Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Ons zorg- en welzijnssysteem moet radicaal anders
Zorgsysteem veranderen
  • 15/01/2020

Ons zorg- en welzijnssysteem moet radicaal anders

Andere landen steken ons voorbij in structurele hervormingen van welzijn en zorg. Om opnieuw tot de top te behoren, moeten we ons systeem omkeren: van volume (‘zoveel mogelijk bedden vullen’) naar meerwaarde (‘de beste zorg op de beste plaats op het beste moment door de beste professional’). Drie essentiële shifts dringen zich op.

  • Een value based-zorgsysteem zou moeten voorkomen dat de burger in het ziekenhuisbed belandt.
  • We moeten er veel meer op inzetten om langdurige aandoeningen te voorkomen en hun progressie te beheersen.
  • Onderzoek bevestigt dat ons huidige model van financiering per prestatie aanzet tot hogere volumes en ongepaste zorg.
  • We moeten dit betalingsmodel omdraaien naar een grotere vaste component, met daarnaast bonussen (‘pay for quality’) en terugverdieneffecten.

Shift 1: hou mensen uit het ziekenhuis

Het is vandaag nog steeds een realiteit dat de zorgmachine vaak pas in gang schiet na een opname in het ziekenhuis: dan worden specialisten geraadpleegd, foto’s gemaakt, ... Dat kost enorm veel geld, ook al geeft dat niet altijd de beste uitkomst. Terwijl een value based-zorgsysteem net zou moeten voorkomen dat de burger in het ziekenhuisbed belandt. Dat ziekenhuis zou enkel een schakel mogen vormen in een geïntegreerd zorgsysteem.

Sociale ondernemingen die deze weg zijn ingeslagen kunnen mooie resultaten voorleggen: tot ruim 10% minder opnames, spoedgevallen, uitgaven… Welzijn, eerstelijnszorg thuis en gezinsondersteuning worden de spil van het nieuwe systeem.

Wat de geïntegreerde zorg betreft leven er heel wat ambities en zien we mooie voorbeelden: op het vlak van ketens, ontschotting, nieuwe opvangvormen, geïntegreerde gezinstrajecten, …

Interdisciplinaire praktijken moeten gestimuleerd worden. Daarnaast kunnen nieuwe tussenschakels binnen en tussen welzijn- en zorgorganisaties de verschuiving van middelen faciliteren (zoals hospital at home). Ook hooggespecialiseerde centra (one-stop shop) kennen een grote meerwaarde.

Shift 2: zet meer in op preventie

We denken dat een goed zorgsysteem het belangrijkste is om ons gezond te houden, maar dat blijkt niet het geval. De realiteit is dat gezondheidszorg slechts voor 10 procent onze gezondheid bepaalt. Verandering in leefomstandigheden (zoals hygiëne, waterzuivering, …) hebben in de vorige eeuw meer bijgedragen tot gezondheid dan ons zorgsysteem. Gedrag, genen en sociaal welzijn hebben elk een grotere impact op onze gezondheid dan zorg. Daarom moeten we veel meer erop inzetten om langdurige aandoeningen te voorkomen en hun progressie te beheersen.

Voka vraagt om een model als ‘Choosing Wisely’ te implementeren, een platform dat de conversatie tussen burgers, zorgverstrekkers, experten, … aanmoedigt. Dat platform begon in 2012 als een initiatief van de American Board of Internal Medicine. Het helpt specialisten om overeen te komen over lijsten van interventies die meer omzichtig moeten worden gebruikt omdat ze vaak onnodig zijn en mogelijk schadelijk. Via zo’n platform kunnen best practices via wetenschappelijke verenigingen, experten, bottom-up naar boven komen om de juiste zorg op de kaart te zetten. 

Shift 3: betaal voor kwaliteit

Onderzoek bevestigt dat ons huidige model van financiering per prestatie preventie remt, tot fragmentatie leidt en aanzet tot hogere volumes en ongepaste zorg. We moeten dit betalingsmodel omdraaien naar een grotere vaste component (‘global payment’), met daarnaast bonussen (‘pay for quality’) en terugverdieneffecten: dat kan positief zijn in het geval van efficiëntiewinsten of negatief in het geval van budgetoverschrijding. Dit geldt ook voor de honoraria van de zorgverstrekkers (artsen, kine, psychologen, thuisverpleging…).

“De zorgmachine schiet vaak pas in gang na een opname in het ziekenhuis. Dat kost enorm veel geld.”

Pieter Van Herck

Wat Vlaanderen kan doen

Vlaanderen zal haar eigen resultaatgebonden welzijnsfinanciering ontwerpen in de komende 5 jaar en kan hierin het voortouw nemen. Daarnaast moet Vlaanderen de motor van verandering worden via het erkennings- en kwaliteitsbeleid (bijvoorbeeld met doelstellingen en premies voor gepaste zorg) en via het investeringsbeleid (het afbouwen van bestaande of nieuwe investeringen los van de inzet op juiste welzijn en zorg).

Wat federaal kan doen

De volgende federale regering moet dringend de ziekenhuisfinanciering omzetten  van een onvoorspelbare, verouderde koterij en bijna de helft per prestatie-inkomsten naar één prospectief globaal budget, deels op netwerkniveau. Dit geldt ook voor de geestelijke gezondheidszorg. Zo bekomen we een nieuw business model dat zich kan inschakelen binnen een financiering en een gedeelde ROI samen met de eerstelijn, welzijn, enz. op populatieniveau. 

Last but not least. Om deze uitdagende hervormingen te realiseren, met een versterking van sociaal ondernemerschap en ROI volgens meerwaarde, moet gezondheidszorg zo snel mogelijk inkantelen in het Vlaamse beleidsniveau.
 

Contactpersoon

Pieter Van Herck

Senior Adviseur Welzijns- en Gezondheidsbeleid

VZW - De Tijd - Herstart
VZW - BOL.COM

Artikel uit publicatie

ING
SD  Worx