Skip to main content
  • Nieuws
  • De kleine scanners van Leeuw van de Export Molecubes zorgen wereldwijd voor grote inzichten

De kleine scanners van Leeuw van de Export Molecubes zorgen wereldwijd voor grote inzichten

  • 09/02/2022

Molecubes, de Gentse ontwikkelaar en bouwer van compacte scanners voor moleculaire beeldvorming in preklinisch onderzoek, is sant in het buitenland. 96% van hun scanners vertrekt naar universiteiten en labo’s, van de VS tot Japan. Sinds november 2021 maakt het onderdeel uit van Bruker, een Amerikaanse reus met Duitse wortels, maar Molecubes blijft stevig verankerd in Oost-Vlaanderen. 

foto
Dr.ir. Ewout Vansteenkiste, medeoprichter van Molecubes.

 

ID Molecubes

  • Locatie: Gent en Boston

  • Aantal medewerkers: 22 voltijdequivalenten (België, 2022)

  • Omzet (2020): € 4.969.013

  • Exportaandeel in de omzet: 96%

 

Tekst Sam De Kegel - foto Molecubes & Nathalie Dolmans

Molecubes ontwikkelt en bouwt compacte scanners voor moleculaire beeldvorming in preklinisch onderzoek, vooral van proefdieren. Ratten en muizen worden immers nog altijd voor 90% gebruikt als transfer tussen cel en mens. De toestellen brengen botten, organen, tumoren of de werking van geneesmiddelen in beeld in 3D. Ze kijken vooral naar de dynamiek van processen, zoals de opname van suiker door een tumor maar evengoed de opname van reumamedicijnen in de gewrichten of de toxicologische impact van geneesmiddelen in spe op lever, nieren en milt. 

Dr. ir. Ewout Vansteenkiste, één van de zes oprichters: “Onze scanners zijn een stuk compacter dan die van onze concurrenten zodat ze overal ter wereld op een gewone labotafel kunnen gezet worden met een performantie die beter is dan de oudere, grotere toestellen. Vergelijk het met de evolutie van de computer, die steeds krachtiger én kleiner werd.”

Ook in het corona-onderzoek speelde Molecubes een belangrijke rol; hun scanner werd in sterk beveiligde virologische labo-omgevingen ingezet. 

“Het Rega-instituut (KULeuven) van Johan Neyts is één van ’s werelds topcentra in de strijd tegen bacteriële en virale infecties en immunologische stoornissen. Toen zij aan het ontwikkelen waren, hebben we op één nacht tijd onze scanner kunnen verplaatsen van het algemene proefdierlabo naar het virologielabo. Op basis van beeldvorming via onze scanner zijn dan snel de eerste publicaties verschenen in Nature rond potentiële vectoren voor nieuwe vaccins. In België stonden we dus een stukje mee aan de wieg van de ontwikkeling van nieuwe vaccins.” 

Vlaamse hightech op een zakdoek

Molecubes zag in 2015 het licht als spin-off van de Gentse universiteit. Na een zestal jaren van academisch onderzoek en funding was de tijd rijp om de industriële weg in te slaan en hun systeem te commercialiseren. Ewout: “De andere vijf oprichters zijn vijf hardcore ingenieurs. Onder leiding van prof. Roel van Holen, jarenlang CEO ook, waarmee ik destijds hetzelfde kantoor deelde, is alles gestart. Ikzelf ben wiskundige, mijn taak was om aan business development te doen, het nieuwe bedrijf mee op te richten dus. Dat was een tour de force. Eind 2015 hadden we één prototype van één systeem klaar, maar we hadden nog twee jaar nodig om de twee andere systemen klaar te krijgen en ons allereerste toestel marktklaar te krijgen.”

Ewout beklemtoont hoe uniek het is dat er zoveel expertise in en rond de universiteit aanwezig is in (Oost-)Vlaanderen, denk aan de vele hightech toeleveranciers, van machines tot elektronica, van verpakking tot 3D-printing. “In een straal van 100 km vind je het hier allemaal, ook al moet je ze soms wel gaan zoeken. Bijna alle hardware, software en technologie – samen zo’n 600 verschillende componenten – zijn van Vlaamse bodem. ST Engineering/iDirect uit Erpe-Mere staat trouwens in voor de productie.” 

