Skip to main content
Geert Moerman
  • 13/05/2020

Geert Moerman twittert

De coronacrisis snijdt diep. Bij de start, slechts een tweetal maanden geleden, dacht iedereen dat dit een V-curve zou worden: snelle daling van de economische activiteit, gevolgd door een even snelle en evenwaardige relance. Daarna gingen we uit van een U-curve, een dal waar we langer doorheen moeten omdat de regeringsmaatregelen en de verstoorde consumptie toch nog een aantal maanden kunnen duren. En nu beginnen meer en meer bedrijven te vrezen voor een L-curve, na de steile val een lange periode van moeizaam herstel, gespreid over meerdere jaren. 

Ondernemingen overwegen dus structurele besparingen op langere termijn om lean & mean een niet zo gemakkelijke toekomst tegemoet te treden. Uit een enquête door Voka Oost-Vlaanderen blijkt dat de helft van de ondernemingen hun geplande aanwervingen zullen opbergen in de post-coronatijd. 1 bedrijf op 5 geeft zelfs aan zijn personeelsbestand te zullen verminderen. Hoelang dit effect zal nazinderen, is moeilijk te voorspellen. Het zou weleens meerdere jaren kunnen duren vooraleer de demografie – met een tekort aan geschoolde mensen – en hopelijk ook een sterke economische groei het heft weer overnemen.  

Het lijkt er dus op dat we alweer voor een belangrijke wending staan op de arbeidsmarkt en dus qua HR-aanpak. Vorig jaar rond deze periode schreef ik een artikel ‘Weg met de HR-idealen, het spel is veranderd’. Hierin geef ik aan dat de relatie werkgever-werknemer fundamenteel veranderd is de voorbije tien jaar door minstens twee paradigmashifts. Ten eerste is de horizon van de samenwerking verlegd, van lifetime tot grosso modo drie à vijf jaar. Ten tweede: de schaarste op de arbeidsmarkt betekent dat de markt vraaggedreven is, bedrijven zoeken meer mensen dan het aantal beschikbare kandidaten. Of anders gesteld: de ultieme waarde, de schaarste van arbeid, ligt bij de werknemer, niet meer bij de werkgever. Beide partijen zijn de facto in een voortdurende onderhandelingssituatie, niet meer in een onlosmakelijk verband. Schreef ik. Toen, één jaar geleden. 

De coronacrisis verandert deze verhoudingen razendsnel. Je merkt het in de manier waarop medewerkers omgaan met hun bedrijf nu het in moeilijkheden dreigt te komen. Deze periode biedt een uitstekend assessment. Vele medewerkers zijn nu een schoolvoorbeeld van flexibiliteit en verantwoordelijkheidszin. Ze nemen nieuwe taken op die in deze crisisperiode plots nodig blijken, ze zijn ook bereid verlof te nemen of tijdelijk werkloos te zijn als hun werktijd nu even niet efficiënt kan ingevuld worden. Thuiswerk doen ze zo rigoureus dat de huisgenoten er kregelig van worden, de kinderen begrijpen nu dat papa of mama inderdaad hard moeten werken. Plots drijft de loyale, verantwoordelijke medewerker boven. En ook de veranderingsgezinde, die nieuwe oplossingen uitdenkt in een periode waar de normale werking fel gehinderd wordt. 

Ook het omgekeerde gebeurt. Te opportunistisch ingestelde mensen vallen nu door de mand. Te snel grijpen naar ziektebriefjes, berekenen of tijdelijke werkloosheid eigenlijk niet voordeliger is dan aan het werk blijven, de veiligheidsmaatregelen van het bedrijf nooit voldoende achten, de eigen taakinvulling en verlofplanning als heilig beschouwen... Je kan als werkgever dit gedrag moeiteloos afvinken en er je conclusies uit trekken. 

Drijft er nu een nieuwe medewerker boven, zijn er bijzondere competenties en attitudes die nu en in de toekomst meer gewaardeerd zullen worden dan de voorbije jaren van structurele tekorten op de arbeidsmarkt? Of is dit een terugkeer naar de tijd-van-toen, met loyale lifetime medewerkers? Eerste bedenking hierbij: een loyale en verantwoordelijke attitude komt soms voor bij mensen die al lang bij een bedrijf werken, soms ook niet. Een aantal mensen die er al lang zijn, blijken veel minder loyaal dan hun aantal jaren dienst lijken aan te geven. Ze bleven in een gouden kooi en nu deze wat glans verliest door de problemen van de onderneming, vallen ze op zichzelf terug, op de verworvenheden en de gewoontes. Ook bij de nieuwere medewerkers krijg je bij sommigen een effect van langs de zijlijn te gaan staan, dit is immers niet de droomsituatie die ze voor ogen hadden. Ze moeten nog leren dat in bijzondere omstandigheden bijzondere inspanningen nodig zijn. Ze zijn nog niet gewend aan deze paradigmashift, ze zijn ook niet opgegroeid in een wereld waar langdurig en diepgaand engagement een belangrijke factor was. 

Maar dan het goede nieuws: er ontpoppen zich op elk niveau in de organisatie en op elke leeftijd en anciënniteit een aantal voortrekkers en een aantal stille, onverdroten, uiterst waardevolle medewerkers. Soms mensen van wie je het verwacht had, soms nieuwe parels die je ontdekt. De combinatie van loyaal, verantwoordelijk, flexibel en vernieuwend is de nieuwe succesformule. Flexibel en vernieuwend voor een wereld die meer dan ooit VUCA is: volatile, uncertain, complex en ambiguous. Dit komt recht uit de meest recente periode, en blijft van toepassing. Maar loyaal en verantwoordelijk stijgen hoog in de hitparade, als evergreens uit het verleden. 

Post-corona wordt dus geen terugkeer naar een hiërarchische en autoritaire organisatie. Daarvoor zijn innovatie en zelfsturing te belangrijk. Maar de werkvloer als plek waar je tijdelijk aan jezelf werkt alvorens weer verder te trekken, zal – toch voor enkele jaren – onder druk komen. Werkgevers zullen kiezen voor mensen met wie ze in crisissituaties de strijd kunnen winnen, die er op elk moment willen voor gaan. Zonder op- of omzien, zonder eigenbelang. Competent en met de goede mentaliteit.  

Contactpersoon

Geert Moerman

Gedelegeerd bestuurder

Er ontpoppen zich nu op elk niveau en op elke leeftijd een aantal voortrekkers en een aantal stille, uiterst waardevolle medewerkers” 

“Werkgevers zullen kiezen voor mensen met wie ze in crisissituaties de strijd kunnen winnen”

Domestic Services
Banque de Luxembourg
Deloitte
ING
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
BovaEnviro+
G4S
Soundfield
Jobat