Skip to main content
  • Nieuws
  • Israël, het beloofde land voor start-ups

Israël, het beloofde land voor start-ups

  • 12/03/2020

Israël, land van contrasten en controverse. Maar ook land van veelbelovende start-ups die geloven dat de wereld aan hun voeten ligt. 
Nergens ter wereld zijn er meer starters per capita actief.

Een aantal deelnemers aan Voka’s inspiratiemissie geven hun hoogstpersoonlijke visie op deze start-upnatie.

israel

 

Jeroen Lemaire - In The Pocket

Underdog

Israël is, na Silicon Valley, het belangrijkste start-upland ter wereld. Het is, met andere woorden, een digitale kampioen. Maar de eerste 24 uren van de Voka techtrip naar Israël stonden in het thema van de underdog.  

Van Danielle Haven, de Belgische Consul in Jeruzalem, ontvingen we de gastvrijheid die ook Palestijnse ondernemers van haar krijgen. Het Belgische consulaat, niet te verwarren met de Belgische ambassade in Tel Aviv, geeft een platform aan bedrijfsleiders uit de bevolkingsgroep die opgesloten zit in kleine lappen grond verspreid over het Israëlische grondgebied.  

We kregen gepassioneerde pitches van Arabische ondernemers. Deze demonstreerden niet enkel hun creativiteit en hun bedrevenheid van het schalen van een business, maar vooral hun vastberadenheid. Wie denkt dat het moeilijk is om een onderneming op te starten in België, moet het eens proberen te doen met Israëlische checkpoints, reisverbod tussen business centra, onbetrouwbare exportregels en de latente dreiging van een gewapend conflict. De Palestijn, die wil ondernemen, moet obstakels overwinnen die voor ons Europeanen ongekend zijn. Desalniettemin is de bedrijvigheid indrukwekkend, van banken en farmabedrijven tot een sympathieke pralinier.  

Een totaal ander verhaal kregen we te horen van de energieke COO van Made in JLM, een non-profitorganisatie die het start-upecosysteem van de heilige stad ondersteunt. Die ondersteuning blijkt nodig. De verdeelde stad, die ook veel armoede kent onder zowel de islamitische als de ultra-orthodoxe bevolking, staat in de schaduw van buurstad Tel Aviv.   

In de jaren 90 kreeg Jeruzalem, net zoals Tel Aviv, een digitale wind in de zeilen. Samen met de doorbraak van de personal computer en het internet, schoten de start-ups als paddenstoelen uit de grond. De groei van dit start-upecosysteem werd echter gestuit door achtereenvolgens de dotcom-bubble aan het einde van de jaren 90 en de tweede intifada van 2000 tot 2005.   

De presentatie van Made in JLM besprak hoe overheidsfinanciering, non-profit initiatieven en lobbying ingezet worden om een boost te geven aan het start-uplandschap in Jeruzalem. Het maakte duidelijk dat de stad een underdog is. Tel Aviv, met zo’n 6000 start-ups, zuigt talent en kapitaal uit Jeruzalem, dat zo’n 500 start-ups telt.   

De vraagt dringt zich op: kunnen twee steden, op een uur rijden van elkaar, beiden een bloeiend ecosysteem van startups uitbouwen met internationale allure? Een pertinente vraag voor steden zoals Antwerpen en Gent, die gelijklopende ambities hebben en dus wellicht concurrerende plannen.

Stefaan Maes – Pure Construct

Het Israëlisch leger: VDAB op Champions League-niveau

5% van het bbp, 17 miljard euro, besteedt Israël jaarlijks aan defensie. Unit 8200, een van de belangrijkste departementen, is verantwoordelijk voor de cyberactiviteiten. Je kan ze vergelijken met het Britse MI5 en Amerikaanse NSA. Hier wordt techtalent ontdekt en verder gevormd met stevige budgetten. 

De legerdienst was een rode draad tijdens onze techtrip door Israël. Over het doel kunnen we debatteren, maar ik kijk naar het resultaat van jongeren die drie jaar samen gevormd worden. Alle achttienjarigen zijn verplicht om dienst te doen, mannen drie jaar, vrouwen minstens twee jaar.  

Arm of rijk, niemand ontspringt de dans, ook niet jongeren die familiebedrijven willen verderzetten. Door al die jongeren samen te brengen, ontstaat er een gigantisch sterk netwerk. Iedereen kent iedereen, en via één of twee connecties kom je met sprekend gemak bij iedereen aan tafel. In nagenoeg elke presentatie was te horen dat founders en/of ideeën hun oorsprong in het leger kennen. 

