Nieuwe Voka Paper: Bereikbaar Vlaanderen

04/10/2017 , Steven Betz - Milieu en Ruimtelijke Ordening

Hoe kunnen we zorgen dat mensen, goederen en producten binnen een aanvaardbaar tijdsbestek geraken op de plek waar ze moeten zijn? Om dat doel te bereiken moeten we inzetten op zowel onze ruimtelijke ordening als ons mobiliteitssysteem. Dat is de boodschap in de paper die het Voka-kenniscentrum vorige maand uitbracht.

Onze ruimtelijke (wan)orde vervang je niet op één dag.

  • Digitalisering zal niet leiden tot minder, maar tot meer (auto)mobiliteit.
  • Verwevenheid van wonen, werken en vrije tijd kent zijn beperkingen.
  • We moeten het gebruik van de juiste mobiliteitsmodus beleidsmatig stimuleren.

De paper wijst op enkele ‘Inconvenient truths’. In tegenstelling tot wat velen denken, zal digitalisering en technologische innovaties niet leiden tot minder, maar wel tot meer vraag naar (auto)mobiliteit. De wagens van de toekomst worden immers aantrekkelijker, onder meer omdat ze veiliger en milieuvriendelijker zijn. Maar minder ruimte zullen ze niet in beslag nemen, integendeel. De rol van openbaar vervoer en binnenvaart blijft beperkt. Het is dus een illusie te denken dat we de (vracht)wagen in de toekomst minder zullen zien. Daarom moet onze ruimtelijke wanorde in Vlaanderen meer geordend worden. We moeten functies als wonen-werken-winkelen-vrije tijd dichter bij elkaar brengen zodat de nood aan verplaatsingen afneemt. Dichter bij het werk gaan wonen is noodzakelijk. Dit moet aangemoedigd worden door (tijdelijke) financiële prikkels zoals verlaagde registratierechten en/of onroerende voorheffing bij een verhuis ‘in de juiste richting’.

Maar onze ruimtelijke (wan)orde vervang je niet op één dag. Vernieuwingsprojecten bouwen vandaag oude monofunctionele zones al om naar moderne wijken of bedrijventerreinen waarin we diverse activiteiten combineren. Tegelijkertijd moeten we beseffen dat de verwevenheid van functies ook zijn grenzen kent omdat niet alle bedrijvigheid te combineren valt met woongebied. Daarom moeten we ook in de toekomst de nodige ruimte reserveren voor niet-verweefbare bedrijven. Noem deze reservatie van ruimte maar een lightversie van het concept van de ijzeren voorraad.Voka Paper

Verlaat ook de droom dat via nieuwe ruimtelijk instrumenten als verhandelbare ontwikkelingsrechten we op budgetneutrale wijze de foute ruimtelijke keuzes uit het verleden kunnen rechttrekken. Neen, deze operatie zal geld kosten, wat niet wegneemt dat via optimalisatie van bestaande ruimtelijke instrumenten als de planbaten- en planschaderegeling al veel mogelijk wordt. Om de bereikbaarheid te verbeteren moeten we niet enkele inzetten op onze ruimtelijke ordening, maar ook op ons mobiliteitssysteem. We moeten het gebruik van de juiste modus voor de juiste verplaatsing verbeteren. De opmars van de fiets, deelsystemen en nieuwe mobiliteitsdiensten die vlot modi laten combineren, toont hierbij de weg. Slimme technologie en verkeersmanagement helpen onze mobiliteit en bereikbaarheid te verbeteren. We kunnen mensen ook in de juiste richting sturen door honing- en azijnmaatregelen zoals het mobiliteitsbudget en de slimme kilometerheffing. De uitdaging is groot: Vlaanderen mobiel en bereikbaar houden (of opnieuw krijgen). Meer dan ooit zal een globale visie op het voeren van een bereikbaarheidsbeleid noodzakelijk zijn.

Lees de volledige Voka Paper hier.

Steven Betz - Senior adviseur milieu & ruimtelijke ordening - steven.betz@voka.be - 0475 85 03 16