Skip to main content
Pensioenen zijn geen loterij
  • 10/10/2018

Nood aan een echt pensioenplan

Al sinds de start wordt deze regering geconfronteerd met acties tegen zowat elke hervorming die ergens gelinkt kan worden aan de pensioenen: tegen de verhoging van de pensioenleeftijd, tegen de inperking van de mogelijkheden tot SWT (brugpensioen), tegen de plannen rond de zware beroepen, tegen de bijsturing van de onwaarschijnlijke pensioenrechten van bepaalde overheidsdiensten (pensioen op 56, iemand?), …

  • Volgens de ramingen van de Europese Commissie zal de vergrijzing de jaarlijkse overheidsuitgaven tegen 2070 met meer dan 22 miljard euro hoger duwen.
  • Met hogere pensioenen en minder lang werken zullen die uitgaven nog hoger oplopen.
  • Iedereen zal dus moeten bijdragen tot de aanpak van de vergrijzingsuitdaging.
Pensioenen zijn geen loterij
©Shutterstock

Als tegengewicht wordt dan gepleit voor hogere pensioenen en zeker niet langer werken, liefst nog minder lang werken. Al dat protest gaat doodleuk voorbij aan de kern van de uitdaging, met name de financiering van de pensioenen, en bij uitbreiding van de hele welvaartsstaat, naarmate de vergrijzing de komende decennia alsmaar harder toeslaat. 

Die vergrijzing duwt de overheidsuitgaven voor pensioenen en zorg al geruime tijd jaar na jaar hoger, maar de grootste impact moet nog komen. Voor de volgende regering ligt op die manier al een factuur van meer dan 5 miljard in euro’s van vandaag te wachten. Volgens de ramingen van de Europese Commissie zal de vergrijzing de jaarlijkse overheidsuitgaven tegen 2070 5% van het bbp, of meer dan 22 miljard in euro’s van vandaag, hoger duwen. De totale overheidsuitgaven voor zogenaamde leeftijdsgebonden zaken (concreet pensioenen, zorg, werkloosheid en onderwijs) zullen tegen dan 32,6% van het bbp bedragen. Dat is twee derde van alle overheidsuitgaven, en de hoogste in Europa. En dat zijn trouwens vrij voorzichtige ramingen. Met hogere pensioenen en minder lang werken zullen die uitgaven uiteraard nog hoger oplopen. Hoeveel een overheid aan pensioenen en zorg uitgeeft, is uiteindelijk een maatschappelijke keuze, maar uiteraard wel een keuze die gefinancierd moet worden.

“Het aanhoudende protest tegen de pensioenhervormingen geeft aan dat lang niet iedereen mee is met de enormiteit van de financiële uitdaging die op ons afkomt.”

Het aanhoudende protest tegen de pensioenhervormingen geeft aan dat lang niet iedereen mee is met de enormiteit van de financiële uitdaging die op ons afkomt. Als dat thema tijdens de acties al aan bod komt, wordt doorgaans verwezen naar schijnoplossingen als productiviteit of vermogensbelastingen om alles te betalen. Daarmee zal het niet lukken. De ramingen van de stijgende uitgaven houden al rekening met een duidelijke toename van de productiviteitsgroei tegenover het gemiddelde van de voorbije jaren. Een nog veel sterkere productiviteitsgroei zit er allicht niet in. En aan het wondermiddel van de vermogensbelastingen zijn ook grenzen. Met 3,5% van het bbp hoort België vandaag al tot de landen met de  hoogste ontvangsten uit vermogensbelastingen in Europa. De kans dat de overheid langs die weg nog eens 5% van het bbp extra kan ophalen is onbestaande.

De beste manier om de financiering van de welvaartsstaat op langere termijn te vrijwaren, is door veel meer mensen aan het werk te krijgen en te houden. Daarnaast moeten ook de extremen in de huidige pensioenen, onder meer in de ambtenarenpensioenen, aangepakt worden omdat die in het licht van de komende financiële uitdagingen al lang niet meer te verantwoorden zijn. Hoe dan ook moet de volgende regering de pensioenhervormingen onverminderd voortzetten. Om te vermijden dat de hervormingen blijven botsen op beperkte groepen die zich vastklampen aan hun privileges, moet de volgende regering werk maken van een pensioenproject waarbij voor iedereen de uitdagingen en de inspanningen duidelijk zijn. Iedereen zal immers moeten bijdragen tot de aanpak van de vergrijzingsuitdaging.

Bart Van Craeynest - Hoofdeconoom Voka - bart.van.craeynest@voka.be
ING
SD  Worx