Skip to main content
spaarvarken
  • 05/10/2020

Het budgettaire plaatje klopt niet

Corona legde de budgettaire kaarten voor de federale regering nog moeilijker dan ze al lagen. En het antwoord van het nieuwe kabinet op die uitdaging is nog niet overtuigend: de echte budgettaire inspanningen worden doorgeschoven.

Dat de budgettaire kaarten voor de volgende federale regering erg moeilijk lagen, was al lang voor corona duidelijk: er was een belangrijk begrotingstekort (1,8% van het bbp in 2019), de bonus van de dalende rente raakt stilaan uitgewerkt en de factuur van de vergrijzing begint volop door te komen.

Echte pijnpunten

Corona legde die kaarten uiteraard nog moeilijker. Het antwoord van de nieuwe federale regering op die budgettaire uitdaging is vooralsnog niet echt overtuigend. De voorbije dagen was daarbij veel te doen over de verwachte inkomsten uit fraudebestrijding, maar die discussie leidt vooral de aandacht af van de echte pijnpunten in de nieuwe begrotingsplannen.

Kort samengevat: de extra lopende uitgaven liggen vast, de financiering daarvan is onzeker en er zijn geen concrete plannen om onze overheidsrekeningen op langere termijn terug enigszins op orde te krijgen.

Op basis van de huidige info lijkt het weinig waarschijnlijk dat de begrote bedragen gehaald zullen worden.

Bart Van Craeynest

Om een crisis zoals de huidige het hoofd te bieden, moeten overheden heel wat geld in de economie pompen om de structurele schade zoveel mogelijk te beperken. Cruciaal daarbij is dat het gaat om tijdelijke uitgaven (die automatisch wegvallen wanneer de crisis achter de rug is) of uitgaven die ons groeipotentieel op langere termijn verhogen (die betalen zichzelf terug via hogere groei).

Geen duidelijke financiering

De nieuwe regering kondigde 3,2 miljard aan extra uitgaven aan, o.m. voor hogere pensioenen, hogere uitkeringen en bijkomende lopende uitgaven voor de zorg. Die uitgaven zijn niet tijdelijk en zullen weinig verschil maken voor ons groeipotentieel.

Gezond budgettair beleid vereist dat tegenover dat soort lopende uitgaven ook een duidelijke financiering geplaatst wordt. Voor die financiering kijkt de nieuwe regering naar een aantal beperkte besparingen, extra belastinginkomsten (waaronder een digitax en een belasting op multinationals die best op internationaal niveau geregeld zouden worden), terugverdieneffecten en een belangrijke bijdrage vanuit fraudebestrijding (1 miljard per jaar op kruissnelheid). Op basis van de huidige info lijkt het weinig waarschijnlijk dat de begrote bedragen gehaald zullen worden. 

19 miljard tekort

Als de begrote bedragen toch gehaald worden, dan komt de federale regering in 2024 uit op een tekort van 4% van het bbp (of 19 miljard in euro’s van 2019). De regering suggereert nog een extra budgettaire inspanning van 0,6% van het bbp, maar gaf voorlopig niet aan hoe ze die wil realiseren. Rekening houdend met het feit dat ook de regio’s en de lagere overheden allicht tekorten zullen lopen, zou het begrotingstekort van de gezamenlijke overheden in 2024 uitkomen rond 5% van het bbp. Daarmee worden de echte budgettaire inspanningen doorgeschoven naar de volgende regering. 

Vergrijzing

Bovendien blijven ook de plannen om de financiering van onze welvaartsstaat op langere termijn veilig te stellen al te vaag. Door de vergrijzing zullen de jaarlijkse uitgaven voor pensioenen op termijn zo’n 20 miljard hoger klimmen, die voor de zorg stijgen met zo’n 15 miljard (telkens in euro’s van 2019). Beide ramingen zijn nog zonder de verhogingen van die uitgaven die de nieuwe regering besliste.

Daartegenover staat dat wel in erg vage termen verwezen wordt naar ruimere hervormingen in de pensioenen en de zorg, de ambitie om veel meer mensen aan het werk te krijgen en een strategisch plan om de productiviteitsgroei op te krikken. Elk van deze zijn essentieel om onze welvaartsstaat op langere termijn betaalbaar te houden, maar voorlopig blijft het wachten op concrete initiatieven daarrond.       
 

Contactpersoon

Bart Van Craeynest

Hoofdeconoom

VZW - Staples - oktober
VZW - IMU - FOD Economie
VZW - IMU - ING - RISEANDSHINE
ING
SD  Worx