Skip to main content

Een vaccin is geen limonadedrankje

  • 17/05/2021

Raken aan vaccinpatenten is raken aan Vlaamse welvaart, schrijft Hans Maertens. We riskeren een van onze belangrijkste sectoren op droog zaad te zetten.

Dat een van de coronavaccins in ons land van de band rolt en dat een ander bij ons is ontwikkeld, is niet toevallig. Vraag maar na in Puurs en in Beerse: Vlaanderen is wereldtop in farmaceutica en biotech. Daar zijn we terecht fier op. Decennia van investeringen in onderzoek en een flankerend overheidsbeleid maakten van Vlaanderen een kennisregio die meer dan een steentje bijdraagt aan de ontwikkeling van medicijnen en vaccins die de wereld vooruithelpen.

Het is onrustwekkend dat zelfs in Vlaanderen gepleit wordt om de vaccinpatenten op te heffen. Patenten vormen de hoeksteen van elk businessmodel waarin onderzoek en ontwikkeling centraal staan. Neem je die hoeksteen weg, dan klapt dat model in elkaar en valt de prikkel bij private ondernemingen weg om nieuwe geneesmiddelen of vaccins te ontwikkelen.

Een nieuw geneesmiddel of vaccin ontwikkel je niet op eenvoudige bestelling. Aan elk werkzaam medicijn gaan jaren onderzoek en duizenden mislukte pogingen vooraf. Farmabedrijven investeren honderden miljoenen zonder de zekerheid dat hun onderzoek tot het gewenste resultaat zal leiden. Wanneer ze wel succes boeken en een nieuw medicijn in de apotheken belandt, garandeert het systeem van patenten dat de investering ook rendeert.

Gevaarlijk precedent

Vergelijk het met een goed boek schrijven. Soms duurt het een halve carrière lang voor een schrijver een boek uitbrengt dat zo goed is dat iedereen het wil lezen. Stel je voor dat de overheid net op dat moment tegen die auteur zegt: we vinden je boek zo goed dat we
elke uitgeverij toelaten om het op de markt te brengen zonder dat jij een vergoeding krijgt. Dat zou oneerlijk zijn en bij de auteur flink wat motivatie wegnemen om ooit nog een vervolg te schrijven.

'Ja maar,' klinkt het, 'de farmasector moet niet ongerust zijn, want het is maar voor één keer.' Dat argument overtuigt hoegenaamd niet. De patenten aan de kant schuiven omdat corona een zaak van leven of dood is, schept een precedent. Ook vaccins en
geneesmiddelen tegen andere ziektes zijn vaak van levensbelang. Welke garantie hebben farmabedrijven dat ook die patenten niet vroeg of laat in het vizier komen? Zijn we bereid om aan het model te morrelen dat ons al meer dan 70 jaar doeltreffende
geneesmiddelen oplevert die levens redden en onze levenskwaliteit verbeteren?

Het verbaast me dat sommige politici in Vlaanderen meegaan in de nogal simplistische redenering dat patenten opheffen de oplossing is die de wereld meer coronavaccins zal opleveren. Dat is een stevige onderschatting van de complexiteit van de farmaceutische
industrie. Een vaccin is geen limonadedrankje dat je met duizenden hectoliters tegelijk kunt produceren. Bij uitstek in Vlaanderen zouden we moeten inzien wat de waarde is van een sterke farmasector. Die sector levert onze economie meer dan 5 miljard euro toegevoegde waarde op en genereert direct en indirect meer dan 120.000 banen.

Mobiliseer fondsen

De vlotte vaccinbevoorrading in ontwikkelingslanden is van groot belang om de pandemie te bestrijden. Via de bestaande internationale samenwerkingsverbanden moeten fondsen worden gemobiliseerd zodat iedereen toegang krijgt tot een vaccin. Raken aan het intellectuele eigendomsrecht is de foute manier om een legitiem doel te bereiken.

De bescherming van intellectueel eigendom via patenten en octrooien is niet alleen voor de farmasector levensnoodzakelijk, maar voor de hele Vlaamse kenniseconomie. Vorig jaar alleen al werden 1.580 patenten toegekend aan ondernemingen uit Vlaanderen. Dat is goed voor twee derde van alle patenten in België. Bedrijven uit de biotechnologie, de medische technologie, de machinebouw, de farmasector en de chemie vormen daarbij de top 5. Niet toevallig sectoren die veel toegevoegde waarde en jobs creëren. Die bedrijven leven letterlijk van technologische innovatie. We hebben hen nodig om onze samenleving klimaatneutraal en onze economie digitaal temaken.

De patentbescherming op losse schroeven zetten, zal het investeringsklimaat in Vlaanderen zeker niet ten goede komen. Het is nu al knokken om investeringen naar ons land te halen. Als we het verdienmodel van de kennissectoren op de helling zetten, dan spelen we met de welvaart en jobs van Vlaanderen.
_______________________________________________________________________

Dit opiniestuk van Hans Maertens verscheen op 12 mei 2021 in 'De Standaard'.

IMU - Altez 0110
IMU - Sport Vlaanderen
VZW_IMU_GROUPS
ING
SD  Worx