Ondanks die sterke Vlaamse footprint was de veelbelovende speler voor de uitreiking van de Leeuw van de Export nauwelijks bekend in eigen land. Hun scanners vertrekken dan ook bijna exclusief naar het buitenland.  “De eerste scanner werd geïnstalleerd aan de Universiteit van Pennsylvania, via een oud-academisch contact. Als je je eerste scanner in pakweg Aalst zet of in Pennsylvania, dat is een groot verschil. De uitdagingen zijn veel groter, in logistieke termen, in tijdzones, in cultuurverschillen, in lean zijn in service

Er is zoveel hightech expertise aanwezig in (Oost)-Vlaanderen”

Potige internationale ambities

Met een referentie als UPenn ging het snel. Na UPenn volgde de Universiteit van Chicago.  “Pas in 2018 verkochten we onze eerste scanners aan  KULeuven, toen stonden er al ruim 20 in de rest van de wereld. We hadden het eerst liever anders gezien omdat het gemakkelijker is om je kinderziektes dichtbij huis aan te pakken, maar zoiets kies je dus niet.” 

Vandaag zijn er al Molecubes-scanners aan het werk op alle continenten, uitgezonderd Afrika. Ook bij start-en scale-ups in de farma- en biotechindustrie krijgen de Gentenaars vaste voet aan de grond. 
Sinds dit jaar lonkt China en het Midden-Oosten. “Je ziet wel dat de Chinese interne markt aanslaat waarbij Chinese instituten gewaardeerd worden om ook lokale hightech te kopen. Daar moeten we zeker rekening mee houden.” 

In november 2021 liep nummer 100 van de band. “Doordat we born global zijn, hebben we ons netwerk van partners sneller kunnen uitbouwen; we hebben nu een tiental trouwe distributeurs, waarvan de meeste ondertussen vergroeid zijn met ons. Als je naar India of China trekt, is de taal, cultuur en manier van zakendoen zo anders dat je wel met lokale partners in zee moet gaan. Die distributeurs zijn stabiele organisaties met eigen installateurs en servicetechnici zodat ze snel kunnen uitrukken als er een panne is bij een van de klanten. We leiden onze partners ook intens op, zodat ze dezelfde boodschap uitdragen als ons. Onze toestellen gaan een decennium of langer mee, dan wil je als klant een partner die altijd voor je klaarstaat.“
 

(lees verder onder de foto)

foto
De productiefaciliteiten bij ST Engineering/iDirect in Erpe-Mere.

 

Overgenomen maar niet geannexeerd

In november 2021 kwam Molecubes in handen van het Amerikaanse Bruker. Dat telt wereldwijd meer dan 6.900 werknemers in ruim 90 vestigingen. Het beursgenoteerde bedrijf verkoopt een waaier aan toestellen voor labo-onderzoek, zowel in de biotech en -farmasector als voor industriële toepassingen en heeft zijn wortels in het Duitse Karlsruhe, waar professor Günther Laukien in 1960 de eerste NMR-spectrometers bouwde. 

Riskeert Molecubes niet zijn eigenheid te verliezen nu het deel uitmaakt van zo’n gigant? Ewout: “De visie van Molecubes was altijd om in vivo NMI (nucleaire moleculaire beeldvormingssystemen) beschikbaar te maken voor elk labo ter wereld, door kleine scanners te ontwikkelen zonder in te boeten aan beeldkwaliteit. Bruker heeft het bereik om de toegang tot laboratoria over de hele wereld te vergroten. We willen nu naar 300 scanners groeien, daarvoor moeten we onze organisatie opschalen. Wij zijn met vijf die de wereldwijde verkoop doen, Bruker heeft vijfentwintig mensen in de verkoop. Als wij elk een aantal van hun verkopers kunnen opleiden, gaan we snel in meer labo’s een voet tussen de deur krijgen. We konden natuurlijk zelf ook extra kapitaal ‘tanken’ en zo extra m/v inzetten, maar we kozen ervoor om samen met Bruker in zee te gaan met een enorm netwerk. Dit is helemaal geen hostile acquisition, we zien het eerder als een consolidatie van een stukje porfolio dat toegevoegd is aan wat zij doen, eerder dan dat Molecubes ‘verdwijnt’ in een groter geheel. Alle activiteiten zullen vanuit Gent gestuurd blijven, van R&D over productie tot sales. Ook onze naam, ons merk en vooral onze customer intimacy blijven intact. Vijftien jaar geleden kocht Bruker ook al Skyscan, een Vlaams bedrijf dat CT-scanners maakt. Ook dat bedrijf is, vijftien jaar  later, nog steeds actief vanuit Kontich. En Bruker kan ook van ons leren”, besluit Ewout fijntjes. “Wij hebben een jong en fris R&D-team dat mee kan nadenken over de scanners van de toekomst.” 
 

Artikel uit publicatie