Skip to main content

Hoogplateau

  • 18/04/2018

We zitten duidelijk in een fase van hoogconjunctuur en dat vertaalt zich in een hoog ondernemers- en consumentenvertrouwen en in veel aanwervingen. De vraag is nu hoe het verder moet: gaan we nog verder omhoog, staan we dicht bij een nieuwe recessie of gaan we op een hoog niveau plafonneren? Wij denken dat het de komende twee jaar dat laatste zal zijn.

  • De economie draait wereldwijd op hoog niveau.
  • Een recessie lijkt er nog niet aan te komen.
  • Alleen een wereldwijde handelsoorlog zou stokken in de wielen kunnen gooien.
  • Geopolitieke problemen kunnen de grootste stoorzenders worden.

De wereldeconoHoogplateaumie heeft er tien jaar overgedaan om zich te herstellen van de schok van de Grote Recessie van 2007-2008. Het is sinds die tijd geleden dat zoveel delen van de wereld zich tegelijk in een expansiefase bevinden, zonder dat er onmiddellijk groot economisch gevaar dreigt. Van China tot de VS over Europa, overal zit het ondernemersvertrouwen (zoals de ISM-index) op een niveau ver boven de 50, het cijfer dat wijst op een groeiende economie. Daarnaast daalt de werkloosheid ook wereldwijd.

De reden voor dit herstel is dat de ‘feedback loop’ die de economie bepaalt, nu duidelijk opwaarts draait. Het vertrouwen is hoog, zodat  gezinnen consumeren en bedrijven investeren. Hierdoor zijn meer arbeidskrachten nodig en stijgt de koopkracht, wat op zijn beurt de consumptie ondersteunt.

Die feedback loop gaat wel niet sneller draaien. Dat komt omdat we stilaan de arbeidskrachten ontberen om de groei nog verder te versnellen. Veel bedrijven ondervinden bv. dat hun groei wordt afgeremd omdat ze niet aan de benodigde werkkrachten geraken om de vraag met voldoende aanbod te beantwoorden. Op macroschaal vertaalt zich dat in arbeidsmarkten die quasi op volledige tewerkstelling zitten, zoals in Duitsland, de VS of Midden-Europa. Dat zet een rem op de verdere groei.

Een recessie daarentegen lijkt er ook niet meteen in te zitten. De positieve feedback loop van meer koopkracht en groter vertrouwen zal zich nog een tijd verder vertalen in extra investeringen en consumptie. De rente is zeker in Europa nog altijd heel laag, waardoor sparen nog steeds sterk ontmoedigd wordt. De rente in Europa zal ook nog lange tijd laag blijven (allicht zal de ECB pas volgend jaar de rente voor de eerste keer weer voorzichtig verhogen), aangezien de kerninflatie met 1,3% miniem blijft. In de VS is de dreiging van hogere rente en inflatie wel prominenter aanwezig. De krappe arbeidsmarkt lijkt zich stilaan in hogere lonen te vertalen, waardoor de Federal Reserve in deze cyclus de rente al zes keer heeft verhoogd.

“De grootste bedreiging voor ons ‘hoogplateau’-scenario is politieke onzekerheid.”

In de VS zijn de gezinnen veel meer gevoelig aan de rente dan in Europa, omdat hogere rentes zich snel vertalen in hogere leenkosten op hypotheken of consumentenkrediet. Op korte termijn werken de belastingverlagingen (goed voor 1.414 miljard dollar) van VS-president Trump dan weer stimulerend voor de Amerikaanse economie, waardoor de economie nog enkele kwartalen extra kan groeien. Op langere termijn vormen die belastingverlagingen wel een gevaar omdat ze een groot gat slaan in de Amerikaanse begroting. Hierdoor zou de rente in de VS plots wel sterk kunnen oplopen. Het zou ook tot een forse daling van de dollar kunnen leiden.

De grootste bedreiging voor ons ‘hoogplateau’-scenario is politieke onzekerheid, met op stip een wereldwijde handelsoorlog. Donald  Trump lijkt daar op aan te sturen, met zijn eenzijdige aankondigingen van algemene invoerheffingen op staal en aluminium en een hele reeks van heffingen op Chinese producten. Het is voorlopig afwachten of het tot een effectieve handelsoorlog komt. De voormalige vastgoedmakelaar Trump staat erom bekend een harde onderhandelaar te zijn. Heel wat waarnemers denken dat Trump zwaar dreigt om toegevingen van China en in mindere mate Europa af te dwingen zodat die hun eigen invoertarieven te verlagen of de toegang tot hun markten gemakkelijker maken voor Amerikaanse bedrijven. Toch is het risico dat die harde tactiek niet tot een verzoening zal leiden en zal eindigen in minder handel en groei. Ook het spierballengerol van Trump tegenover Rusland en Noord-Korea kan tot accidenten leiden die de wereldeconomie pijn gaan doen.

Ons basisscenario blijft er dus een van een economie die de komende twee jaar nog in hoogconjunctuur zal blijven, hoewel de geopolitieke risico’s aan het toenemen zijn. Voor de Belgische overheden betekent dit dat we nog twee jaar een zeer gunstig scenario hebben van aantrekkende economie, dalende werkloosheid en ultralage rentes. Veel gunstiger kan je het als beleidsmaker niet hebben. Toch slaagt men er in dit positieve klimaat niet in om de begroting in evenwicht te brengen, iets wat we ons de komende jaren zullen beklagen.

Stijn Decock - Hoofdeconoom Voka - stijn.decock@voka.be - 0497 59 37 72

Contactpersoon

VZW - Take The Lead
VZW - DigiChambers 2021
IMU - btonic
VZW - eATA 2021
ING
SD  Worx