Skip to main content
Bart Van Craeynest
  • 25/10/2019

COLUMN - Supermario stopt ermee

Deze week lichtte Mario Draghi voor de laatste keer de beslissingen van de ECB toe op de zeswekelijkse persconferentie. In bepaalde hoeken, van waaruit al jaren onwaarschijnlijk zware kritiek op Draghi te horen valt, wordt dat allicht onthaald op een feestje. De voorbije maanden werd Draghi in Belgische media een leugenaar en de grootste crimineel ter wereld genoemd, werd hij ervan beticht de eurozone omgevormd te hebben tot een planeconomie en werd zijn beleid op een ronduit bizarre manier vergeleken met Tsjernobyl. Veel van die kritiek is onzinnig en gaat nogal vlot voorbij aan de economische realiteit en de mogelijkheden – en vooral beperkingen – van het monetaire beleid. Dat schrijft Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van Voka.

Toen Draghi in november 2011 zijn rol aan het hoofd van de ECB opnam, trof hij een eurozone die opnieuw in recessie wegzonk. Hij keerde meteen de misplaatste renteverhogingen van zijn voorganger om en in de zomer van 2012 pakte hij uit met zijn befaamde ‘whatever it takes’-speech. Die belofte om alles te doen wat nodig was om de euro overeind te houden bleek enorm krachtig. Op een moment dat andere overheden niets konden of niets wilden doen om het tij te keren, redde Draghi met zijn belofte meer dan waarschijnlijk de euro. We zullen nooit weten wat er gebeurd zou zijn als de ECB toen niet ingegrepen had, maar allicht zijn er weinig economen te vinden die er van overtuigd zijn dat we er vandaag beter zouden voor staan. 

Sinds 2012 probeert Draghi met allerlei stimulusmaatregelen de Europese economie te ondersteunen en de inflatie op te krikken. De economische groei bleef evenwel vrij mager, de inflatie laag en de rentes zakten naar ongekende dieptepunten. Die economische realiteit ligt aan de basis van veel van de kritiek aan het adres van Draghi. Vooral de extreem lage rente bezorgt veel spaarders en banken hoofdpijn. De vraag is evenwel hoe die economische realiteit er zou uitzien met een ander ECB-beleid. Al bij al vermeed de ECB een deflatiescenario en lag de economische groei per hoofd sinds 2012 op een gelijkaardig niveau als Japan en niet eens zo heel veel lager dan in de VS (1,3% per jaar versus 1,6%, waarbij trouwens ook het expansieve budgettaire beleid van Trump een rol speelde). De trend naar lagere groei, lagere inflatie en lagere rentes is bovendien een internationaal fenomeen dat ook de kop op steekt in regio’s waar de ECB geen rol speelt. 

Vandaag is het nog veel te vroeg om het beleid van Draghi te evalueren. De voorbije jaren aarzelde Draghi niet om onconventionele middelen in te zetten, terwijl andere Europese beleidsmakers weigerden in te grijpen. Hij deed dat tegen een achtergrond van uitdagende structurele trends zoals de vergrijzing en een verzwakkende productiviteitsgroei, in een eurozone, die nog lang niet af is en waarin de politici niet bereid lijken om de nodige stappen te zetten om die ook effectief af te werken, en met een begrotingsbeleid dat veeleer tegenwerkte dan hielp. De monetaire ingrepen hebben schadelijke neveneffecten, maar tot nog toe wegen de positieve effecten op de economie zwaarder door. Niettemin zijn negatieve rentes en massale geldcreatie op deze schaal en in deze omstandigheden nog nooit geprobeerd en blijft het onduidelijk wat de gevolgen daarvan zullen zijn op langere termijn. 

Draghi deed wat nodig was in moeilijke omstandigheden. Het is ook tekenend dat zijn luidste critici zelden met concrete voorstellen kwamen over hoe het dan anders had gemoeten. Als die critici trouwens verwachten dat het zonder Draghi allemaal ‘beter’ wordt, dan zijn ze er aan voor de moeite. Ook de komende jaren zal het beleid van de ECB ondersteunend blijven. Een terugkeer naar duidelijk hogere rentes zit er niet meteen aan te komen. En ten slotte blijft het ook essentieel dat de echte inspanningen om de eurozone structureel sterker te maken niet van de ECB kunnen komen. Daarvoor blijft het wachten op bijvoorbeeld een versterking van de eenheidsmarkt, een voltooiing van de bankenunie en structurele hervormingen op nationaal niveau. Draghi heeft daar continu voor gepleit, maar voorlopig zonder veel resultaat.

VZW - vGD
ING
SD Worx