Vokawijzer 13 'Help! De sociale inspectie staat voor de deur' gaf een overzicht van de verschillende inspectiediensten en hun bevoegdheden. Die hebben ook elk hun eigen prioriteiten en stokpaardjes, zo blijkt.
Sociale inspectie
De Sociale Inspectie controleert de correcte toepassing van de socialezekerheidswetgeving (RSZ-wetgeving, jaarlijkse vakantie, arbeidsongevallen, kinderbijslag, ziekte- en invaliditeitsverzekering, DIMONA, deeltijds werk, tewerkstellingen van buitenlandse werknemers, …). Enkele stokpaardjes van de Sociale inspectie zijn:
Forfaitaire kostenvergoedingen
Aan de hand van de boekhouding zullen de inspecteurs snel de terugbetaling van werkelijke of forfaitaire kosten aan de werknemers kunnen traceren. De terugbetaling van forfaitaire kostenvergoedingen zal blijken uit de individuele rekeningen van de werknemers en de terugbetaling van werkelijke kosten uit de zogenaamde '6-rekeningen' in de boekhouding. De inspecteurs zullen beide tegenover elkaar plaatsen en nagaan of tegenover de terugbetaalde kosten werkelijke kosten staan, of de in acht genomen forfaitaire bedragen redelijk verantwoord zijn, of er geen sprake is van zogenaamd ‘dubbel gebruik’, waarbij kosten die onder een kostenforfait vallen nog eens op basis van een onkostennota worden terugbetaald,...
Bedrijfswagens
De sociale inspectie zal nagaan of voor alle aanwezige voertuigen die ook voor privédoeleinden worden aangewend de correcte CO2-bijdrage wordt betaald.
Jaarlijkse vakantie
De Sociale Inspectie onderzoekt nagenoeg steeds of op alle lonen het verschuldigde vakantiegeld werd betaald. Vooral bij variabele loonbestanddelen (bonussen, premies, commissielonen e.d.) is dit vaak een probleem.
En verder:
- de voordelen in natura zoals gsm, laptop, ADSL-aansluiting, enzovoort
- allerlei toegekende voordelen, bv. anciënniteitspremies, geschenken bij pensioen of brugpensioen, geboortepremies, huwelijkspremies en dergelijke meer.
RSZ-inspectie
De inspectiediensten van de RSZ zijn belast met het toezicht op de werkgevers wat betreft de correcte aangifte van prestaties en vergoedingen van werknemers, en hun bevoegdheden overlappen voor een groot deel die van de Sociale Inspectie. De prioriteit van deze inspectiedienst betreft natuurlijk de correcte aangifte van alle loonbestanddelen bij de RSZ. In dat verband worden forfaitaire kostenvergoedingen, voordelen in natura, bedrijfswagens, … onderzocht. Ook de schijnzelfstandigheid behoort tot de onderzochte materies, al vormt dit de laatste jaren geen prioriteit meer. Daarnaast zijn er de specifieke bevoegdheden voor de bouwsector (werfmelding, inhoudingsplicht, …).
De inspectiediensten van de RSZ werken vaak met type-vraaglijsten, die door de werkgever moeten worden ingevuld.
De RSZ-inspectie is een grote inspectiedienst, die zeer grondig tewerk gaat. Doorgaans vertrekt deze inspectiedienst bij zijn onderzoek van een boekhoudkundige controle.
Toezicht Sociale Wetten
De inspectiediensten van het Toezicht op de Sociale Wetten onderzoeken de toepassing van de reglementering inzake individueel arbeidsrecht (arbeidsreglementering en arbeidsbetrekkingen, bevordering van de werkgelegenheid) en collectief arbeidsrecht (paritaire comités, fondsen voor bestaanszekerheid, collectieve arbeidsovereenkomsten).
Enkele stokpaardjes van de inspectiediensten van het Toezicht op de Sociale Wetten zijn:
Deeltijdse arbeid
Er zal steeds onderzocht worden of voor de deeltijdse werknemers een schriftelijke arbeidsovereenkomst aanwezig is (die voldoet aan de wettelijke voorschriften), of de uurroosters zijn aangemeld bij het arbeidsreglemen, en of geen prestaties worden geleverd buiten de deeltijdse uurroosters.
Arbeidsduurreglementering
In dat verband zal onder meer onderzocht worden of de gehanteerde systemen van flexibiliteit, arbeidsduurvermindering e.a. voldoen aan de wettelijke voorschriften.
Correcte weergave van de tijdsregistratie
De nadruk ligt hierbij op de aangifte en de betaling van overuren, de afrekening van openstaande ADV-dagen, enzovoort.
Minimumlonen
Controle van de correcte inschaling in de voorziene sectorale baremieke minimumlonen.
Werken tijdens periodes van economische werkloosheid
In samenwerking met de RVA-inspectie wordt deze uitkeringsfraude actief opgespoord. Sectoren die daarbij bijzonder geviseerd zijn betreffen de bouw, de horeca, de schoonmaak en de vleessector.
De inspectiediensten van het Toezicht op de Sociale Wetten werken vaak op klachten van de werknemers of de vakorganisaties. Deze inspectiediensten streven vaak naar regularisaties.
Auteur : Bart Adriaens, advocaat-vennoot, Advocatenkantoor Claeys & Engels
Bron : talent@voka 34, december 2012