Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Circulaire economie: Vlaams pionierswerk
Circulaire economie: Vlaams pionierswerk

Circulaire economie: Vlaams pionierswerk

Vlaanderen Circulair is het knooppunt en de inspirator voor de circulaire economie in Vlaanderen. Het is een partnerschap van overheden, bedrijven, middenveld en kenniswereld die samen actie ondernemen. Daarnaast is Vlaanderen Circulair ook een bredere beweging van burgers, ondernemers, middenveldorganisaties, lokale overheden… die initiatieven in de circulaire economie willen opzetten. Het partnerschap Vlaanderen Circulair wordt ondersteund door een multidisciplinair team dat is ingebed bij de OVAM.

Tekst: Jolien Vandeven - Foto’s: Vlaanderen Circulair

In 2006 werd op initiatief van de OVAM een kleine groep geëngageerde personen samengebracht rond de nood om ons materialenbeheer te verduurzamen. Die groep vormde van 2006 tot 2012 in de schoot van de OVAM een denktank en informeel netwerk: Plan C, het Vlaams Transitienetwerk voor Duurzaam Materialenbeheer. Die groep heeft in grote mate bijgedragen aan een eerste mentaliteitsverandering bij een veel bredere groep van betrokkenen: de nadruk lag niet langer op het zoeken naar manieren om afval te beperken, maar wel op het slimmer omgaan met materialen, inclusief het anders produceren en consumeren. Die eerste denkomslag leidde tot een aantal belangrijke beleidsinitiatieven. Zo plaatste Vlaanderen in 2010, tijdens het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie, duurzaam materialenbeheer op de Europese politieke agenda. Midden 2011 benoemde de Vlaamse Regering ‘duurzaam materialenbeheer’ als één van de 13 grote maatschappelijke uitdagingen voor Vlaanderen. Vlaanderen Circulair is het resultaat van het samengaan van het Vlaams Materialenprogramma, Plan C en SuMMa. Die organisaties werken al sinds 2011 aan de circulaire economie, met toen een focus op 'duurzaam materialenbeheer'.

Economie van de toekomst

Volgens Vlaanderen Circulair is een circulaire economie dé toekomst. Karen Vanderstraeten, Facilitator Circulaire Economie, en Brigitte Mouligneau, Transitiemanager, leggen uit waarom. Brigitte: “Tot nu toe hielden we bij het berekenen van onze koolstofvoetafdruk vooral rekening met ons energieverbruik. Maar meer dan de helft van die voetafdruk is met materialen gerelateerd. En in tegenstelling tot energie die we voor een deel nog zelf kunnen opwekken, kunnen we de grondstoffen voor die materialen niet bijmaken. We hebben maar 1 aarde en dus ook maar 1 bron van materialen en grondstoffen. Die moeten we momenteel delen met 7 miljard mensen en tegen 2050 zullen dat er bijna 10 miljard zijn. Dat in combinatie met de gemiddeld stijgende levensstandaard, zorgt voor een algemene stijging van productie en consumptie. En dat geeft op zijn beurt weer druk op de grondstofprijzen. Als we onze levensstandaard willen behouden, gaan we dus slim moeten omgaan met die materialen.” Vlaanderen Circulair wil daarom de instroom van nieuwe grondstoffen tot een minimum beperken en iedereen aansporen om meer bewust te gaan consumeren. We moeten de levensduur van onze producten gaan verlengen door te kiezen voor een duurzame kwaliteit en (terug) naar een ‘herstelcultuur’ te gaan. Bij het einde van het gebruik van producten moeten we streven naar hoogwaardige recyclage en
hergebruik. Karen: “Ook voor kmo’s en bedrijven is het belangrijk om het belang van die circulaire economie in te zien. Grondstofprijzen hebben een belangrijke impact op de rentabiliteit van een bedrijf. Als daar grote fluctuaties en stijgingen in komen, dan heeft dat een impact op ons economische weefsel en onze bedrijven.”

