Het beste van twee werelden

05/05/2017 , Stijn Decock - hoofdeconoom Voka - stijn.decock@voka.be

Als Macron zondag de Franse presidentsverkiezingen wint, dan staan alle economische lichten op groen voor Europa. Dat is de eerste keer in 10 jaar tijd. Alleen mogen we ons nu niet in slaap laten wiegen door deze betere tijden. Want we leven slechts tijdelijk in het beste van twee werelden. De rente zal niet eeuwig extreem laag blijven terwijl de overheidsinkomsten dankzij een aantrekkende economie toenemen.

Het is nu het moment om vrij pijnloos de begroting te hervormen, de schuld af te bouwen en een aantal structurele maatregelen te nemen zoals de hervorming van de vennootschapsbelasting.

Het is de media wat ontgaan, maar deze lente is het exact 10 jaar geleden dat New Century Financial Corporation over kop ging. New Century was een Amerikaans vehikel dat vooral in subprime hypotheken belegde. New Century was de kanarie van de financiële koolmijn, de eerste dominosteen die ervoor zorgde dat het financieel systeem in de herfst van 2008 quasi instortte. De crisis ontstond in de VS, maar Europa betaalde de hoogste prijs. 10 jaar lang sleepte Europa zich van crisis naar crisis. Van de bankencrisis naar de eurocrisis met en passant ook de Griekse, vluchtelingen, terreur- en Russische crisis. De wereldeconomie en bij uitbreiding Europa had in die jaren dan ook nog last van een crisis in de groeilanden, zoals de recessie in Brazilië en de groeivertraging in China.

Voor het eerst in 10 jaar hoeven we de zwakke groei in Europa niet te linken aan een of andere crisis, want die crisis is er niet en de groei is ook niet langer ‘zwak’ te noemen. Alle grote economieën trekken aan. De groeilanden, inclusief Rusland en Brazilië, doen het beter dan de voorbije jaren. De grondstofprijzen zijn niet te duur en niet te goedkoop (wat anders nadelig is voor grondstofproducerende landen). De euro staat gunstig genoteerd voor Europa. De rente blijft laag en heel wat Europese landen kunnen de besparingsteugels wat lossen.

Dit alles vertaalt zich in een opwaartse economische spiraal in Europa. Er wordt meer geïnvesteerd en geconsumeerd wat tot meer banen leidt. En die banen leiden dan weer tot meer consumptie, investeringen en overheidsinkomsten. Die opwaartse spiraal laat zich het best uitleggen via de auto-industrie. De aankoop van een wagen is conjunctuurgevoelig. Aangezien de meeste mensen doorgaans geen wagen kopen omdat de vorige niet meer rijdt maar wel omdat ze een mooiere/ruimere/ zuiniger… wagen willen, kan de aankoop van een wagen gemakkelijk enkele jaren uitgesteld worden. Dus we gaan geen nieuwe wagen kopen als we vrezen dat we morgen geen job hebben.

Bovendien worden wagens die in Europa verkocht worden, in tegenstelling tot elektronica of confectie, hoofdzakelijk nog in Europa geassembleerd. Meer verkochte wagens leidt dus ook tot meer jobs in Europa. Wat op zijn beurt de kans op werkloosheid verlaagt, waardoor er weer meer wagens gekocht worden. Europa zit duidelijk in die opwaartse spiraal. Na jaren van crisis gaan steeds meer Europeanen over tot aankopen die ze jarenlang hebben uitgesteld. Volgens cijfers van de Europese auto-federatie ACEA steeg de autoverkoop in maart 2017 met 11,9% tot 1,9 miljoen verkochte auto’s, een niveau dat al lang niet meer bereikt werd.

Het helpt ook dat we nog de rente kennen van de crisisperiode. De ECB hanteert een nulrente en injecteert maandelijks 60 miljard euro. Dus we profiteren hier van het beste van twee werelden. We hebben nog de lage rente en grondstofprijzen van toen het crisis was, terwijl de vraag en de arbeidsmarkt opnieuw naar hoogconjunctuur neigt.

Vooral de overheid zit nu in het beste van die twee werelden. De belastingsinkomsten stijgen dankzij de aantrekkende economie en het stijgend aantal arbeidsplaatsen. Tegelijkertijd betalen overheden extreem lage recessierentes op de schuld dankzij het anti-crisisbeleid van de centrale banken. Helaas zal dit voor de overheden niet blijven duren. Als de conjunctuur verder aantrekt – wat wij verwachten – dan gaat het rentebeleid langzamerhand normaliseren en zal de rente opnieuw stijgen. In de VS bedraagt de beleidsrente bijvoorbeeld al weer 1%. Fed-voorzitter Janet Yellen wil dat de rente in 2019 in de VS opnieuw 3% bedraagt. Nu betaalt de Amerikaanse overheid al 2,35% rente op 10-jaars leningen, tegen de 0,78% die België betaalt.

Als Europa dit stramien volgt en de rente hier ook geleidelijk genormaliseerd wordt naar 3%, dan zou dat voor de Belgische overheid een meeruitgave betekenen van meer dan 8 miljard euro op de ganse schuld, of 2% van het bbp. Dat geld moet dan gevonden worden op een moment dat de vergrijzingskost snel stijgt omdat in de jaren 50 geboren babyboomgeneratie en masse op pensioen gaat. Het risico is groot dat de overheidsschuld door oplopende rentes dan weer oncontroleerbaar gaat stijgen tot gevaarlijk hoge niveaus.

‘Never spoil a good crisis’ luidt het Engelse spreekwoord. Het omgekeerde zou ook moeten gelden. We zitten in een uniek tijdskader waarbij de rentes laag liggen en de economie aantrekt en er veel jobs gecreëerd worden. Het is nu het moment om vrij pijnloos de begroting te hervormen, de schuld af te bouwen en een aantal structurele maatregelen te nemen zoals de hervorming van de vennootschapsbelasting. Want met iedere maand uitstel, neemt het aantal landen dat aankondigt de tarieven te verlagen toe. En neemt het aantal aftrekmogelijkheden in België af waardoor de hoge nominale belastingsvoet voor steeds meer bedrijven effectief de reële wordt. Waardoor in België de meerwaarde die bedrijven creëren zowat het hardst belast wordt in gans de wereld, dankzij een combinatie van hoge vennootschapsbelastingen en hoge belastingen op uitgekeerde dividenden. De lichten staan op groen voor het economisch herstel. Hopelijk gaan de lichten ook op groen voor een aantal broodnodige hervormingen in België.

Add to search index
Aan