Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • COLUMN - Betogen voor de verkeerde redenen
  • 31/01/2020

COLUMN - Betogen voor de verkeerde redenen

Deze week betoogde de socialistische vakbond ABVV voor een sterke sociale zekerheid. Daarbij kwam een indrukwekkend lijstje eisen op tafel: een minimumpensioen van 1500 euro netto, een wettelijke pensioenleeftijd van 65, sociale uitkeringen boven de armoedegrens, individualisering van de sociale rechten en zelfs de terugkeer van het brugpensioen. Een ruwe raming van het prijskaartje van die eisen komt uit op 10 miljard. Dat komt bovenop de vergrijzingsfactuur en het huidige begrotingstekort. Het blijft de vraag hoe dit soort voorstellen kunnen helpen om de toekomst van de sociale zekerheid te vrijwaren. Dat schrijft Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van Voka. 

Vergrijzingsfactuur overschaduwt sterke sociale zekerheid

We hebben vandaag een sterke sociale zekerheid. Ondanks alle stemmingmakerij rond de vermeende keiharde besparingen van de voorbije jaren zijn de sociale overheidsuitgaven in ons land op Frankrijk na de hoogste onder de industrielanden. Bovendien stagneerden de sociale uitgaven de voorbije jaren in de buurt van hun historische piekniveau. Van sociale afbraak kan dan ook moeilijk sprake zijn. Die uitgaven kunnen zeker efficiënter ingezet worden, maar niettemin mogen de resultaten gezien worden. Het Belgische systeem van uitkeringen en belastingen hoort bij de meest herverdelende in Europa. Dat resulteert in een zeer gelijke inkomensverdeling in ons land. Qua inkomensongelijkheid staat België in de top 5 van Europa. Op het vlak van armoede is het beeld minder éénduidig. Het armoederisico ligt in België in de buurt van het Europese gemiddelde. Anderzijds hoort Vlaanderen wel bij de regio’s met de laagste armoede in Europa. 

We hebben dus een sterke sociale zekerheid, en die staat ook niet ter discussie. Toch moet het dringend anders. De sociale zekerheid staat immers voor een enorme uitdaging. De veroudering van de bevolking zal de komende decennia de overheidsuitgaven voor pensioenen en gezondheidszorg fors hoger duwen. Volgens de Europese Commissie zullen de jaarlijkse totale sociale overheidsuitgaven in 2070 4,6% van het BBP hoger liggen dan vandaag. In euro’s van vandaag komt dat overeen met 22 miljard. In een minder optimistisch scenario voor groei en werkgelegenheid kan dat oplopen tot 32 miljard. Om onze huidige sociale zekerheid te behouden, moeten we dus een manier vinden om die factuur op te vangen. 

Geen onbeperkte pot belastinggeld

Voor de actievoerders ligt het voor de hand: het gaat om de sociale zekerheid, dus moeten we dat gewoon betalen. En dat kan makkelijk via ‘eerlijke’ belastingen op kapitaal en vermogen. Die voorstellen gaan voorbij aan het eenvoudige feit dat we vandaag al de tweede zwaarste belastingdruk van Europa hebben. Als we de vergrijzingsfactuur en de hogere uitkeringen willen opvangen met extra belastinginkomsten, dan moet de totale belastingdruk naar veruit de hoogste van Europa. Dat zou niet lukken zonder belangrijke economische schade. Extra inkomsten voor de overheid mag dan voor sommigen makkelijk klinken, zeker als die betaald zouden worden door ‘anderen’, zoals de grote vermogens of de multinationals. De realiteit is dat de overheidsinkomsten in ons land al zeer hoog liggen en dat er limieten zijn aan hoe ver we die belastingdruk nog kunnen opdrijven.    

Het moet inderdaad anders om onze sociale zekerheid te verzekeren. Minder lang werken en hogere belastingen zijn niet het antwoord. Daarmee zou immers de economische activiteit, het fundament van de sociale zekerheid, aangetast worden. De vermeende oplossingen van de actievoerders zouden op die manier de sociale zekerheid net ondermijnen. De recepten om de sociale zekerheid te versterken zijn nochtans gekend en worden al langer met succes toegepast onder meer in Scandinavië: meer mensen langer aan het werk en efficiënter omgaan met de bestaande overheidsmiddelen. Er zou net betoogd moeten worden omdat de noodzakelijke hervormingen uitblijven om onze economie beter te doen draaien en op die manier de fundamenten van de sociale zekerheid te versterken. In tegenstelling tot wat sommigen lijken te denken, is er nu eenmaal geen onbeperkte pot belastinggeld waarmee we alle uitdagingen van de sociale zekerheid makkelijk kunnen opvangen.   

Contactpersoon

Bart Van Craeynest

Hoofdeconoom

ING
SD  Worx