Het Israëlisch leger zorgt voor een sterke vorming. Jongeren leren op jonge leeftijd verantwoordelijkheid dragen, leiderschap ontwikkelen en ontdekken er hun kwaliteiten.  
Een heel sterke leerschool die zijn vruchten afwerpt in hun professionele carrière. Als we dit vergelijken met onze situatie, waar organisaties zoals VDAB met gigantische uitdagingen kampen om groepen mensen te activeren en posities in te kunnen vullen, dan wapent het Israëlisch leger de jongeren met de juiste munitie om succesvol aan de slag te gaan. 

In het Talpiot-programma bijvoorbeeld, wordt een selectie van 25 tot 30 topperformers van Unit 8200, verder klaargestoomd om R&D-managers van het leger te worden. Het is evengoed een masterprogramma om CIO's en oprichters van techbedrijven te vormen.  

Misschien moeten wij het niet via defensie doen, maar we kunnen er wel de mosterd halen om onze jongeren een sterke vorming te geven. Want als we in tech willen groeien en uitblinken, dan hebben we daar ook het juiste talent voor nodig.

Jo Lambert, UZ Gent

Moeten we meer leren van ons falen?

Wat als… iedere jongere (m/v) in België naar het leger moet gaan, op de leeftijd van achttien jaar, voor zo’n slordige twee jaar. Wat doet dat met een (jonge) mens, vroeg ik me af. Neuzen in dezelfde richting ? Bewust worden van een ‘dreigend gevaar’ dat we gezamenlijk moeten ‘tackelen’? Of gewoon inzien dat er een hoger doel bestaat dan enkel het individu. Dit is misschien een oplossing om de kans op een regeringsvorming te verhogen. 

Dat het iets doet met een volk, is zeker. Op Voka-techtrip in Israël bracht het mooi gebalanceerde programma ons gemiddeld vier keer per dag in een bepaalde vibe en start-upomgeving, aangestuurd door jonge en minder jonge Israëli’s (of Palestijnen?). Wat als… een Vlaming gereserveerd, bescheiden, ‘eerst zien, dan geloven’ is, en een Israëli nu net hoogst assertief, opvallend inefficiënt, wendbaar en ‘alles is mogelijk, als je het wilt’. Wel, dan krijg je als gastheer het gevoel dat de bezoekers wel heel diepgaande vragen stellen en ben je soms wat overweldigd, jawel, door de Vlaming. 

De uiteenzetting door Osnat Lautman Mansoor in Tel Aviv blijft me bij. Zij is ‘cross-cultural consultant’. Een voor haar tegenvallend verblijf in het buitenland bracht haar bij dat elkaar cultureel begrijpen cruciaal is voor businesssucces. Hoe waar kan dat zijn? Werden we daar niet reeds allemaal mee geconfronteerd, tot onze grote ergernis, tot onze grote ontgoocheling, maar ook tot onze grote zelfevaluatie? Dat inzien leidt tot de rijkdom van de mensheid, de verbondenheid die mogelijk is. De leermomenten, die je ruimer naar je bestaan en job doen kijken. 

De drive om een bepaalde uitvinding te vermarkten, doet ons ook met open mond staren. Zeker als academicus: waar is in godsnaam het bewijs dat iets werkt? We zien laagenergetische stralen die een lamme weer doen gaan, spinnenzijde die heel sterk en flexibel is (maar ook cellen doet groeien…quid kanker?), maar ook geloofwaardige tech zoals een bevruchtende tomatenrobot. Moeten we dan sneller met iets naar de markt stappen en het gewoon aan de man brengen? En leren van ons falen, wat we ook daar als boodschap meekregen? 

Eén ding is zeker: met de constellatie van ondernemende Vlaamse toppers die mee was, konden we daar zo een start-up beginnen. Dit was dan ook de meest aangename bijwerking van deze beklijvende trip, en waarom ook niet? Houd ons in het oog!

Siegert Dierickx, Multiminds

Israëli: laaiend ambitieus en heel direct

Met mijn deelname aan de techtrip wilde ik vooral bijleren over de cultuur, de zakelijke communicatie en de dynamiek waarmee je rekening moet houden bij het zakendoen met Israëlische bedrijven. Sinds 2018 is MultiMinds trotse, wereldwijde partner voor digitale analyse voor Teva Pharmaceuticals, de grootste fabrikant van generieke geneesmiddelen ter wereld en in de top 15 van grootste farmaceutische bedrijven wereldwijd – met hoofdzetel in Israël. 

