Open Innovatie: Banken geven het goede voorbeeld

01/06/2017 , Stijn Decock - hoofdeconoom Voka - stijn.decock@voka.be

Innovatie zal zich in de toekomst steeds minder beperken tot de perimeter van het bedrijfsterrein. Je zal samen moeten innoveren, met de klanten, concurrenten of kennisinstellingen. De betaalapp ‘itsme’ van de Belgische banken is een mooi voorbeeld.

De banken staan voor een aantal zeer grote uitdagingen. Mobiel bankieren rukt razendsnel op, de klant loopt steeds minder het bankkantoor binnen en de winstmarges staan door de lage rentes onder druk. Banken moeten dus tegelijkertijd fors besparen en toch investeren in nieuwe producten, zoals veilig betalen met een smartphone, om de trein van het mobiel bankieren niet te missen. Banken hebben dan drie opties.

Vooreerst is er de optie om zoals vroeger, zoveel mogelijk in-huis te ontwikkelen. Maar dat vergt veel middelen terwijl banken net in de kosten moeten snijden. Bovendien zijn banken te klein geworden om een competitief platform volledig zelf te ontwikkelen dat qua opties kan optornen tegen de concurrentie. Als de app ondermaats is, zal de klant sneller dan vroeger voor een andere oplossing kiezen.

Die concurrentie komt voor banken steeds meer van de grote buitenlandse ICT-jongens genre Apple, Google of Samsung. Zij ontwikkelen platformen waarop betaalverkeer kan verlopen. De verleiding voor een Belgische bank is dan ook om met hen in zee te gaan. Maar dit heeft risico’s. Je besteedt een cruciaal onderdeel van het bank-zijn uit aan zeer grote buitenlandse platformen die stevige commissies kunnen aanrekenen voor het gebruik van het platform. Hierdoor verdwijnt een deel van de marge. Bovendien is het dan ook niet duidelijk wat ze met de data die ze via jouw klant inzamelen gaan doen. Finaal wordt de stap dan klein om niet langer klant te zijn van een (Belgische) bank maar wel van een soort van internationale internetbank.

De derde optie, en degene die ons inziens de beste is, is samen te werken met gelijke spelers en een eigen product te ontwikkelen. De grootbanken, samen met de belangrijkste Belgische telecomspelers, hebben hun IT-mensen samen gezet om zelf een betalings- en inlog app te ontwikkelen die het traditionele kaartlezersbakje vervangt.

Dat is opmerkelijk omdat die banken doorgaans elkaars concurrenten zijn en je in het oude economische model vooral innoveert om beter te zijn dan de directe concurrent en dus tégen de concurrent en niet mèt de concurrent nieuwe producten ontwikkelt. Maar in de nieuwe economie wordt dat steeds minder het geval. In de vierde industriële revolutie worden netwerkplatformen essentieel, en zo’n platform kan je - tenzij je Apple of Google heet - nauwelijks nog alleen ontwikkelen. Je moet dan niet alleen met de klant of leverancier samenwerken, maar ook met concurrenten om samen een platform te ontwikkelen. Hierdoor zal je ten dele cruciale data moeten delen. Maar je blijft wel nog controle houden over die data. Het alternatief is dat een buitenlandse speler het platform volledig overneemt en over alle data beschikt.

Dit soort open innovatie zullen we in de toekomst steeds vaker zien en wordt cruciaal voor veel bedrijven om te kunnen overleven in de vierde industriële revolutie. Voor veel bedrijven zal dat een heuse cultuuromslag vergen. ‘Pour vivre heureux, vivons cachés’, een adagium dat populair is in menig KMO, zal steeds minder gelden in de toekomst. Bedrijven zullen meer open moeten zijn tegenover de buitenwereld.

De ontwikkeling van ‘itsme’ is een mooi voorbeeld van open innovatie. Toch zitten hier gevaren aan. Vooreerst moet de app concurrentieel zijn met wat de grote ICT-bedrijven aanbieden. Het moet even goed werken en functioneel zijn als wat in Silicon Valley wordt ontwikkeld en mag niet meer kosten aan de klant. Een tweede belangrijke voorwaarde is dat dit soort samenwerkingen ook niet tot een nieuw soort van oligopolie leidt waardoor de klanten als het ware gegijzeld worden. Bedrijven moeten samen innoveren, maar er moet ook nog voldoende ruimte zijn om vrij te concurreren tegen elkaar, zelfs liefst op het platform. En tot slot, het systeem moet op termijn ook internationaal compatibel zijn zodat het gebruik niet beperkt wordt tot eigen land. Een samenwerking in Europees verband tussen banken kan hier een oplossing vormen.

Op het Vokacongres Open Ondernemen op 14 juni gaan we dieper in op wat Open Innoveren is en wat de randvoorwaarden zijn.