Een circulaire economie gaat verder dan een deeleconomie. We moeten zo weinig mogelijk nieuwe materialen gebruiken, zo veel mogelijk hergebruiken en zo weinig mogelijk verbruiken. Vlaanderen wil daarin een voorloper zijn en spoort
bedrijven aan om zelf actief met innovatieve oplossingen te komen. Bedoeling is om bedrijven onder andere hun producten zo te laten ontwerpen dat ze gemakkelijker te herstellen zijn. Onderdelen die makkelijk stukgaan, moeten ook gemakkelijk vervangbaar zijn. Daarnaast moet de consument af van de wegwerpcultuur. We moeten evolueren naar een recyclageen maakindustrie.

"We moeten de levensduur van onze producten gaan verlengen door te kiezen voor een duurzame kwaliteit en (terug) naar een 'herstelcultuur' te gaan."

Brigitte Mouligneau, Transitiemanager

Ondersteunen en begeleiden

Brigitte Mouligneau
Brigitte Mouligneau
Karen Vanderstraeten
Karen Vanderstraeten

Vlaanderen Circulair vormt dus de motor van de circulaire economie in Vlaanderen. Ze gaan bedrijven niet alleen aansporen om die denkoefening te maken maar hen ook actief ondersteunen in de uitvoering ervan. Dat doen ze niet alleen door advies te geven maar ook met subsidies. Brigitte: “We verzamelen zo veel mogelijk kennis en begeleiden partnerschappen om de waardeketen te sluiten. Dat doen we door de juiste partners rond tafel te brengen en subsidies te geven aan experimenten. En daar dan weer uit te leren. Als we op beperkingen stuiten, proberen we die zo veel mogelijk weg te nemen. Zo gaan we mee op zoek naar de nodige financiering en zitten we samen met de juiste mensen als bv. de regelgeving moet aangepast worden.” En de bedrijven in Vlaanderen zijn duidelijk klaar om mee op de kar te springen. Karen: “In 2017 en 2018 kregen we meer dan 300 projectvoorstellen binnen van bedrijven, organisaties en particulieren. Bijna de helft daarvan gaan we actief ondersteunen. Werken in de waardeketen betekent werken met een breder partnerschap, van leverancier tot consument. Dat partnerschap kan bestaan uit een onderzoeksinstelling, een vzw, de overheid, steden, burgers… met de ondernemer als kern. Zodat je met je voorstel dus ook impact hebt op de volledige keten of cirkel.” De voorstellen komen uit verschillende hoeken en binnen verschillende thema’s. Het gaat dan bv. over het veranderen van business modellen, het inzetten op biomassa, het hergebruiken van kunststof en textiel, het slim hergebruiken van bouwmateriaal… Brigitte: “In Vlaams-Brabant lopen momenteel al enkele mooie initiatieven. Zo heb je Facadeclick: gevelstenen die zonder lijm of mortel op elkaar klikken en dus hergebruikt kunnen worden. Dan heb je ook nog Orineo, die maken vloeren van koffiedik en meubels van olijfbladresten. En NNOF die kantoormeubels maken op basis van bestaande grondstoffen die de klant aanreikt.”

Bootcamp

In september organiseert Vlaanderen Circulair een bootcamp in de regio Leuven om jongeren te laten werken rond circulaire retail. De bedoeling is om hen aan te sporen hun eerste ondernemersstappen te zetten binnen die nieuwe realiteit. In diezelfde periode brengt men ook de huidige bedrijven en organisaties die al een project hebben lopen bij elkaar om van elkaar te leren en elkaar te inspireren tijdens een Community night.

Wil je als ondernemer meer weten over de circulaire economie of heb je een vraag?
Dan kan je altijd bij Vlaanderen Circulair terecht via info@vlaanderen-circulair.be.

Logo Vlaanderen Circulair

 

 

 

 

Dit artikel verscheen in het magazine Ondernemers, editie september 2018.

ING
Proximus
SD Worx
Grant Thornton
Logo Athlon
Logo Premed
Logo G4S
Logo Randstad