Intercultureel expert Osnat Lautman deelde een aantal zeer interessante bevindingen over de bedrijfscultuur in Israël. Haar boek Israeli Business Culture: Building Effective Business Relationships with Israelis is een aanrader voor iedereen die meer wil leren over dit onderwerp – we hebben het ingevoerd als verplicht leesmateriaal voor iedereen in het MultiMinds-team. 

Mij zijn 3 inzichten bijgebleven uit de workshop van mevrouw Lautman die ik zelf heb ervaren bij het werken met het Teva-team: 

  1. De communicatie is heel direct, in tegenstelling tot de manier van communiceren in België. Dit was een vrij nieuwe ervaring voor het team, en in het begin hadden we er geen volledig vertrouwen in dat we voldeden aan de verwachtingen, maar al snel omarmden we de directe, atypisch-Belgische stijl. 
  2. Als je eenmaal het vertrouwen hebt verdiend, wordt de relatie erg sterk en in persoonlijk contact zelfs vrij informeel. Tijdens mijn bezoek aan het hoofdkantoor van Teva werd ik zeer hartelijk verwelkomd, aan veel mensen voorgesteld en meegenomen voor een geweldige lunch. Ik had ook geweldige persoonlijke en zakelijke discussies. 
  3. Israëli willen vooruit gaan, met duidelijke en sterke ambities. We meten de prestaties van hun digitale kanalen niet alleen om elke maand enkele KPI-dashboards bij te werken. Binnen het jaar na onze samenwerking zijn we al begonnen met gegevens om te zetten in inzichten en met actie te ondernemen voor optimalisatie. Voor een bedrijf van deze omvang is dit ongewoon, geloof me. 

Tijdens ons verblijf in Israël werd ook duidelijk hoe groot het merk Teva is. Vandaag is Teva Pharmaceuticals het grootste bedrijf op basis van omzet en één van de grootste particuliere werkgevers in Israël. Het merk Teva werd vermeld in minstens 70 procent van alle lezingen en presentaties die we mochten bijwonen.

Dus in elk opzicht was dit bezoek aan Israël van grote waarde in het kader van onze samenwerking met Teva. Bedankt aan Voka Oost-Vlaanderen!

Samuel Caulier – Projinit

De wieg van vele start-ups: Universiteit Technion

Wanneer we over Israëlische start-ups spreken, is de link met defensie snel gemaakt. Maar ook de Technion - Israel Institute of Technologie - staat mee aan de wieg van heel wat start-ups. Ze wordt het MIT van Israël genoemd en heeft een grote aantrekkingskracht op binnen- en buitenlandse studenten. In totaal telt de campus 15.000 studenten, onder andere uit de VS, China, Europa ... Deze studenten zijn ondernemender zijn dan onze Vlaamse en daar zijn volgens mij verschillende verklaringen voor. Hun leven speelt zich af op de campus, ook voor en na de lessen.

Daardoor ontstaat er een sterke onderlinge band en gaan ze sneller samenwerken aan projecten. De universiteit beschikt over een gespecialiseerd team dat studenten met juridisch advies, wetgevingen enz. begeleidt bij de oprichting van een start-up. Er worden diverse activiteiten georganiseerd om meer info te geven rond start-ups. De ondernemende sfeer onder de studenten is sterk aanwezig. Stuk voor stuk willen ze zich bewijzen aan de wereld en ze zijn fier op hun land en afkomst. 

Laat mij er één ondertussen flink uit de kluiten gewassen start-up uitpikken: Sisense, een business analytics platform zoals Pecan, Tableau of Power BI. Sisense heeft wereldwijde klanten in de portefeuille en is na een recente kapitaalronde van 300 miljoen dollar klaar om snel te groeien. Geld is de belangrijkste factor in het slagen van een start-up, hiermee gaf Shelly Landsmann meteen een antwoord op mijn vraag of dit nu net het verschil maakt met andere start-ups. Shelly was tot voor kort CEO van Microsoft Israël en is dus vertrouwd met het start-upklimaat. Voor haar is er een mix van ingrediënten om een start-up te doen slagen: een goed product of dienst enerzijds en anderzijds kapitaal om het te ontwikkelen en naar de markt te brengen. Maar leiderschap en visie blijven uiteraard de hoofdingrediënten.

Daarom koos ze ook voor een job bij Sisense. Ze zal er meehelpen om de emerging markets te laten kennismaken met Sisense en ze zal meewerken om het bedrijf klaar te stomen voor een IPO binnen ongeveer twee jaar. Wordt vervolgd, dus.

