Skip to main content
  • Nieuws
  • Misbruik stakingsrecht: juridische acties zijn mogelijk

Misbruik stakingsrecht: juridische acties zijn mogelijk

  • 08/02/2018

Woensdag organiseert het gemeenschappelijk vakbondsfront in ons land een nationale actiedag. Ook in Limburg worden prikacties en/of stakingen verwacht.

Bedrijven of groepen van bedrijven, bijvoorbeeld op industrieterreinen, die geconfronteerd worden met ongeoorloofde stakingsacties die het bedrijf geheel of gedeelte lam leggen, staan niet machteloos. Wanneer gesprekken onmogelijk geworden zijn of de gesprekspartner is onvindbaar (vb. i.g.v. vliegende stakingspiketten) heeft de werkgever de mogelijkheid om een procedure in te leiden via de rechtbank.

Context

In het kader van collectieve arbeidsgeschillen wordt door de vakbonden vaak naar collectieve actiemiddelen gegrepen. Deze kunnen de vorm aannemen van een bedrijfsbezetting, de versperring van de toegang tot de bedrijfsruimtes, het installeren van stakingspiketten of het organiseren van specifieke acties. Deze kunnen het bedrijf of de betrokken groep van bedrijven veel schade toebrengen.
Deze nota is bedoeld om de bedrijfsleider te informeren over de procedure van het eenzijdig verzoekschrift die kan worden ingeleid wanneer stakingen of syndicale acties uit de hand dreigen te lopen. Om de nota overzichtelijk te houden, werd geen volledigheid nagestreefd.
De toelichting kwam tot stand met medewerking van het advocatenkantoor Monard Law (zie verder).

Grenzen aan het stakingsrecht

Het stakingsrecht is een belangrijke verworvenheid voor de werknemers, en wordt als dusdanig niet in vraag gesteld. Doch, zoals alle rechten en vrijheden, is ook het stakingsrecht niet onbegrensd.
Wanneer er gestaakt wordt, moet er namelijk rekening worden gehouden met andere subjectieve rechten zoals het recht op ondernemingsvrijheid en het eigendomsrecht in hoofde van de ondernemers, het recht op arbeid in hoofde van de werkwilligen, en op toelevering in hoofde van leveranciers en klanten. Ook maatschappelijke orde en veiligheid kunnen een rol spelen.
Van zodra verschillende rechten met elkaar botsen, dan stelt zich de vraag of de aantasting van welbepaalde rechten al dan niet gerechtvaardigd is. Geen enkel van de tot hiertoe genoemde rechten zijn immers absoluut.
Wanneer er een aanvoelen is dat bepaalde rechten manifest geschonden worden, dan kan een procedure worden ingeleid bij de rechtbank. Zij kan dan op basis van de feiten een afweging maken van de rechten en belangen die in het geding zijn, en een oordeel vellen.

Eenzijdig verzoekschrift

Wanneer collectieve acties het bedrijf ernstige schade berokkenen, dan kan de werkgever, die verdere schade wil vermijden, een eenzijdig verzoekschrift indienen bij de rechtbank van eerste aanleg.

1. Voorwaarden
Een gerechtelijke procedure kan worden overwogen wanneer er een ernstig en reëel risico bestaat op schade aan materialen of eigendommen van de werkgever of derden. Er is noodzaak aan een hoogdringend ingrijpen via gerechtelijke weg.

Zo zijn gerechtelijke interventies bij voorbeeld mogelijk wanneer de syndicale acties:

  •  aanleiding geven tot bijzondere financiële schade voor bedrijf, leveranciers en onderaannemers
  •  werkwilligen de toegang tot het bedrijf ontzeggen: vakbonden mogen werknemers aansporen om deel te nemen aan de stakingsacties maar   mogen  hen niet dwingen om niet te werken.
  •  een bedreiging vormen voor de volksgezondheid, vb. omdat bepaalde controles niet kunnen worden uitgevoerd of omdat er gevaar is voor een   verlies van oogst, verrotting, ….
  •  veiligheidsrisico’s veroorzaken.
  •  acties die leiden tot schade aan machines
  •  Verlies van contracten die bijzondere schade teweeg brengen aan het bedrijf.
  •  een bedreiging betekenen voor het voortbestaan van (kwetsbare ondernemingen) en haar tewerkstelling.
  •  gepaard gaan met geweldpleging, gijzeling, vandalisme of bedreigingen.
  •  …

Het eenzijdige verzoekschrift is verantwoord wanneer het resultaat dat men aan de rechter vraagt, namelijk de stopzetting of beperking van de schadelijke acties, niet op een andere manier kan worden bereikt. Dit is vb. het geval wanneer er geen bereidheid bestaat tot onderhandelen en wanneer er sprake is van vliegende stakingspiketten die constant van samenstelling veranderen en die voor de werkgever dus niet identificeerbaar zijn.


