Skip to main content
Interreg
  • 13/10/2020

Duurzaam bouwen tegen bodemprijzen

Het Vlaams-Brabantse Huldenberg is begin volgend jaar zes betaalbare energiezuinige woningen rijker. Het proefproject moet sociale huisvestingmaatschappijen helpen inzien dat investeren in duurzaam bouwen ook voor hen haalbaar is. We vroegen de architect, Lode Goethals (Bast), en de aannemers Benjamin Eysermans  (Bao Living) en Maarten Coupé (Inhout) hoe ze deze klimaatvriendelijke woningen tegen scherpe prijzen bouwen. 

Tekst: Peter Dhondt – foto’s: Studio Dann en UGent

De provincie Vlaams-Brabant stimuleert op het herbestemde terrein van Holiday Parks de bouw van kleinschalige woningen, waarvan een deel sociaal verhuurd wordt. Ook in de zes bijna-nulenergiewoningen komen huurders met een beperkt budget. "De provincie was al langer bezig met betaalbaar en kleinschalig wonen", zegt Katrien Tratsaert van de dienst Wonen. “Nu combineren we dat met duurzaam bouwen. We streven naar huizen die heel energiezuinig zijn en ook een zo laag mogelijke CO2-voetafdruk hebben.” 

Digitaal bouwen

De provincie Vlaams-Brabant is de trekker van het Europese project ‘Housing 4.0 Energy’ dat dit onderzoekt. Ook in Nederland, Duitsland en Ierland bouwen partners in dit project betaalbare energiezuinige demonstratiewoningen. Alle partners gebruiken daarbij prefab-modules. De ontwerpen komen op een digitaal platform dat beschikbaar is voor het grote publiek. Je kan er zelf een woning op ontwerpen en zo zien wat de invloed is van keuzes van materialen en afmetingen op het energieverbruik, de voetafdruk en de kostprijs van een woning. De modulaire bouwwijze en de digitalisering van ontwerp en productie zullen in de toekomst tot verdere kostenbesparingen leiden.  

De ontwerpen voor de zes woningen in Huldenberg liggen nu op de tekentafel bij het Gentse architectenbureau Bast. Zij nemen samen met Overal-architecten uit Mechelen deze opdracht op. “Wij willen duurzaam bouwen toegankelijk maken”, zegt Lode Goethals, project-architect van Bast. “Om echt impact te hebben, moeten we 60 tot 70% van de mensen die bouwen, bedienen. We moeten absoluut ingaan op de noden van die grote groepen. Daarvoor moeten we in de eerste plaats goed communiceren over de mogelijkheden en voordelen.”

“De zes woningen - twee van 65m2 en vier van 45 m2 – mogen samen nog geen 600.000 euro kosten. Daardoor is het balanceren op de grens van wat haalbaar is,” zegt Goethals. “We moeten compromissen sluiten. Niet iedereen voelt zich hiertoe aangesproken. Maar wij vinden, als ecologisch en sociaal bedrijf, dit een interessant onderzoeksproject.”

“De woningen worden uit hout opgetrokken en met nagroeibare materialen zoals houtwol geïsoleerd. Dat zijn duurzame materialen die het milieu minder belasten en tegelijk voor een hoger comfort zorgen. De keuze voor prefab maakt alles dan weer goedkoper”, zegt Goethals.

Interreg

Hout is haalbaar

De zes woningen worden gerealiseerd door Inhout, een ecologisch bouwbedrijf uit Nazareth. Met de steun van Vlaanderen Circulair commercialiseren ze de Mobble. Dat is een modulair en ecologisch bouwconcept op basis van houtskeletbouw dat aan de UGent ontwikkeld is. Het is de basis van de woningen in Huldenberg. Kan dat in een project met zo’n laag budget? “Houtskeletbouw is niet duurder dan de traditionele bouwwijze”, vertelt Maarten Coupé, bestuurder van Inhout, “en bovendien beantwoorden we er makkelijker de huidige isolatienormen mee.” 

In de lijn van de Mobble-filosofie krijgen de woningen in Huldenberg een afneembare buitenschil, waardoor uitbreiding of andere aanpassingen mogelijk worden. Een woning kan zo makkelijk aangepast worden als er een groter of kleiner gezin in komt worden.  “We zijn er nog niet”, zegt Coupé. “We streven naar een zo circulair mogelijk systeem om bij veranderingen steeds minder bouwmateriaal te moeten wegwerpen.” Bij de binnenafwerking van een deel van de woningen gebruikt Inhout recuperatiematerialen, nog een circulaire stap voorwaarts.

