Skip to main content

Maggie goes to Cameroon

  • 23/10/2018
Benjamin Denef DMOA architecten (c) Dirk Leemans

Benjamin Denef, CEO van DMOA Architecten, maakte deze zomer een bijzondere reis. Hij ging naar Kameroen om er twee Maggie shelters te bouwen. Die shelters, die een kruising zijn tussen een tent en een gebouw, bieden als internaat een veilige slaapplaats aan leerlingen in het dorp Odin Oto.

Tekst: Charlotte Max - Foto’s: Dirk Leemans & DMOA Architecten

In 2014 stelde Bart Peeters, die lang voor Artsen Zonder Grenzen werkte, ons tussen pot en pint de vraag of we met DMOA niet eens iets met een maatschappelijke impact wilden bouwen”, vertelt Benjamin Denef, CEO van DMOA Architecten. “Met ons architectenbureau ontwikkelen we vooral op maat gemaakte projecten voor de ‘happy few’, waarbij we sterk inzetten op de combinatie tussen innovatieve technologieën en ambachten. De vraag om eens iets te doen voor de ‘unfortunate ones’ was dus een grote uitdaging voor ons. Maar toen Bart vertelde over de noden van vluchtelingen en kansarme mensen wereldwijd, bleek al snel dat wij daar iets mee wilden doen. Twee jaar geleden hebben we Maggie program vzw opgericht, de non-profit vleugel van DMOA. Daarmee willen we zelf wereldwijd humanitaire bouwprojecten uitrollen met de inzichten die we verworven hebben dankzij onze Maggie shelter.”

De geboorte van Maggie

Maggie in KameroenBenjamin: “In vluchtelingenkampen zijn dikwijls alleen tijdelijke structuren toegelaten. Tijdens een humanitaire crisis moet alles snel gaan en vaak is ook compact transport essentieel door de moeilijke bereikbaarheid. Daarom zijn die kampen vaak gebouwd met tenten. Maar vluchtelingen blijven gemiddeld twaalf jaar in een kamp en hun voorzieningen zijn dus ook voor lange tijd onderhevig aan hitte, koude, stormen... Veel tenten zijn daar niet tegen bestand en zijn al na enkele jaren versleten. Daarom zijn wij beginnen nadenken over de vraag: “Hoe maak je een soort tent met de kwaliteit van een gebouw en zo duurzaam dat die minstens vijftien jaar mee kan?”.”

Het resultaat van die denkoefening was een dubbelwandige tent, gemonteerd op een aluminiumstructuur waarbij de ruimte tussen het binnen- en buitenzeil volledig opvulbaar is met materialen die lokaal aanwezig zijn, zoals zand, organische materialen en zelfs gerecycleerd plastic afval. Afhankelijk van die vulling is de Maggie beter geïsoleerd en biedt ze meer bescherming in conflictgebieden. Het interessante aan de Maggies is dat je ze op maat kan maken afhankelijk van de lokale noden, het klimaat en de aanwezige vulling. Als er bijvoorbeeld een gekoelde opslagplaats voor vaccins of voeding nodig is, kunnen we de Maggie zo aanpassen dat de temperatuur onder controle blijft.”

Momenteel zit Benjamin met zijn team aan versie vijf van de Maggie, maar toen ze voor de eerste keer de vraag kregen om een Maggie te plaatsen, was het innovatietraject nog niet zo ver gevorderd. Benjamin: “Eind 2015 brak de vluchtelingencrisis los in België en vroeg de overheid ons om een Maggie te bouwen in Steenokkerzeel. Maar ons model was toen nog niet helemaal klaar! We hebben dan het consortium dat aan de Maggie werkte (Aliplast, Vermako en Vervaeke) in een stroomversnelling geduwd om zo snel mogelijk de productieplannen klaar te hebben. Voor de afwerking van die Maggie contacteerden we partners in Vlaanderen met de vraag of ze ons niet konden steunen met verlichting, stopcontacten, ramen en deuren, een warmtepomp… De respons was enorm! Dankzij die steun hebben we de Maggie in Steenokkerzeel kunnen afwerken met hoogwaardige duurzame materialen. Die Maggie staat er nog steeds en onlangs is ze zelfs vergund om definitief onderdeel te worden van het centrum.”

Maggie goes to Cameroon

Na de plaatsing van een eerste Maggie in België zocht Benjamin naar andere opportuniteiten en samenwerkingen. “We zochten vooral naar samenwerkingen met grote spelers in de humanitaire sector zoals UNHCR. Maar die organisaties moeten strenge protocollen volgen waar wij als kleine innovator gemakkelijk buiten vallen. Daarom kozen we ervoor om zelf onze humanitaire projecten uit te rollen, altijd in samenwerking met een lokaal verankerde vzw. Het is onze bedoeling om zo impact te creëren en te tonen aan de grote actoren dat onze innovatie wel degelijk een game changer in duurzame bouwtechniek kan zijn.”

