Skip to main content

Een staatshervorming in de zorg

  • 20/09/2017

Als we de sterke kanten van onze gezondheidszorg willen vrijwaren, moeten we inzetten op grondige hervormingen in financiering, organisatie en digitalisering. De ambities en plannen op dat vlak dreigen te verzanden in eindeloze discussies tussen de beleidsniveaus. Dit komt nu heel prominent naar voren bij de voorbereiding van ziekenhuisnetwerken. De bevoegdheidsverdeling mag niet in de weg staan van een toekomstgerichte zorg. Voka vraagt om de constructiefouten te corrigeren, met nadruk op eenheid van visie, eenheid van leiding (bevoegdheden) en eenheid van vermogen (financiële middelen).

De staatsstructuur vormt een grote complicatie voor de zorg.

  • We kennen een systeem van ziektezorg, maar nauwelijks een van gezondheidszorg (preventie).
  • De versnippering van bevoegdheden over het federale en het regionale niveau bemoeilijkt het beleid.
  • Gezien de politieke blokkade in sommige deelstaten, dienen we in te zetten op asymmetrischin de zorge akkoorden.

De zorgverlening in ons land is nabij, snel, toegankelijk en goedkoop voor de patiënt, met een hoge graad van tevredenheid. Maar de grote maatschappelijke trends en uitdagingen zijn gekend: de vergrijzing en betaalbaarheid voor de samenleving en de burger. En het kunnen blijven aanbieden van waardevolle innovatie.

We kennen een systeem van ziektezorg en niet of nauwelijks van gezondheidszorg (preventie). We blijven nog te veel zitten in een systeem waarbij alles moet kunnen voor iedereen, door iedereen (overconsumptie en overbehandeling; bv. drie keer hetzelfde onderzoek bij gebrek aan afremming hierop… Of een tweede en/of derde consultatie voor eenzelfde probleem).

Alle relevante stakeholders uit de zorg beseffen dat er nood is aan structurele hervormingen. Zowel op federaal niveau als op niveau van de deelstaten werden er belangrijke werven opgestart: hervorming van de financiering van zorg (hoe en voor wat betalen we?), van de organisatiemodellen (wie, samen of in concurrentie, doet wat in de zorg?) en van de technologische en digitale ondersteuning (wat kunnen we transformeren en automatiseren?).

We gingen over van ambitieuze regeerakkoorden naar tal van visieteksten en principiële plannen. Mét een positief gedeeld engagement van de betrokken beleidsniveaus (zie bv. het plan i.v.m. chronische zorg). Maar the proof is in the eating of the pudding.

Om zulke moeilijke dossiers tot een goed einde te brengen, dienen de beleidsniveaus (federaal, de deelstaten en meer lokale ‘zorgzones’) nauwgezet samen te werken bij de concrete vertaling van alle plannen naar de praktijk. En daar wringt het schoentje. De beleidsniveaus zitten niet op dezelfde lijn bij de uitwerking van de concrete modaliteiten. We stellen dit vast bij de uitwerking van preventiemaatregelen, bij de organisatie van ziekenhuisnetwerken, bij de koppeling van financiering aan kwaliteit van zorg, enz. En dat heeft aanzienlijke vertraging tot gevolg. De gescheiden korven van bevoegdheden bemoeilijken ook de digitalisering van de zorg.

Enerzijds spoort de federale overheid zorgondernemers aan om nieuwe zorgmodellen te lanceren (patiëntentrajecten, gedeelde uitbating van zorgfuncties, …). Anderzijds, wanneer voortrekkers initiatief nemen, blokkeert het Vlaams of meer lokale niveau hen omdat het niet past binnen de bestaande wetgeving (bv. enkel erkenning mogelijk van ‘diensten’ en niet van ’functies’ in de zorg). Hierdoor dreigen de grote ambities te verzanden in een versnipperde uitwerking. De diverse puzzelstukken passen niet en de finale doelstellingen van kwaliteit en efficiëntie worden wellicht niet of onvoldoende bereikt.

De staatsstructuur vormt dus een grote complicatie voor de zorg. De betrokken beleidsniveaus spreken te weinig met elkaar en voeren een apart beleid. Zowel in de politiek als administratief moeten hierdoor totaal uiteenlopende systemen met elkaar gematcht worden. De anomalieën veroorzaakt door de zesde staatshervorming zijn dus een reële hinderpaal voor consistent beleid.

We dienen over te gaan naar een meer naadloze, gecoördineerde afstemming en logica tussen en binnen beleidsniveaus in de zorg (inclusief het element van redesign van bestaande structuren zoals het RIZIV, de FOD Volksgezondheid, enz.). Het is cruciaal dat de diverse deeldossiers goed aan elkaar worden geknoopt en dat we constructiefouten in de bevoegdheden corrigeren.

Op deze inconsistente manier kunnen we geen zes jaar doorgaan. Remediëring moet op korte termijn hoog op de politieke agenda komen. Gezien de politieke blokkade in sommige deelstaten, dienen we in te zetten op asymmetrische akkoorden over (1) de hervorming van het ziekenhuislandschap (netwerken), (2) kwaliteitsprikkels, (3) thuishospitalisatie en thuisverpleging, (4) de snelheid waarmee we de zorg digitaliseren. Het federale regeerakkoord voorziet deze mogelijkheid. Voka vraagt om de constructiefouten te corrigeren met nadruk op eenheid van visie, eenheid van leiding (bevoegdheden) en eenheid van vermogen (financiële middelen), zodat de zorghervormingen de beoogde doelstellingen kunnen waarmaken.

Pieter Van Herck - Senior Adviseur Welzijns-en Gezondheidbeleid - pieter.vanherck@voka.be - 0498 75 10 28

Contactpersoon

Daan Aeyels

Adviseur Welzijns- en Gezondheidsbeleid

VZW_IMU_GROUPS
IMU - Sport Vlaanderen
IMU - Altez 0110
ING
SD  Worx