Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • COLUMN - Verkeerde focus in debat over langer werken
Bart Van Craeynest
  • 26/04/2019

COLUMN - Verkeerde focus in debat over langer werken

In al het geweld van de verkiezingsbeloftes viel deze week één specifiek resultaat van een enquête van onder andere de vrt op: driekwart van de Belgen ziet de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar niet zitten. Dat is op zich geen verrassend resultaat: de vraagstelling in de enquête geeft immers niet aan wat de gevolgen van die keuze zouden zijn. En in dat soort enquêtes geven Belgen al jaren consistent aan dat ze rond hun 60ste willen stoppen met werken. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat ze niet enthousiast zijn over een pensioenleeftijd van 67. Ondanks ondertussen decennia van gepraat over de noodzaak van langer werken, is er van de noodzakelijke mentaliteitswijziging op dat vlak nog altijd bitter weinig te merken.  

Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van Voka, aan het woord.

Toch zijn de feiten in deze vrij duidelijk: de Belg stopt nog altijd vrij vroeg met werken (gemiddeld op 61 jaar), in zowat alle industrielanden wordt vandaag langer gewerkt dan in België, de gemiddelde duur van onze loopbanen is bij de kortste van Europa en de combinatie van toenemende levensverwachting en een nog altijd vrij lage effectieve pensioenleeftijd impliceert een alsmaar langere gemiddelde duur van het pensioen. En ondertussen zitten de pensioenuitgaven stevig in de lift. Volgens de ramingen van de Studiecommissie voor de Vergrijzing stijgen de jaarlijkse overheidsuitgaven voor pensioenen tijdens de volgende legislatuur met 4,2 miljard in euro’s van vandaag (dus gecorrigeerd voor groei en inflatie). Tegen 2040 loopt die uitgavenstijging op tot bijna 11 miljard. En dat is met de huidige pensioenniveaus en onder de hypothese dat we allemaal langer gaan werken. Maatregelen om minder lang te werken voor hogere pensioenen zouden er voor zorgen dat die toekomstige factuur nog verder zou oplopen.

De beste manier om die pensioenuitdaging op te vangen is door meer mensen langer aan het werk te houden. Tegen die achtergrond kadert ook de geplande verhoging van de pensioenleeftijd. België staat op dat vlak trouwens niet alleen. Zowat alle industrielanden hebben ondertussen concrete plannen om hun wettelijke pensioenleeftijd te verhogen, verschillende landen gaan op termijn zelfs naar 69/70 jaar. Sommige landen hebben hun pensioenleeftijd zelfs direct gekoppeld aan de ontwikkeling van de levensverwachting: naarmate die laatste toeneemt, stijgt ook de pensioenleeftijd automatisch. België hinkt in heel dit debat ver achterop. Het terugdraaien van de beslissing om de pensioenleeftijd te verhogen, is een stap in de verkeerde richting. 

Sowieso zit de focus in dit debat met onder meer de discussie over de zware beroepen en het telkens teruggrijpen naar vervroegde uittredingsmogelijkheden bij herstructureringen al helemaal verkeerd. De focus moet niet liggen op hoe nog zoveel mogelijk mensen nog zo vroeg mogelijk kunnen stoppen, maar wel op wat er nodig is om mensen effectief langer aan het werk te houden. De hogere wettelijke pensioenleeftijd is daarbij een belangrijk signaal, maar dat moet aangevuld worden met andere maatregelen zoals een aangepaste loonvorming, veel meer inspanningen voor levenslang leren en het correct zetten van de financiële stimulansen rond langer werken. De wettelijke pensioenleeftijd terug op 65 zetten, zal op dat vlak niets bijdragen.  
 

Bart Van Craeynest
VZW - vGD
ING
SD Worx