Skip to main content
Juncker
  • 20/09/2017

Quo Vadis Europa?

Woensdag 13 september leverde EU-Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker in het Europees Parlement zijn jaarlijkse ‘State of the European Union’ af. Anders dan vorig jaar barstte deze speech van de ambitie. Juncker trekt de kaart van een EU met één snelheid en bejubelde het compromis als het politieke instrument bij uitstek. Hoewel Juncker gelijk heeft met zijn waarschuwing voor de gevaren van een Europa à la carte, mag de idee van een EU met verschillende snelheden niet volledig van tafel geveegd worden.

Verdere integratie van de EU is misschien wenselijk, maar zal moeilijk blijven.

  • Juncker bepleit verdere integratie van de EU.
  • Hij waarschuwt voor een Unie met verschillende snelheden.
  • Nu een Europa met verschillende snelheden van de hand wijzen is te voorbarig.Juncker

Op 1 maart dit jaar stelde voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker de vraag ‘Quo Vadis Europa?’ – ‘waar ga je heen, Europa?’ – waarbij hij het Europees Parlement vijf verschillende scenario’s voorschotelde, zonder zelf gewag te maken van een persoonlijke voorkeur.

Vorige week woensdag 13 september kwam Juncker toch met een eigen, zesde scenario op de proppen waarin hij resoluut de vlucht vooruit bepleitte: verdere integratie. Hiermee leek hij vooral een EU met verschillende snelheden van de hand te wijzen.

Hij stelde bijvoorbeeld dat Europa met ‘zowel zijn westelijke als oostelijke long’ diende te ademen. Hij lanceerde een hele resem voorstellen die vooral bedoeld waren om het huidige ‘integratiegat’ tussen Oost- en West-Europa te dichten.

Zo droeg hij de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Schengenzone een warm hart toe en uitte hij openlijk zijn hoop dat de euro op lange termijn de munt zal worden van de EU in haar totaliteit. Voor dit laatste wil hij een ‘toetredingsinstrument’ in het leven roepen dat technische hulp biedt aan lidstaten die bij de eurozone wensen te behoren.

Juncker trok ook zijn lessen uit de moeilijke bevalling van CETA, het Europees-Canadees handelsverdrag dat hevig verzet kende in het zuidelijk deel van ons land. Zo stelde hij dat het Europese handelsbeleid moet ijveren voor het verspreiden van hoge normen inzake milieu en arbeid. Hij hamerde ook op het belang van reciprociteit: de EU zal enkel haar markt openstellen indien de tegenpartij dat ook doet. Hiermee wenst hij de kritiek te pareren van enkele critici dat de Commissie al te ‘naïeve voorstander’ is van vrijhandel.

Met al deze voorstellen doet Juncker in de eerste plaats vooral wat een Commissievoorzitter hoort te doen: verdere integratie bepleiten en enkele gedurfde voorstellen lanceren om dit te bereiken, waarbij de samenhang van de gehele EU prevaleert. Hier is niets mis mee. Juncker heeft gelijk om te wijzen op de gevaren van een te gedifferentieerd Europa: dit kan immers leiden tot wrokgevoelens bij een deel van de lidstaten wat op de lange termijn het Europese project kan schaden.

Nu een Europa met verschillende snelheden van de hand wijzen is echter te voorbarig: voor een goede werking van de EU is enig pragmatisme aan de orde. Verdere integratie van alle EU-lidstaten mag dan misschien wel wenselijker zijn, het zal een stuk moeilijker te realiseren zijn.

Lidstaten die verder wensen te integreren op domeinen waar dit relevant en wenselijk is, moeten hier dan ook de kans toe krijgen, op voorwaarde dat er een duidelijk pad wordt ontworpen voor andere lidstaten om ook – op een later moment – het groepje te vervoegen. Deze aanpak is minder visionair maar een veel valabeler pad naar die ‘steeds hechtere Unie’ die Juncker beoogt met zijn voorstellen.

De speech van Juncker getuigt echter van iets dat we al een tijdje niet meer gezien hebben in de EU: ambitie. En dat kan alleen maar toegejuicht worden.

Gilles Suply - Adviseur Internationaal Ondernemen - gilles.suply@voka.be - 0474 66 33 98

Contactpersoon

Gilles Suply

Adviseur Europese Zaken & Internationaal Ondernemen

ING
SD  Worx