Skip to main content
  • Nieuws
  • 3 essentiële elementen voor een ernstige pensioenhervorming

3 essentiële elementen voor een ernstige pensioenhervorming

  • 31/08/2021

Het pensioendebat laait weer op in de Wetstraat. Een grondige hervorming met deze drie essentiële elementen is cruciaal voor de geloofwaardigheid en houdbaarheid van het stelsel, stelt Voka-hoofdeconoom Bart Van Craeynest.

Dat ons pensioenstelsel aan hervorming toe is, weten we al lang. Deze regering kondigde van bij de start een grote pensioenhervorming aan. Die zou voor dit najaar zijn. De eerste signalen daarover waren niet meteen geruststellend.

Een eerste ballonnetje uit de hoek van Open VLD om het recht op het verhoogde minimumpensioen toch nog enigszins te koppelen aan een minimum aan gewerkte jaren werd al snel afgeschoten door de PS. Die stelde zelfs expliciet dat de pensioenhervorming geen besparing kan zijn, waarmee ze de aandacht voor de financiering van de pensioenbeloftes al aan de kant lijkt te schuiven. Die aandacht is nochtans essentieel om de houdbaarheid en de geloofwaardigheid van het pensioenstelsel veilig te stellen. 

Tegen 2050 komen er in België (netto) bijna een miljoen gepensioneerden bij

Bart Van Craeynest, Hoofdeconoom Voka

De veroudering van de bevolking zet het systeem immers financieel onder druk. Tegen 2050 komen er in België (netto) bijna een miljoen gepensioneerden bij. Onze overheden spenderen vandaag 52 miljard aan pensioenen en zonder ingrepen komt daar straks door de vergrijzing nog minstens 13 miljard (in euro’s van vandaag) bij.

De financiële houdbaarheid van de pensioenen is al langer een aandachtspunt. Daarvoor werd 20 jaar geleden het Zilverfonds opgericht, maar dat was vooral een marketingstunt. Ondanks de jaarlijkse rapporten van de Studiecommissie voor de vergrijzing en het rapport van de pensioencommissie in 2015 zijn we vandaag nog altijd niet voorbereid op de impact van de vergrijzing op ons pensioenstelsel. 

Als het over de betaalbaarheid van de pensioenen gaat (en bij uitbreiding van de hele begroting), herhaalde de regering tot nog toe vooral het mantra van ‘meer mensen aan het werk’. Meer mensen aan het werk zou inderdaad de financiële basis van onze welvaartstaat versterken, maar dat zal niet vanzelf gebeuren.

Met 70% van de 20- tot 64-jarigen aan het werk hoort onze werkzaamheidsgraad bij de laagste van Europa, en de doelstelling om dat op te krikken tot 80% is makkelijk geformuleerd, maar zal niet gerealiseerd raken zonder verregaande hervormingen (waarmee dus ook nog gestart moet worden). 

3 essentiële elementen

Naast verregaande arbeidsmarkthervormingen is ook nood aan een grondige hervorming van de pensioenen om de geloofwaardigheid en de houdbaarheid van het stelsel te versterken. De volgende elementen mogen daarbij niet ontbreken:

1. Inperking van de vrijgestelde periodes

Dat zijn periodes waarin niet gewerkt wordt, maar wel pensioenrechten opgebouwd worden. Volgens het Planbureau zijn die vrijgestelde periodes vandaag goed voor een derde van de pensioenopbouw in het werknemersstelsel.

2. Harmonisering van de ambtenarenpensioenen met het werknemersstelsel

De pensioenberekening voor statutaire ambtenaren blijft veel genereuzer dan die voor werknemers in de privé, waardoor de verschillen in pensioen hoog oplopen. In 2019 bedroeg het gemiddelde ambtenarenpensioen na een zuivere loopbaan (enkel als ambtenaar) 2.795 euro per maand, voor werknemers was dat 1.324.

Het kernargument daarvoor, met name als een soort van uitgesteld loon om de lagere lonen in de publieke sector te compenseren, gaat al lang niet meer op.

3. Meer kapitalisatie via aanvullende pijlers

Ons huidige pensioenstelsel steunt bijna volledig op repartitie (dit wil zeggen bijdragen van de huidige werkenden financieren de huidige pensioenen), een evenwichtigere verdeling tussen financiering op basis van repartitie en van kapitalisatie (waarbij reserves opgebouwd worden) zou de risico’s in het pensioenstelsel beter spreiden (trouwens ook voor ambtenaren). 

Zonder dit soort ingrepen dreigt de oplopende pensioenfactuur de overheidsfinanciën meer en mee ronder druk te zetten en blijft allicht ook de geloofwaardigheid van de pensioenen verder afbrokkelen.
 

Contactpersoon

Bart Van Craeynest

Hoofdeconoom

IMU - Altez 0110
VZW_IMU_GROUPS
IMU - Sport Vlaanderen
ING
SD  Worx