Skip to main content
  • Nieuws
  • “Nog veel spanningsvelden en uitdagingen op het vlak van thuiswerk”

“Nog veel spanningsvelden en uitdagingen op het vlak van thuiswerk”

  • 17/09/2021

Nu het duidelijk is dat telewerk in heel veel bedrijven in België deel zal uitmaken van de normale arbeidsorganisatie, rijzen er nogal wat vragen en uitdagingen hierbij.
Dr. Eveline Ankaert, counsel in het advocatenkantoor Lydian, is gespecialiseerd in hr- en gezondheidsrecht en geeft tekst en uitleg.
 

Het wettelijk kader voor thuiswerk en telewerk in de privésector is grotendeels terug te vinden in 3 bronnen: artikel 119.1 e.v. van de arbeidsovereenkomstenwet (°1978) gaat over ‘huisarbeid’, CAO nr. 85 (°2005) handelt over ‘structureel telewerk’ en de wet werkbaar en wendbaar werk (°2017) gaat over ‘occasioneel telewerk’ bedoeld voor situaties van overmacht. CAO nr. 149 (°2021) is een suppletieve regeling over het aanbevolen of verplicht telewerk als COVID-19 maatregel en is slechts geldig tot het einde van dit jaar. “Toen ’telethuiswerk’ in maart 2020 voltijds verplicht werd naar aanleiding van corona, was er eerst wat discussie onder juristen over de juridische kwalificatie van deze vorm, want deze term is an sich niet verankerd in het Belgisch arbeidsrecht. Al snel was men het er over eens dat het eerder om structureel telewerk ging.” Deze vorm van telewerk is inderdaad niet nieuw. “Er werd natuurlijk al getelewerkt voor de pandemie, maar niet zo massaal en al zeker geen 5 dagen per week. De crisis met zijn verplichte (en bij momenten aanbevolen) telewerk heeft heel wat bedrijven en werknemers aan het denken gezet en heeft bij velen een mentaliteitswijziging teweeggebracht”, vertelt ze.
 

“Er werd natuurlijk al getelewerkt voor de Covid-19 pandemie, maar niet zo massaal en al zeker geen 5 dagen per week. Dit nieuw gegeven legt een aantal spanningsvelden en uitdagingen bloot.”

Nu telewerk in Vlaanderen en Wallonië sinds september 2021 niet langer verplicht of aanbevolen is (over Brussel bestaat nog onduidelijkheid, gelet op het ontbreken van een wettekst), krijgt Lydian, het kantoor waar meester Ankaert werkt, heel wat vragen van werkgevers naar de implementatie van een duurzaam telewerkbeleid. “Sommige werknemers zien telewerk intussen als een verworven recht; anderen willen dan weer zo veel mogelijk naar kantoor”, vertelt ze. Bij Lydian zien ze nu uiteenlopende visies op telewerk. “De bank, verzekerings- en telecomsector gaat veelal naar een hybride werkvorm, met minstens 1 tot soms 3 à 4 dagen telewerk per week. Zij hebben dat ook al verankerd in CAO’s, arbeidsreglementen, policies en bijlagen bij de arbeidsovereenkomsten. Andere (veelal creatieve) bedrijven willen hun medewerkers dan wel weer zoveel mogelijk laten samenkomen op kantoor of in co-working spaces. Dit is uiteraard voor een deel functiegebonden (hoewel sommige bedrijven daar heel ver in gaan), maar ook de thuissituatie en het karakter van de werknemers kunnen daarbij een rol spelen.”
 

Afspraken op maat maken, met aandacht voor welzijn en privacy

“Net doordat bedrijven nu structureel willen inzetten op telewerk, zijn de spanningsvelden en uitdagingen van voor de crisis meer bloot komen te liggen”, vertelt ze. Denk maar aan de sociaal-juridische verantwoordelijkheden van werkgevers. “Er zijn een aantal wetsbepalingen die werkgevers verplichten om ervoor te zorgen dat werknemers in veilige en gezonde omstandigheden het werk kunnen uitoefenen. De risicoanalyses en preventieplannen zullen dan ook rekening moeten houden met de psychosociale dimensie van telewerk en de positie van kwetsbare telewerkers (omwille van de gezins- of huisvestingsituatie). Als werkgever heb je ook een controlerecht, maar tegelijk mag je de privacy van je werknemer niet (disproportioneel) schenden. Zaken die in het geval van telewerk niet evident zijn. In die context valt op te merken dat het wettelijk kader inzake welzijn (de welzijnswet is al 25 jaar oud) en arbeidsduur misschien toch wel aan een update toe is”, zegt meester Ankaert, hoewel ze geen voorstander is van een al te rigide en gedetailleerd kader.

Ze raadt bedrijven dan ook aan om zelf een aantal afspraken te maken met de sociale overlegorganen, de diverse afdelingen/teams en de werknemers rond onder meer beschikbaarheid, welzijn, kostenvergoedingen etc. “Hoe duidelijker de afspraken zijn, hoe beter die kunnen worden nageleefd. Wanneer wordt er getelewerkt, wordt dit op week- of op maandbasis bekeken, welke taken gebeuren van thuis of op kantoor, op welke plaats wordt er getelewerkt, mag dat ook in een tweede verblijf of in het buitenland (mits een aanvraag- en goedkeuringsprocedure?) en wat zijn de ((para)fiscale) gevolgen hiervan, welk materiaal wordt ter beschikking gesteld,…? Je kan daar uiteraard zo ver in gaan als je wil. Je kan bijvoorbeeld iedereen een ergonomische bureaustoel of een tweede beeldscherm geven om thuis te werken, maar dat is geen verplichting. Eén ding is duidelijk: het gaat om een zoektocht naar evenwichten en maatwerk.” 

Tot slot ziet meester Ankaert ook nog heel wat boeiende uitdagingen om over na te denken. “Hoe gaan we onze (thuis)kantoren inrichten? Misschien kunnen oudere werknemers wel langer aan de slag blijven dankzij telewerk en gaan de cijfers inzake ziekteverzuim en langdurige arbeidsongeschiktheid omlaag? Hoe gaan we het ‘onboarding’-proces van nieuwe medewerkers aanpakken en wordt het aanbod van structureel telewerk een concurrentieel voordeel in de ‘war for talent’? Gaan we naar meer zelfsturende teams en hoe gaan we leidinggeven en coaching vanop afstand invullen? Wat met het ‘recht op deconnectie’ en het mentaal en ergonomisch welzijn van telewerkers? Het zijn vragen waarop we nu het antwoord nog niet helemaal kennen, maar die zich de komende maanden/jaren verder zullen uitkristalliseren, mogelijk met hulp van de wetgever”, besluit ze.
 


Wil je meer ontdekken over hoe we tot een gezond, digitaal en duurzaam welzijnsbeleid voor iedereen komen?

Schrijf je dan in voor het jaarlijks Voka Health Community Congres op dinsdag 28 september bij Den Berg te Londerzeel, uiteraard #coronaproof! Die middag gaan we samen met jou, experten, ervaringsdeskundigen en beleidsactoren in gesprek over werk, welzijn en werkgeluk in het nieuwe normaal.

 

Call to action Voka Health Community Congres 2021

Ontdek hier de visie van onze andere toekomstdenkers.

ING
SD  Worx