Het gladde pad van een ‘koop Europees’-wet

31/05/2017 , Gilles Suply - Internationaal ondernemen

Het ‘Buy European’-idee van de net verkozen Franse president Emmanuel Macron mag dan wel op het eerste gezicht aantrekkelijk lijken, het zou kunnen leiden tot het afsluiten van overzeese afzetmarkten voor onze exportkampioenen, met jobverlies als gevolg. Een beter en sneller Europees antidumpingbeleid biedt een veel beter antwoord op oneerlijke extra-Europese concurrentie.

Het ‘koop Europees’-voorstel van de pas verkozen Franse president Emmanuel Macron kan leiden tot een kettingreactie richting protectionistische maatregelen.

  • Het is helemaal niet zeker of een ‘koop Europees’-wet wel tot meer jobs in Europa zal leiden. Precies het omgekeerde zou kunnen gebeuren.
  • Vlaanderen, een van de meest open economieën ter wereld, zou hier het slachtoffer van kunnen worden.
  • Een veel minder arbitraire aanpak is verder werk te maken van het Europese antidumpingbeleid.

Op 7 mei slaakten heel wat Eurofielen een zucht van opluchting toen bleek dat de uitgesproken pro-EU-er Emmanuel Macron met een ruime meerderheid verkozen werd als nieuwe Franse president. Macron barst immers van de vernieuwende ideeën voor Europa. Zo pleit hij bijvoorbeeld voor een Europese minister van financiën en voor een budget en een begroting voor de eurozone. Een ander opvallend idee van Macron is een ‘buy European act’ – een ‘koop Europees’-wet. Het voorstel houdt in dat enkel bedrijven met minstens de helft van hun productie gelokaliseerd in Europa zouden mogen deelnemen aan publieke aanbestedingen.

Het voorstel zou in zekere mate tegemoet komen aan een probleem dat de Europese bedrijfswereld al herhaaldelijk heeft aangekaart bij de Europese commissie. Zo kunnen niet-Europese bedrijven heel gemakkelijk deelnemen aan publieke aanbestedingen in Europa, terwijl dit voor onze bedrijven vaak veel moeilijker is in derde landen. Er is dus soms een onevenwicht ten nadele van Europese bedrijven.

Het ‘koop Europees’-voorstel kan echter een gevaarlijke kettingreactie veroorzaken waarbij iedereen in de wereld teruggrijpt naar protectionistische maatregelen. De piste van Macron kan bovendien al vanuit die optiek verklaard worden, namelijk als een reactie op het idee van VS-president Trump om een ‘import taks’ te heffen.

Een dergelijke kettingreactie zou ertoe leiden dat Europese exportkampioenen niet langer in dezelfde mate hun buitenlandse markten kunnen aanboren. En of een ‘koop Europees’-wet meer werkgelegenheid zou creëren in de EU is helemaal niet zeker: in een studie van de Europese commissie bleek dat 1 op 7 jobs in de EU direct of indirect gelinkt zijn aan export naar derde landen. Deze jobs, die daarenboven gemiddeld genomen beter betaald zijn, zouden bedreigd kunnen worden ten gevolge van tegenmaatregelen van andere landen. Het uiteindelijke resultaat zou dan ook een netto verlies aan jobs kunnen betekenen.

Een veel minder arbitraire aanpak is verder werk te maken van het Europese antidumpingbeleid. Zo worden Europese producenten soms geconfronteerd met buitenlandse bedrijven die hun producten op de Europese eenheidsmarkt dumpen aan prijzen die onder de werkelijke kostprijs liggen. De EU dient zo snel mogelijk de huidige antidumpinginstrumenten – in vakterminologie ‘handelsdefensie-instrumenten’ - te moderniseren om snel en kordaat te kunnen optreden tegen dergelijke praktijken.

Dit is des te belangrijker aangezien China mogelijks ‘markteconomie’-status zal verkrijgen in de Wereldhandelsorganisatie (WTO) waardoor de EU met haar huidige verouderde instrumenten Chinese dumpingpraktijken niet meer in dezelfde mate zou kunnen sanctioneren.

Met een dergelijke aanpak kan de EU zich profileren als voorvechter van een open handelssysteem dat gebonden is aan regels om de internationale competitie zo eerlijk mogelijk te laten verlopen. Een ‘koop Europees’-verhaal daarentegen zou er toe leiden dat de EU verglijdt in een protectionistisch discours. Vlaanderen, één van de meest open economieën ter wereld, zou hier één van de voornaamste Europese slachtoffers zijn.