprogramma nastreven. Zo vraagt Voka jaarlijks onder meer 500 miljoen extra investeringen in vervoersinfrastructuur en O&O. De Vlaamse regering moet ook budgettaire ruimte voorzien voor een Vlaamse Jobstimulans die werken voor de niet-actieve beroepsbevolking aantrekkelijker maakt. 

Een Spending Shift van recurrente naar productieve (investerings)uitgaven is dan ook aan de orde. Om dergelijke verschuiving mogelijk te maken zonder te vervallen in de klassieke lineaire aanpak zijn enkele aanpassingen aan de begrotingssoftware nodig. Door de invoering van gedifferentieerde uitgavennormen kunnen beleidsprioriteiten hun begrotingsmatige vertaling vinden. Ze verhogen ook de voorspelbaarheid van het beleid doordat ze meerjarige uitgavenkaders mogelijk maken. Iets wat men in Nederland al lang kent. Zo pleit de SERV voor een jaarlijks aangehouden sterkere groei van de investeringen in vergelijking met andere uitgaven. 

De Vlaamse overheid moet ook verder blijven investeren in prestatie-informatie en -indicatoren. Die tools laten toe om de impact van de begrotingsprogramma’s op het beleid veel beter in te schatten. Zo kan men vragen als ‘zijn alle automatische kostendrijvers even zinvol?’ of ‘kunnen sommige vragen voor extra middelen al niet worden opgevangen binnen de bestaande budgetten?’ met kennis van zaken beantwoorden.  De vorige Vlaamse regering heeft voor prestatiebegroten de basis gelegd via de Vlaamse Codex Overheidsfinanciën. De concretisering ervan is nu aan de orde. Dit vergt extra prestatie-informatie en – op basis daarvan – Spending Reviews per beleidsdomein. Die moeten de efficiëntiewinsten of prioriteitsverschuivingen ook effectief een begrotingsmatige vertaling geven.

De volgende Vlaamse regering mag zich dus niet beperken tot de financiering van het ‘constante beleid’.  Ze moet een hoger ambitieniveau ambiëren en dit zonder extra lasten op burgers en ondernemingen te leggen. De beredeneerde Spending Shift die daartoe vereist is, vergt een fundamentele herziening van de begrotingssoftware. Positief is alvast dat ook de Vlaamse administratie dit als aandachtspunt naar voren schuift. 

Contactpersoon

Karl Collaerts

Senior Adviseur Fiscaliteit & Begroting

VZW - vGD
VZW - Actiris - Oktober2019
ING
SD Worx