De afwezigheid van rechtspersoonlijkheid van het ABVV maakt het onmogelijk dat er een tegensprekelijke procedure wordt georganiseerd. In 2017 heeft de rechtbank te Brussel evenwel tweemaal geoordeeld dat indien een of meerdere partijen kunnen worden geïdentificeerd, de procedure tegen hen tegensprekelijk moet worden gevoerd, zelfs indien een procedure op eenzijdig verzoekschrift wordt ingesteld tegen de niet identificeerbare partijen.


Of de eis van de werkgever legitiem is, is een feitenkwestie en dus een vraag die geval per geval door de rechter moet beantwoord worden. Hierbij wordt gekeken naar de ernst en waarschijnlijkheid van de gevreesde schade, de aard van het bedrijf, de openbare veiligheid, de volksgezondheid, etc.


In de praktijk blijkt dat een eenzijdig verzoekschrift, ingediend door een derde partij die volledig buiten het sociaal conflict staat (bijvoorbeeld een naburig bedrijf waarvoor de doorgang versperd is), de meest grote slaagkansen heeft. Naast het eigenlijke bedrijf waar een staking wordt gehouden, kunnen ook werkwilligen dergelijk eenzijdig verzoekschrift opstellen.

2. Bewijzen
Juist omdat het om een feitenkwestie gaat, is het belangrijk dat de werkgever met voldoende zorg bewijzen verzamelt om zijn beweringen (i.v.m. schade + noodzaak eenzijdig verzoekschrift) bij de rechter hard te maken.


Alle bewijzen komen hierbij in aanmerking, gaande van brieven en faxen waarin schadelijke of illegale acties worden aangekondigd (dit verantwoordt zelfs preventief optreden), vaststellingen door de deurwaarder, foto’s, getuigenissen (eventueel van personeelsleden of bedrijfsverantwoordelijken), etc.
Het is steeds aangewezen om een gerechtsdeurwaarder de nodige vaststellingen te laten doen, vb. van de verhindering van toegang, bevestiging dat werkwilligen niet worden toegelaten, … In voorkomend geval kan ook al best een (voorlopige) berekening van de schade worden bijgevoegd.


Wanneer de werkgever bepaalde acties verwacht, dan kan hij best preventief bewijzen (d.w.z. VANDAAG) beginnen verzamelen: vb. een korte voorstelling van het bedrijf, aard van de producten, aard van de machines, te verwachten economische kosten, personeelskosten, schade aan machines, grondstoffen, contracten die kunnen afspringen, bedrijven die just-in-time werken, ...
Eventueel kan ook een overzicht worden bijgehouden van het verloop van het sociaal conflict, zodat de evolutie daarvan duidelijk kan worden aangetoond.

3. Mogelijke resultaten

  •  Verbod tot handhaving van bepaalde ongeoorloofde actiemiddelen
  •  Tussenkomsten manu militari door de ordediensten
  •  Opleggen van dwangsommen: dit dient altijd te worden gevraagd in het verzoekschrift. Anders riskeert u een gebrek aan belang/urgentie te worden   verweten.
  •  ….

In bepaalde gevallen zijn strafklachten mogelijk of ontslag om dringende redenen.

Stroomdiagram juridische acties

diagram juridische acties
Bron: Voka-KvK Limburg / Monard Law

Bijkomende informatie

Voor meer informatie en juridische bijstand bij het opstarten ven een gerechtelijke procedure kan u terecht bij advocatenkantoor Monard Law.

Hasselt
Gouverneur Roppesingel 131, 3500 Hasselt
Tel: 011/28.15.00
Contactpersonen:

Lommel
Noordlink - Louis Pasteurstraat 21, 3920 Lommel
Tel: 0497/33.61.72
Contactpersoon:

Tevens kan u voor extra toelichting bij deze nota terecht bij Voka – Kamer van Koophandel Limburg, bij Kris Claes, directeur belangenbehartiging op het nummer 011 56 02 20 of kris.claes@voka.be

Contactpersoon

Senne Poelmans

Senior adviseur belangenbehartiging

Propaganda
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
Logo KPMG
alk
Logo JAM
Trixxo