Wolfgang Florizoone – Gutzandglory

Smeltkroes, zonlicht, hoop en ambitie

Velen vroegen me de voorbije weken: “En, hoe was het in Israël?” Ik merkte bij mezelf gemengde gevoelens en uiteenlopende antwoorden op die vraag. Ik denk dat dat komt door het gespleten en hybride karakter van dit bijzondere land, of van dit bijzondere deel van de wereld. Wat me het meest is bijgebleven: een antieke cartografie die het beloofde land als het centrum van de wereld plaatst. Waar Europa, Azië en Afrika elkaar kruisen.  

In Israël wordt aan technologie gedaan om een identiteit en houvast te creëren. Dat is anders dan onze samenleving die, sorry voor enige arrogantie, veel zorgelozer is: wij hebben industrie, landbouw én technologie. En die drie ondersteunen en katalyseren als een vicieuze cirkel. Wij hebben Europa. We zien het gevaar uit het Oosten niet komen omdat Duitsland en Frankrijk ons ervoor afschermen.  

In Israël ziet men het wel. Waze geeft 880 km aan naar Bagdad. Avignon, quoi. Het gevaar van de onzekerheid. Als het gevaar om de hoek loert, kan je maar beter soep en een wijntje drinken. Als het gevaar er toch is, kan je evengoed gaan skiën op de grens met Syrië in de Golan. Of een app bouwen. Ruimte voor landbouw of industrie is er sowieso niet.  

Maar vooral: ja, Palestijnen en Israëli kunnen perfect in dezelfde kamer staan. Ze kunnen naast elkaar staan en met respect voor elkaar naar elkaars compleet tegengestelde meningen luisteren. Ondanks wat de buitenwereld bijblijft, is dit mij vooral bijgebleven: dat in dit land het leven effectief samenkomt. Honderden meningen en inzichten, vele identiteiten: en net dat creëert een open blik, zij het nog wat immatuur. Zal dat ooit veranderen?  

Dankjewel aan Voka ook. Fijn om zoveel passie en diversiteit van jong en oud ondernemerschap in één bus te zien.

Stijn Wijndaele – ScaleFactory

Hup, start-up! Dankzij can do, venture capital en overheid

“It's only after you’ve stepped outside your comfort zone that you begin to change, grow, and transform”, zei auteur Roy T. Bennett ooit. Laat dat precies de reden zijn waarom ik Voka Oost-Vlaanderen vergezelde op hun techtrip door Israël. Ik wou geïnspireerd raken door de Israëlische techscene en geadviseerd en uitgedaagd worden door mijn fantastische medereizigers. Een mix van ervaren internationale serial entrepreneurs, aangevuld met CEO's, afkomstig uit een variëteit van sectoren en bedrijven, is immers de perfecte gelegenheid om geconfronteerd en uitgedaagd te worden over de valkuilen en groeipijnen die ons te wachten staan met ScaleFactory.eu

Ik kreeg rijke inzichten op vragen waar iedere jonge ondernemer mogelijks mee worstelt, zoals: Hoe kan je een duurzame en schaalbare organisatie opbouwen? Hoe kunnen wij ons team commercieel versterken, maar toch met behoud van onze no-nonsense aanpak? Wat is de beste next step voor ScaleFactory.eu? 

Naast deze professionele inzichten was het observeren van de techscene in Israël minstens even inspirerend. Hoe kan het dat zo'n complex land als Israël de tech- en venture capital-scene leidt op wereldvlak, resulterend in een snelle economische ontwikkeling? Is het vanwege hun militaire uitgaven, het sterke academische kader, de steunmaatregelen van de regering, het zal allemaal een positieve impact hebben, maar minstens even belangrijk is de mentaliteit.  

Ik werd vooral geraakt door het citaat van Uri Admon, oprichter van het  bedrijf Captain Up: To do or to cry - we know how to fail and build again. Ze moeten slagen met wat ze hebben en vooral deze can-do-mentaliteit is zo typisch voor Israël.  
De kennis en het netwerk van het leger resulteerde in een aantal geweldige start-ups zoals Waze, Viber, Mobileye en Sodastream. 

Beweer ik nu op dat wij meer dienen te investeren in ons leger en jaloers moeten zijn op de politieke situatie in Israël. Neen, zeker niet. Maar de zeer gerichte steunmaatregelen van de overheid naar de start-upwereld in combinatie met de juiste can-do-mentaliteit kan ons al heel wat verder brengen. Dus laat ons deze mentaliteit omarmen en onze (jonge) ondernemers ondersteunen, zelfs al hebben zij in het verleden mogelijks de bal misgeslagen.  

Contactpersoon

Elisabeth Minnaert

Groeitrajecten - Internationaal Ondernemen

Domestic Services
Banque de Luxembourg
Deloitte
ING
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
BovaEnviro+
G4S
Soundfield
Jobat