IJzeren Rijn

02/03/2017

De IJzeren Rijn is een spoorlijn tussen Antwerpen en het Duitse Ruhr-gebied. Een goede spoorverbinding tussen Antwerpen en het Ruhr-gebied is cruciaal voor de ontsluiting van de Haven van Antwerpen, de (petro)chemische industrie in de haven, maar ook voor Limburg en de rest van de Vlaamse economie. Over de heractivering van de IJzeren Rijn (slechts enkele kilometers zijn op dit moment niet actief) wordt al jarenlang gediscussieerd. De heractivering is nog steeds geen feit, wat bijzonder nefast is.

Belang van een spoorverbinding

Duitsland, en meer specifiek het Ruhr-gebied, is één van de belangrijkste Vlaamse handelspartners. In 2015 werden meer dan 64 miljoen ton goederen vervoerd tussen Antwerpen en Duitsland. Een belangrijke factor hierin is de sterke verwevenheid tussen de Duitse en Vlaamse chemische industrie. Mede dankzij recente en geplande infrastructuurinvesteringen in de Antwerpse haven (bv. kieldrechtsluis, Antigoon spoortunnel, uitbreiding containercapaciteit, …) zullen de maritieme goederenvolumes in de toekomst nog verder toenemen: er wordt verwacht dat de goederenstroom tussen Duitsland en Antwerpen in 2030 meer dan 90 miljoen ton/ jaar zal bedragen.

Er worden voor de haven van Antwerpen ook ambitieuze modal split-cijfers vooropgesteld (20% per spoor in 2030), die enkel gehaald kunnen worden die enkel gehaald kunnen worden met een performante spoorverbinding. De bestaande spoorverbindingen hebben elk hun beperkingen, zoals de tonnagebeperking op de Montzenlijn, en de beperkingen in het kader van het “Basisnet” Nederland op de Brabantlijn. Een nieuwe spoorverbinding kan tegemoet komen aan deze beperkingen.

Stand van zaken

Begin 2014 verklaarde de regering van Noordrijn-Westfalen nog dat de IJzeren Rijn bovenaan hun politieke agenda geplaatst wordt. Minister van transport Michael Groschek nam de reactivering van de IJzeren Rijn toen immers met hoogste prioriteit op in het ‘Bundesverkehrswegeplan’, het mobiliteitsplan voor Noordrijn-Westfalen. Echter, federaal minister van Mobiliteit Jacqueline Galant liet eind februari 2015 officieel weten dat extra studiewerk dient te gebeuren.

Daarom is er momenteel een studie in uitvoering, om aan te geven welk tracé het best is. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de technische en maatschappelijke kost. 3 mogelijke tracés: het historisch tracé, een volledig nieuw tracé parallel aan de A52-snelweg en het 3RX-tracé via Venlo naar Duisburg. In juni 2017 zou de studie gefinaliseerd moeten zijn. De Duitse overheid heeft echter al een voorafname op de resultaten gedaan door in 2016 in het “Referententwurf” enkel het 3RX-tracé op te nemen, op voorwaarde dat de maatschappelijke haalbaarheid bewezen is.

Alfaport-Voka spreekt zich niet uit over de meest wenselijke route, maar wil dat er na afloop van de studie zo snel mogelijk een beslissing genomen wordt om vervolgens met de realisatie te starten. De belangrijkste obstakels voor het dossier van de Ijzeren Rijn zijn de verschillende voorkeurstracés per regio, de financiering, beperkte maatschappelijk draagvlak in bepaalde regio’s en de politieke onwil. Toch blijft onze Kamer volop inzetten op dit dossier gezien deze een zeer belangrijke impact zal hebben op onze haven en regionale handel.

Eliene Van Aken - Adviseur mobiliteit en intermodaliteit Alfaport –  eliene.vanaken@voka.be