Elke kleuter telt

30/01/2019 , Jonas De Raeve - Onderwijs

Vorige week werd in het Vlaams parlement gedebatteerd over de verlaging van de leerplichtleeftijd. Dit is een federale bevoegdheid, maar er is aan de Vlaamse gemeenschap gevraagd om een advies te geven. Vlaanderen zal dus kleur moeten bekennen. Voka is absoluut voorstander van een verlaging van de leerplichtleeftijd van zes naar drie jaar en heeft dit ook opgenomen in haar verkiezingsmemorandum.  

  • Vandaag participeren bijna 8.000 kleuters onvoldoende aan het kleuteronderwijs.
  • Leerplichtverlaging moet leiden tot een ruimere kleuterparticipatie.
  • Dit verkleint voor sociaal zwakkeren het risico op achterstand in het onderwijs. 
  • Daarnaast is wetenschappelijk bewezen dat investeringen in kleuteronderwijs meer opleveren dan investeringen later tijdens de schoolloopbaan.

KleutersZoals bij elk debat, zijn er ook in dit debat voor- en tegenstanders. Tegenstanders van de verlaging argumenteren meestal dat het aantal ingeschreven kleuters in Vlaanderen al zeer hoog is. Vorig schooljaar was 99% van de 5-jarigen ingeschreven in het kleuteronderwijs en was 97,2% van alle kleuters voldoende dagen aanwezig. Daarnaast zijn er deze legislatuur gerichte maatregelen genomen om de participatie te verhogen, bijvoorbeeld via een extra premie bij de kinderbijslag. De tegenstanders stellen zich dus de vraag of een algemene verplichting wel voldoende doeltreffend zal zijn. Volgens Voka is dat wel degelijk het geval.

Hoe klein het percentage ook mag zijn, in absolute aantallen gaat het over bijna 8.000 kleuters die vandaag onvoldoende participeren. Een groep die bovendien al meer dan 10 jaar niet afneemt. Het zijn veelal kleuters met een migratie-achtergrond die zo de start missen. Onderzoek toont nochtans aan dat kleuteronderwijs voor vooral de sociaal zwakkeren belangrijke positieve effecten heeft en het risico op achterstand en de achterstand zelf verkleint. PISA-onderzoek toont aan dat leerlingen die langer dan één jaar participeren aan het kleuteronderwijs betere resultaten op wiskunde en leesvaardigheid behalen op 15-jarige leeftijd dan leerlingen die dat niet deden. Ook het PIRLS-onderzoek toont aan dat leerlingen die kleuteronderwijs genieten beter zijn voorbereid op het lager onderwijs. Het is wetenschappelijk bewezen dat investeringen in kleuteronderwijs meer opleveren dan investeringen later tijdens de schoolloopbaan. 

“Er moet onderzocht worden of het aantal dagen dat een kleuter aanwezig moet zijn op school, opgetrokken kan worden.”

Bij de concrete uitwerking van de maatregel zijn volgende elementen voor Voka cruciaal:

  • Leerplicht is niet hetzelfde als schoolplicht. De leerplichtverlaging moet ook leiden tot een ruimere kleuterparticipatie. Daarom moet er tegelijkertijd onderzocht worden of het aantal dagen dat een kleuter aanwezig moet zijn op school, opgetrokken kan worden.  
  • Vandaag is er geen verplichting op het aanbieden van levensbeschouwelijk onderwijs in het kleuteronderwijs. Dat is ook niet wenselijk en budgettair onhaalbaar, maar volgens de grondwet heb je wel recht op levensbeschouwelijk onderwijs vanaf de leerplicht. Er is dus een creatieve oplossing nodig of een grondwetsherziening waarvoor de procedure zo snel mogelijk moet opgestart worden. 

In het federaal parlement is er een brede meerderheid voor de verlaging van de leerplicht. Het is ook een van de aanbevelingen uit het Investeringspact. In het Vlaams parlement is er geen enkele partij expliciet tegen een verlaging, maar vertraagt men het debat door een koppeling te maken met onder andere een aanpassing van de financieringswet of een gelijkschakeling met de werkingsmiddelen van het lager onderwijs. Laten we daar geen tijd mee verliezen en zo snel mogelijk een positief advies geven om de verlaging mogelijk te maken!

Jonas De Raeve
Jonas De Raeve
Adviseur Onderwijs
jonas.deraeve@voka.be
0473 76 65 07