Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Economische groei is de ruggengraat van onze welvaartsstaat
Bart Van Craeynest
  • 24/09/2020

Economische groei is de ruggengraat van onze welvaartsstaat

De regeringsonderhandelingen focusten de voorbije weken en maanden op thema’s als hogere uitkeringen, meer geld voor de zorg, de sluiting van de kerncentrales, de mogelijkheden voor verdere staatshervorming … Al bij al lag de klemtoon opmerkelijk weinig op de cruciale vraag hoe we de economische groei na de coronacrisis weer kunnen opkrikken. 

Sommigen zien in de huidige crisis zelfs het ultieme bewijs dat we af moeten van het economische model dat focust op groei. Onze economie zou kleinschaliger moeten, meer op mensenmaat en vooral zonder het nastreven van almaar verdere groei. Die laatste lijkt in die redenering een bron van allerlei kwaad: milieuvervuiling, klimaatverandering, ongelijkheid, armoede,… en dus nu ook de coronacrisis.

Daarbij wordt nogal vlot vergeten dat economische groei de ruggengraat vormt van onze welvaartsstaat en dat het ook het beste recept is om de gevolgen van de huidige crisis weg te werken

Groei is cruciaal

Economische groei is cruciaal om onze huidige welvaartsstaat overeind te houden. Dat werd nog maar eens extra in de verf gezet door het recentste rapport van de Studiecommissie voor de vergrijzing. Door de veroudering van de bevolking zullen de jaarlijkse sociale overheidsuitgaven tegen 2040 5% van het bbp, of 24 miljard in euro’s van vandaag, hoger liggen dan in 2019.

Wat daarbij al te vaak vergeten wordt, is dat die raming steunt op de verwachting van een stevige economische groei. De Studiecommissie baseert haar analyses op een verwachte economische groei per hoofd van gemiddeld 1,2% per jaar in de komende 50 jaar. Ter vergelijking, de economische groei per hoofd is sinds de jaren 60 aan het vertragen en bedroeg de laatste 10 jaar maar 0,9% per jaar. 
 

Zonder groei moeten we niet praten over extra middelen voor de zorg of over hogere pensioenen.

Bart Van Craeynest

De Studiecommissie rekent/hoopt dus op een versnelling van de economische groei om de vergrijzingsfactuur nog enigszins ‘binnen de perken’ te houden. Als de economische groei lager zou uitvallen, loopt de factuur snel verder op. Met een gemiddelde economische groei die 0,3% lager ligt, zou de vergrijzingsfactuur al oplopen tot 7% van het bbp, of zo’n 33 miljard.

De Studiecommissie gebruikt geen scenario zonder economische groei, maar het zou duidelijk moeten zijn dat de vergrijzingsfactuur in dat geval heel snel onbetaalbaar zou worden. Zonder groei moeten we niet praten over extra middelen voor de zorg of over hogere pensioenen. Dan zal het eerder gaan over welk (lager) niveau van pensioenen nog haalbaar blijft. Zonder economische groei zou onze huidige welvaartsstaat vrij snel onhoudbaar blijken.

Overheid failliet 

Een gelijkaardig verhaal gaat op voor onze overheidsschuld. Die klimt in de huidige crisis allicht naar zo’n 120% van het bbp. Ondanks allerlei doemverhalen daarover blijft dat houdbaar, maar enkel op voorwaarde dat de economische groei terug op peil raakt. Economische groei maakt het mogelijk om de rentelasten op die schuld te dragen en vergroot de terugbetalingscapaciteit van de overheid. In die zin is economische groei een essentiële factor om onze overheidsschuld onder controle te houden.

Zonder groei zou de schuldgraad snel gaan oplopen, en gaan heel onze overheidsfinanciën aan het wankelen. In zo’n scenario dreigt de overheid effectief failliet te gaan. Dan zouden naast onze sociale zekerheid ook de andere kerntaken van de overheid in het gedrang komen.  

Welvaart en welzijn onder druk

Economische groei is een middel, geen doel op zich. Het is een middel om onze welvaart en ons welzijn op te krikken. Daarbij gaat het al lang niet meer om de karikatuur van ongebreidelde groei die sommigen er graag van maken. Economische groei is net zo goed een middel om onze welvaartsstaat te onderhouden, om armoede te bestrijden en om klimaatdoelstellingen te realiseren. Zonder economische groei gaat onze sociale zekerheid er aan, komt onze welvaart onder druk en even goed ons welzijn.

Er is zeker plaats voor debat over hoe de vruchten van die economische groei best ingezet of verdeeld worden. Maar cruciaal daarvoor is natuurlijk wel dat die vruchten eerst gerealiseerd moeten worden. Een wereld zonder economische groei is niet het ideaalbeeld dat sommigen er van maken, integendeel. Als er al een samenlevingsmodel is dat zonder economische groei overeind blijft, dan werd dat in de moderne tijd nog niet met succes toegepast op een ernstige schaal.

Prioriteit voor regering

Ook na corona is er geen nood aan minder, maar net aan meer economische groei om de impact van de crisis te verteren en om onze welvaartsstaat veilig te stellen voor de toekomst. In die zin moet economische groei een absolute prioriteit zijn voor de volgende regering. Uit de beschikbare indicaties van de lopende onderhandelingen lijkt dat niet meteen het geval. Zonder economische groei kunnen we nochtans alle beloftes of plannen rond zorg, sociaal beleid of klimaat vergeten.       

Contactpersoon

Bart Van Craeynest

Hoofdeconoom

ING
SD  Worx