Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • "Autonome wagens zullen enkel een oplossing voor de files bieden als ze gedeeld worden."
  • 08/03/2019

"Autonome wagens zullen enkel een oplossing voor de files bieden als ze gedeeld worden."

We rijden ons met z'n allen vast, de files worden langer en ze zijn er bovendien op elk moment van de dag. Ook met de trein en de bus wil het niet altijd meezitten. Om te kijken hoe het beter kan, gingen we praten met mobiliteitsprofessor Cathy Macharis van VUB. "In Vlaanderen zitten we met grote congestieproblemen en het zal alleen maar erger worden. Er zijn nochtans oplossingen."

We ontmoeten Cathy Macharis in haar kantoor op de VUB-campus in Etterbeek. Voor de gelegenheid hebben we de wagen aan de kant gelaten en de Brusselse 'sluiptrein' genomen die dwars door de hoofdstad spoort met verschillende haltes op het traject. "Weinig mensen weten dat", zegt Cathy, wanneer ze me ontvangt in haar werkkamer. "De NMBS zou daar beter meer over communiceren." En zo zijn we vertrokken voor een boeiend gesprek over mobiliteit in de stad van morgen.

Hoe erg is de toestand op dit moment?

Cathy Macharis: "Binnen Europa gaat 1 procentCathy Macharis van het BBP verloren aan congestiekosten. Maar dan spreek ik over Europa. Als je kijkt naar de fileproblemen, dan zitten Antwerpen en Brussel in de top drie van de meest filegevoelige steden. En het wordt alleen maar erger. Uit een studie van het Planbureau blijkt dat tegen 2030 het personenvervoer met 11 procent zal toenemen en het goederenvervoer met 44 procent. Gelukkig gaat het energieverbruik niet in dezelfde lijn omdat meer en meer voertuigen elektrisch zullen rijden."

We gaan dus drastische maatregelen moeten nemen of de situatie wordt onhoudbaar...

"De manier waarop we met onze mobiliteit omgaan zal inderdaad ingrijpend veranderen. Ik zie vandaag al enkele trend die daarop wijzen. Onze smartphone bijvoorbeeld is een prachtig instrument om te kunnen zien welke mogelijkheden er nog zijn buiten het autorijden. Vandaag heb je apps waarbij je perfect kunt kijken hoe je met het openbaar vervoer - tram, trein, bus - van punt A naar punt B geraakt. Jammer genoeg houden die apps vaak nog geen rekening met andere alternatieven zoals deelfietsen. In de toekomst gaat dat wel kunnen."

Als we het dan toch over trends hebben: zullen er binnenkort ook autonoom rijdende auto's op onze wegen te zien zijn?

"Die rijden er nu al. Op de luchthaven in Zaventem loopt momenteel een proefproject met een zelfrijdende bus. Wereldwijd lopen er testen met zelfrijdende wagens. Helaas was er onlangs een dodelijk ongeval met een autonome Uber-wagen. Dat vertraagt het proces van implementatie en maakt testen opnieuw gevoelig. Maar als we erin slagen level 5 te halen met een wagen - waarbij de artificiële intelligentie het volledig overneemt van de mens en zelfs menselijke bevelen kan negeren als dat te gevaarlijk is - dan zullen de wagens veiliger zijn dan vandaag. Want de meeste ongevallen, 72% gebeuren door een menselijke fout. Bij level 5 autonome wagens zullen alleen nog ethische kwesties spelen: wat doe je als een meisje plots de straat oversteekt? Ga je de bestuurder en passagier redden, of het meisje?

Wanneer denkt u dat we ze op onze wegen zullen zien?

"Sommigen zeggen 2025, anderen 2035."

En welke impact zal dit hebben op onze mobiliteit?

"Te verwachten valt dat dan nog meer mensen de wagen zullen nemen. Want als je de wagen niet meer moet besturen, dan is het geen verloren tijd. Autonome wagens zouden wel een oplossing kunnen bieden als die wagens gedeeld worden. Om aan de toenemende mobiliteitsvraag te kunnen voldoen zullen 730.000 voertuigen nodig zijn voor de verplaatsing in, van en naar Brussel. Als we auto's zouden delen, dan zouden er maar 83.000 nodig zijn. Vandaag staat een wagen voor 95 procent van de tijd stil. Als auto's gedeeld worden, dan raakt meteen ook het probleem van een tekort aan parkingplaatsen opgelost."

En dan is er uiteraard het openbaar vervoer. Maar daar klagen mensen toch vaak over...

"De MIVB doet het vrij goed qua dienstverlening, netwerk en frequentie. De Lijn doet het minder goed door de vele besparingen. De NMBS zou meer energie moeten steken in het bekend maken van zijn diensten. Ze hebben bijvoorbeeld in Brussel heel wat 'sluiptreinen' die deel uitmaken van het GEN-netwerk dat te weinig gekend is. Om mensen uit hun wagen te krijgen moet je zien dat er goede alternatieven zijn. Vandaag zijn de verbindingen tussen de rand van de stad en het centrum bijvoorbeeld barslecht. Die verbindingen moeten er komen, en liefst geïntegreerd met de andere bestaande alternatieven zoals deelfietsen. Ook die moeten zichtbaar worden via apps."

Stel dat we daarin slagen, gaat het dan lukken?

"Er zal toch ook een mentaliteitsverandering moeten komen. Kijk naar het gebruik van satellietkantoren. Die worden vaak speciaal in gebruik genomen zodat mensen dichter bij huis kunnen werken. Bovendien zijn ze meestal goed bereikbaar via het openbaar vervoer. Maar wat zie je? De mensen die een bedrijfswagen hebben, gebruiken die toch om naar het satellietkantoor te komen. Dat is gratis, waarom zouden ze dan een trein of bus nemen? Hoe we dat eruit krijgen... Met een slimme kilometerheffing misschien, of het fiscaal minder aantrekkelijk maken om ver van het werk te wonen... Want dat is natuurlijk nog een ander pijnpunt, onze versnipperde ruimtelijke ordening helpt ook niet echt om onze mobiliteit efficiënt te organiseren."

Moeten we dan toch ook maar onze weginfrastructuur uitbreiden?

"Daar geloof ik niet in, op enkele missing links na misschien. In Nederland bijvoorbeeld heeft men dat geprobeerd, en aanvankelijk waren er inderdaad minder files. Maar daardoor werden na verloop van tijd net meer mensen aangemoedigd om de wagen te nemen. Gevolg: opnieuw files. Dat is ook altijd bijzonder duur: de vraag is of je die middelen niet beter kan inzetten voor alternatieven. In België gaat men altijd eerst denken aan de wegen als het op middelen aankomt."

Dus de oplossing is: gebruik maken van technologie, meer en beter openbaar vervoer, meer deelsystemen, een mentaliteitswijziging en nadenken over onze ruimtelijke ordening...

"Ja, en meer integratie en communicatie. Alles moet beter op elkaar aansluiten, en dat moet ook zichtbaar zijn en gecommuniceerd worden. We moeten komen tot een 'Mobility as a Service'."

Contactpersoon

Sandy Panis

Redactiecoördinator

ING
SD Worx