"Dreigend stroomtekort is beschamend"

14/11/2018 , Katrien Stragier

De onzekerheid over onze energiebevoorrading? "Daar schaam ik me voor." De brexit? "Bereid je als bedrijf maar voor op het ergste." Minister-president Geert Bourgeois staat letterlijk en figuurlijk nog even scherp als bij de start van zijn ploeg. "De energienorm moét er komen.", klinkt het. Net als een Vlaams brexitplan. De effectieve uitrol van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen - of de 'betonstop' - legt hij klaar voor zijn opvolger. "Het is het beste om dat in de volgende regeerperiode te doen samen met de nieuw verkozen lokale besturen."

Geert Bourgeois
Geert Bourgeois ©Chak Lopez

Dromen wij in Vlaanderen groot genoeg?

"56% van de Vlamingen ziet het ondernemerschap als een wenselijke carrière. Dat percentage is vergelijkbaar met dat in Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Maar we zitten wel ver, ver, ver onder dat van Nederland, waar het 78% is. Enkele jaren terug was ik met de Vlaamse schrijver Ivo Victoria in Den Haag. Ook een ondernemer, want als kunstenaar moet je je zaak evengoed doen draaien. Hij vertelde dat hij pas professioneel auteur geworden is na zijn verhuis naar Nederland. In Vlaanderen zei iedereen hem: 'Blijf maar in dienstverband werken en doe dat schrijven als bijbaan.' Terwijl hij in Nederland net werd aangemoedigd dat het wél kon, leven van zijn pen. De mentaliteit om te ondernemen zit er bij onze noorderburen veel meer in dan bij ons. We hebben dus zeker nog terrein te winnen. Voor mij is het belangrijk dat het onderwijs daar een rol in zou spelen."

Soms heerst er nog wantrouwen tegenover ondernemers. Vanuit sommige hoeken worden zij soms zelfs als een beetje 'verdacht' bekeken.

"Er valt mij in de publieke opinie een grote discrepantie op. Voor Vlaamse sporters of acteurs die het internationaal maken, staan we allemaal terecht te juichen. Voor onze topwetenschappers is er al minder aandacht. En als het dan gaat over ondernemers die slagen, dat is dan al helemaal de laagste trap. Volgens sommigen hangt er rond hen een sfeertje alsof het profiteurs zijn, loutere winstmakers. Daar moeten we ons tegen afzetten. We voeren 317 miljard uit op jaarbasis. Dat staat wel voor welvaart, voor jobs, dankzij onze ondernemingen, hé."

Vlaanderen is bij uitstek een open economie, die het van export moet hebben. Kunnen ondernemingen iets doen om zich voor te bereiden op de brexit?

"Ja, zich voorbereiden op het ergste. Komt er geen regering met de Britten, dan is dat voor Vlaanderen een catastrofe. Zonder douane-unie zal élke vrachtwagen die over het Kanaal gaat, gecontroleerd worden. Met enorm veel tijdsverlies tot gevolg. Onze bedrijven zullen dus meer mensen moeten aannemen. Daarnaast zeg ik aan bedrijven: 'Probeer zoveel mogelijk de diversifiëren.' Het is namelijk geen klein marktje zoals Columbia dat dreigt weg te vallen. Het Verenigd Koninkrijk is onze vierde grootste exportmarkt. We werken daarom ook aan een 'brexit-actieplan'. Er is al een helpdesk waar ondernemingen met alle praktische vragen over de brexit, zoals over wisselkoersen, terecht kunnen, maar we gaan samen met de douane zeer actief informeren."

Een ander heikel punt voor onze ondernemingen is de onzekerheid over de energiebevoorrading, een bevoegdheid van de federale overheid.

"Ik ben daar beschaamd over. Alsof wij een ontwikkelingsland zijn. Ik wil - ik eis - dat dit in orde komt. We kunnen dit niet maken. Niet voor onze Vlaamse economie, maar ook niet voor onze Vlaamse gezinnen. Maar als het niet anders kan, gaan we de bevolking en ook bedrijven misschien toch moeten vragen om op bepaalde uren minder stroom te verbruiken."

Gaat u nog met het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) doorzetten? In uw septemberverklaring is daar nauwelijks iets over gezegd. 

"We hebben daarin grote stappen gezet. We hebben het strategisch plan goedgekeurd plus vier decreten. De fundamenten liggen er dus, de decreten zullen normaal gezien door het parlement worden goedgekeurd voor het einde van het politieke jaar. Maar daarna moet je tot een pact komen met de lokale besturen om dat verder concreet uit te werken, om in de nodige financiering te voorzien en om een taakverdeling af te spreken. In deze pre-electorale tijden wordt dat moeilijk."

Dat wordt dus werk voor de volgende Vlaamse regering?

"We moeten daar de tijd voor nemen. Het is volgens mij het beste om dit in de volgende regeerperiode te doen samen met de nieuw verkozen lokale besturen. We hebben ons ertoe geëngageerd om eigenaars voor 100% te vergoeden als de waarde van hun grond door het BRV daalt. Wie gaat dat betalen: de gemeenten of de Vlaamse overheid? En wie gaat er beslissen wat er met welke open ruimte nog mag gebeuren? De gemeenten dat puur individueel laten doen, wordt zeer moeilijk. Elke gemeente zal zeggen: laat mijn buur maar woonuitbreidingsgebied schrappen. Je moet tot een afstemming komen tussen gemeenten in een soort van regio's. En dat doe je niet snel-snel."