'Maggie goes to Cameroon' is gestart na een artikel in Knack over onze Maggies. De mensen van IRIE vzw hadden dat artikel gelezen en zagen mogelijkheden voor hun eigen project in Kameroen. Ze waren er al in geslaagd om een kleine cacaoplantage aan te leggen en een maison de femmes en enkele klaslokalen te bouwen. Maar om het probleem van schoolverlaters aan te pakken, wilden ze zo snel mogelijk een internaat bouwen. In april dit jaar zijn ze bij ons op bezoek gekomen en vijf maanden later staan er twee Maggies in het dorp, net op tijd voor het nieuwe schooljaar. Eéntje wordt de slaapzaal voor de jongens, de andere is voor de meisjes.”

Hoewel alles heel snel is gegaan voor ‘Maggie goes to Cameroon’, waren er aanvankelijk toch heel wat onzekerheden. “De grootste onzekerheid was of we in staat zouden zijn de financiering van het project binnen te halen via social marketing en een sponsorcampagne. Net zoals met de Maggie in Steenokkerzeel hebben we ook voor ‘Maggie goes to Cameroon’ ons netwerk aangesproken. We vroegen bedrijven via persoonlijke contacten of ze een stukje van de Maggie wilden sponsoren of ons op een andere manier wilden steunen. Opnieuw kwamen er al snel veel positieve reacties. DHL wou bijvoorbeeld het transport gratis verzorgen, Sioen sponsort alle zeilen en talloze andere ondernemingen kochten een vakje van het dak van de Maggies. En daar bovenop kwam het nieuws dat baksteenfabrikant Vandersanden een volledige Maggie wou steunen! Er zitten dus veel Vlaamse bedrijven achter het succes van ‘Maggie goes to Cameroon’.”

“De bouw van de Maggies in Kameroen is gelukkig vlot verlopen. Opnieuw waren er enkele onzekerheden zoals het krijgen van de juiste papieren om de container taksvrij te vervoeren en een extra controle door de douane. Maar we hebben de twee Maggies volledig gebruiksklaar kunnen maken voor het nieuwe schooljaar, dus onze missie is geslaagd. Bovendien hebben we het draaiboek voor de bouw van een Maggie kunnen optimaliseren en trokken we belangrijke lessen voor toekomstige ‘Maggie goes to’ projecten. We zouden tijdens de volgende missie graag wat meer tijd reserveren om te acclimatiseren, de lokale gemeenschap beter te leren kennen en wat minder uren op een dag te werken, want nu was het wel heel heftig.”

Game changers

DMOA architecten en lokale bevolking werken aan de Maggie in KameroenHet doel van Maggie program is niet om ‘tenten’ te verkopen, maar om mensen in nood een eerste duw in de rug te geven. “Door enkele Maggies te bouwen, bieden we een snelle oplossing met een lange levensduur. Daarna kunnen we inzetten op een duurzamer model waarbij men lokaal bouwt met lokale aannemers en lokale materialen. Maar vaak is de nood gewoon zo hoog dat ze daar niet meteen aan kunnen beginnen. In dat geval heb je een ‘seed project’ zoals ‘Maggie goes to’ nodig.” 

“Als de nood héél hoog is, kunnen we een basis-Maggie in één dag met zes mensen bouwen. Als de urgentie evolueert naar middellange termijn (0-15 jaar) kan je de Maggie kwalitatiever maken door hem op te vullen. En als er op heel lange termijn (langer dan 15 jaar) gedacht kan worden, kan je de Maggie na het verslijten van de zeilen eenvoudig bekleden met metalen of houten planken om er een echt gebouw van te maken.”

In plaats van telkens opnieuw een product voor korte termijn te kopen zoals een klassieke tent, koop je met de Maggie dus eigenlijk een oplossing die naargelang de situatie anders ingevuld kan worden en die je kan upgraden na verloop van tijd. Benjamin: “Dat is een nieuwe soort van denken in humanitaire hulpverlening die wij willen promoten. Het is onze ambitie om aan te tonen dat er kwalitatievere en duurzamere oplossingen zijn dan wat vandaag gangbaar is. Met de kennis en ervaring die wij opdoen met onze projecten willen we de humanitaire sector ‘smart decision tools’ voor bouwvraagstukken aanreiken. Zo kan men bij een noodsituatie kiezen voor de beste optie over de volledige termijn van de noden in plaats van te kiezen voor de goedkoopste oplossing op korte termijn.”

Stiekeme droom

Momenteel werkt Benjamin met zijn team volop aan de uitwerking van ‘Maggie goes to Bangladesh’. Daar wil hij met vier Maggies een veldhospitaal bouwen voor vrouwelijke Rohingya-vluchtelingen die slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld tijdens het conflict in Myanmar. 

Maar Maggie Program denkt al verder dan dat ene hospitaal. “Mijn stiekeme droom is om met Belgische farmaceutische bedrijven en ziekenhuizen samen te werken om nog een tweede of derde hospitaal te bouwen in Bangladesh. Het zou fantastisch zijn als we donoren kunnen vinden die zo’n hospitaal willen ondersteunen of misschien zelfs voor artsen willen zorgen. Ik merk ook dat bedrijven zich graag willen inzetten voor goede doelen. Daarom willen wij streven naar maximale efficiëntie, transparantie en impact, zodat donoren heel goed kunnen zien op welke manier hun geld wordt ingezet.”

Dit artikel verscheen in het magazine Ondernemers, editie oktober 2018.

Proximus
ING
Proximus
SD  Worx
Logo Premed
Logo Randstad