Skip to main content
Bart Van Craeynest
  • 12/04/2019

COLUMN - Ernstig beleid

Verschillende politici vlogen de voorbije dagen bijna uit de bocht door de snelheid waarmee ze hun kar keerden over de slimme kilometerheffing of rekeningrijden. Dat was op z’n zachtst gezegd bizar. Files zijn in ons land een probleem, waarmee belangrijke economische kosten gepaard gaan. Daar is iedereen het over eens. Door die files wordt een belangrijke troef van onze economie als toegangspoort tot en centrale draaischijf in de Europese markt uitgehold. Daarnaast geven alle prognoses aan dat de files de komende jaren alleen maar langer zullen worden. Toch zeker tot de zelfrijdende wagens het overnemen, maar dat lijkt nog niet meteen voor morgen. Dat schrijft Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van Voka. 

Over de aanpak van de files is er onder experteBart Van Craeynestn een atypische eensgezindheid. Voor de meeste beleidsopties in allerlei domeinen is er onder experten doorgaans heel wat discussie over de beste aanpak. Voor de files is dat veel minder het geval. Het economisch meest verantwoorde en meest effectieve antwoord op de files is de slimme kilometerheffing. Files zijn immers in essentie een vrij eenvoudig probleem van vraag en aanbod. De vraag hier is het aantal voertuigen dat op een bepaald moment over een bepaald stuk weg wil rijden en het aanbod is het aantal voertuigen dat die weg binnen die periode aankan. Als de vraag groter is dan het aanbod, is er file. In normale economische omstandigheden wordt dat onevenwicht opgelost doordat de prijs zich aanpast: de prijs stijgt waardoor de vraag afgeremd wordt en het evenwicht hersteld wordt. In het verkeer gebeurt dat vandaag niet omdat de prijs van autorijden (belastingen, brandstof,…) niet varieert volgens het tijdstip en de plaats waar gereden wordt. Daarvoor is er een slimme kilometerheffing nodig: die moet hoger zijn voor meer filegevoelige trajecten en tijdstippen, en kan gerust nul zijn voor plaatsen en tijdstippen waar geen files zijn.

Een andere mogelijkheid is om het aanbod te vergroten, met name door investeringen in infrastructuur, bijvoorbeeld meer beton. Zeker in Vlaanderen is er nood aan investeringen om de knelpunten in onze infrastructuur aan te pakken. Maar meer beton is geen structurele oplossing voor de files. Ook daarover zijn de experten het roerend eens. In het beste geval zal dat tijdelijk soelaas bieden. Een groter aanbod in combinatie met een (te) lage prijs zal de vraag snel doen toenemen, waardoor de extra capaciteit relatief snel terug vol zal lopen. Een ander voorstel dat geregeld terug komt, is om meer te investeren in het openbaar vervoer. Dat moet dan de vraag verschuiven van de weg naar het openbaar vervoer. Maar dat soort voorstellen gaat voorbij aan het feit dat we vandaag al veel middelen investeren in openbaar vervoer, en daar maar middelmatige kwaliteit voor terugkrijgen.

De slimme kilometerheffing is het meest effectieve antwoord op de files, terwijl extra investeringen in infrastructuur in het beste geval maar tijdelijk zullen helpen. Toch gooide betrokken minister Weyts deze week de kilometerheffing overboord.Het komt er niet, tenzij ‘Pasen en Kerstmis op dezelfde dag vallen’, wat gezien de eindeloze reeks ongefinancierde verkiezingsbeloftes van de voorbije weken toch ook niet helemaal uit te sluiten valt. Als antwoord op de files stelt hij nu extra investeringen voor. Het is geen toeval dat de tegenstanders van de slimme kilometerheffing zelden met een andere geloofwaardige aanpak van de files komen, want die is er allicht niet. Maar ondertussen zal het fileprobleem, en de daarmee gepaard gaande economische kosten, niet vanzelf verdwijnen. Dat er vandaag geen draagvlak zou zijn voor de slimme kilometerheffing is twijfelachtig, toch is dat niet voldoende om het af te schepen. Voor de verhoging van de pensioenleeftijd, de indexsprong, levenslang leren of een begroting in evenwicht is evenmin een breed draagvlak, maar toch zijn dat soort maatregelen noodzakelijk om onze economie op langere termijn sterker te maken. Dat geldt ook voor de slimme kilometerheffing.

ING
SD Worx