Experimenteren met betaalbare verwarming en koeling

“De verwarming en koeling voor dergelijke kleine huizen betaalbaar houden, is een echte uitdaging”, zegt Lode Goethals van Bast. “Dat is een van de vraagstukken die ons echt enthousiast maken over dit project. Voor de twee grotere woningen was een lucht-water-warmtepomp vooropgesteld. In de kleinere woningen experimenteren we met infraroodpanelen en accumulatieverwarming. Beide alternatieven hebben nadelen, maar we testen hiermee bestaand onderzoek uit in de praktijk. Dankzij monitoring kunnen we de energieprestaties per woning én met de woningen in de andere partnerlanden vergelijken.”

“Verwarming zal in deze goed geïsoleerde woningen weinig nodig zijn, het zomercomfort wordt een grotere uitdaging. De kleinere woningen liggen in de buurt van bomen, wat al een groot verschil maakt. Als we dan ook nog eens optimale mogelijkheden om slim te verluchten voorzien en de bewoners informeren, moet dat comfort ook tijdens de warmste dagen haalbaar zijn.”

Interreg

Kleine woningen met veel plaats

Om genoeg plaats te scheppen in de kleine woningen wordt er ook voor het binnenwerk met vernieuwende concepten gewerkt. Zo komt er een ‘Slimme Aanpasbare Module’ waarin keuken, badkamer, toilet en technieken als verwarming en ventilatie een plaats vinden. Dat is een kostenefficiënte oplossing die volgens producent Bao Living ook tot 4 ton CO2 uitspaart vergeleken met traditionele bouwwijzen. “Er zijn minder binnenmuren nodig en alle nutsleidingen worden geprefabriceerd en geïntegreerd in de module. Je moet dus niets meer inslijpen of ter plaatse opbouwen”, zegt Benjamin Eysermans, CMO van Bao Living. “Daardoor vermijden we honderden kilo’s afval en veel transport. Bovendien planten we voor elke geïnstalleerde module voldoende bomen om onze CO2-impact helemaal te neutraliseren.” 

Ook de module van Bao Living is nog in volle ontwikkeling. “We zitten nog in het begin van ons industrialisatieproces. Mede daarom is het beperkte budget van dit project ook voor ons een grote uitdaging. We moeten ons uiterste best doen om dit rendabel op te leveren. Maar de internationale exposure die het Europese project oplevert, is mooi meegenomen. We hebben nu in Rotterdam een eerste project buiten onze landsgrenzen lopen en we willen nog verder te groeien.”

Kijkdagen

“We willen Vlaanderen niet vol zetten met deze huisjes”, zegt Lode Goethals van Bast. “Maar ze kunnen een deel van de oplossing vormen. Als we letten op schakelbaarheid zijn ze ook in de stedelijke omgeving inzetbaar. En als we de productie kunnen opschalen, zal ook de combinatie van een lage prijs en een goede score op duurzaamheid en wooncomfort beter haalbaar worden. Bij dat alles is maximale aanpasbaarheid prioritair. Verbouwen in functie van veranderde noden moet makkelijk zijn. We willen nu niet de leegstand bouwen van over 30 jaar.”

De woningen in Huldenberg moeten in januari opgeleverd worden. Daarna komen er eerst kijkdagen voor professionelen en het grote publiek vooraleer de huurders hun intrek nemen.

Verbouwen in functie van veranderde noden moet makkelijk zijn. We willen nu niet de leegstand bouwen van over 30 jaar.

Lode Goethals

Business over de grens

Elke maand zet Ondernemers een Vlaams-Brabants bedrijf in de kijker dat betrokken is in een Europees samenwerkingsproject. Zo’n project verruimt niet alleen je kijk op zaken doen maar opent ook deuren naar nieuwe klanten. Dit blijkt duidelijk uit alle getuigenissen. Tientallen Vlaams-Brabantse bedrijven ontvangen steun van Europa via deze Interregprojecten en brengen zo grensoverschrijdende zakenrelaties tot stand. Dit geeft echt een boost aan de economie in onze provincie. Om die reden investeert ook de Provincie Vlaams-Brabant in deze projecten door ze extra subsidies toe te kennen.

Het Interregprogramma Noordwest-Europa stimuleert de economie in deze regio. Het stelt drie thema's centraal: innovatie, CO2-reductie en hulpbronnenefficiëntie.

BVI
British School of Brussels
Made in Vlaams-Brabant
ING
Proximus
SD  Worx
Logo Premed
Logo Randstad